KuT sözlüğü · madde
bilge sıfat
Tanım
- Bilge, bilgili, akıllı: “biligsiz otın sen ay bilge ḳuta” ey bilge, bilgisizin derdine sen deva ol; “anıŋ ara bir bilge kişi” onların arasında bilge bir kişi; “bilge tunyuḳuḳ ben özüm” ben kendim Bilge Tunyukuk; “türük bilge ḳaġan” Türk Bilge Kağan; “bilgelerke” bilgelere. Tanıklar: KTBKT2KİPKB
- “bilge bilig” bilgelik (prajñā): “ormaġlıġ bilge biliglig” olgun bilgelikli; “bir bilge biligin kutrulmış” bilgelikle kurtulmuş; “tükel bilge” her şeyi bilen (Buda’nın sanı): “tükel bilge biliglig tŋri tŋrisi burḫan” her şeyi bilen tanrılar tanrısı Buda. Tanıklar: HuastKİPSek3Mait3Abh3ManUSukhShoRKB
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): bilge — yalın hâliyle 569 kez
Çekimli biçimler (19):
Bağlamlar
Bütün geçişler (7) →KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
7 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 27/50a3 | … r anlar kim boyun sudılar anlarḳa kim tevbe ḳıldılar taŋrını bilgenler hem | bilgeler | anıŋ birle küḍezü tilendiler taŋrı kitabındın boldılar anıŋ üze tanuḳlar ḳ … |
| Ku. T. 28/9b2 | … erür al ḳıldıŋızlar anı kend içinde çıḳarsa sizler andın anıŋ boḍnını munu | bilge | sizler |
| Ku. T. 29/23a3 | 31 Tuttılar | bilgelerini | hem zahid / rahiblerini iḍileri taŋrıda aḍın hem ʿisanı meryem oġlı ferman … |
| Ku. T. 29/25a1 | 34 ey anlar kim bittiler üküş | bilgelerdin | taġda yatġanlardın yėyürler boḍunnuŋ mallarını batıl birle hem yıġarlar ta … |
| Ku. T. 34/44a1–2 | 170 tandılar olar aŋar kiḍin | bilgeler | |
| Ku. T. 35/64b1–2 | … ġan tuttılar bitigni hem anı kim ıḍtımız anıŋ birle yalavaçlarımıznı kiḍin | bilgeler | |
| Ku. T. 31/75a3 | 48 yitgey olardın ol kim ündeyür erdiler aşnu yaḳin | bilgeler | yoḳ olarḳa ḳorınçu |
Aynı gövdeden maddeler
“bilge” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).