DLT sözlüğü · madde
erdem isim
Tanım
- Erdem, fazilet; hüner, yetenek, kişisel değer: “aŋar birdi erdem bilig ög uḳuġ” ona erdem, bilgi, akıl, anlayış verdi; “bu erdem bile er tilek arzu yir” insan bu erdemle dileğine erer; “erdem tile ögrenipen bolma küwez” erdem iste, öğren, kibirli olma; “alpın erdemin üçün” yiğitliği ve erdemi için; “yėti türlüg erdemte ötrü” yedi türlü erdemden sonra; “kentü kentü erdemiŋizlerni üntürüp” her biriniz hünerinizi ortaya koyup. Tanıklar: ManKB2DLT
- (Budist metinlerde) üstün nitelik, doğaüstü güç; çoğu kez “kü kelig erdem”, “küç erdem”: “arhantlarnıŋ edgüsin erdemin bulġalı” arhatların iyiliğini, erdemini bulmak için; “ḳuanşi im pusar ḳutadmaḳ erdemi antaġ ḳasınçıġ uluġ” Avalokiteśvara’nın kutsallığı, gücü öyle korkunç büyüktür; “erdemler üze étiglig” erdemlerle süslü; “burḫanlarnıŋ … küü kelig edremlerin” Budaların ünlü üstün niteliklerini; (Abhidharma çevirisinde) “ot-nuŋ edremi” ateşin niteliği. Tanıklar: KİPMaitAbhShoR2
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Budist metinlerdeki edrem (göçüşmeli) yazımı da bu maddede.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): erdem — yalın hâliyle 88 kez
Çekimli biçimler (27):
erdemin 18
erdemi 17
edremlerin 6
erdemke 5
edremlerke 4
edremi 4
erdemim 4
erdemlerin 4
erdemler 3
edremleri 2
erdemleriŋ 2
erdemini 2
erdemiŋ 2
erdemlerim 2
edremin 1
edreminiŋ 1
edremte 1
edremlerig 1
edremke 1
edrem 1
erdemleri 1
erdemlerig 1
erdemiŋizlerni 1
erdemni 1
erdemniŋ 1
erdemte 1
erdemın 1
Bağlamlar
Bütün geçişler (12) →DLT DLT’deki Türkçe parçalar
12 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| DLT III. 41 | öḍlek arıġ kewredi / Tunçıġ yawuz towradı / | Erdem | yeme sewredi / Ajun begi çertilür |
| DLT I. 102 | öḍlek ḳamuġ köfredi / | Erdem | arıġ sewredi / Yunçıġ yawuz towradı / Erdem begi çertilür |
| DLT I. 102 | öḍlek ḳamuġ köfredi / Erdem arıġ sewredi / Yunçıġ yawuz towradı / | Erdem | begi çertilür |
| DLT III, 303 | Bilge bögü yunçıdı / Ajun anı yançıdı / | Erdem | eti tınçıdı / Yerke tegip sürtülür |
| DLT II, 343 | Çaġrı birip ḳuşlatu / Tayġan ıdıp tışlatu / Tilki toŋuz taşlatu / | Erdem | bile öglelim |
| DLT II, 97 | Yay ḳış bile ḳarıştı / | Erdem | yasın ḳurıştı / Çerig tutup küreşti / Oḳtaġalı utruşur |
| DLT I, 51 | Alġıl öġüt mendin oġul | erdem | tile / Boyda uluġ bilge bolup bilgiŋ ula |
| DLT III, 440 | Oġlum, saŋa ḳodur men | erdem | ögüt h.umaru / Bilge erig bulup sen baḳḳıl anıŋ taparu |
| DLT I, 428 | Bilge erig eḍgü tutup sözin işit / | Erdemini | ögrenipen ışḳa sür-e |
| DLT I, 252 | Erdem | tile ögrenipen bolma küwez / Erdem-sizin ögünse eŋmegüde eŋer | |
| DLT I, 88 | Erdi oza erenler | erdem | begi bilig taġ / Aydı üküş öġütler köŋlüm bolur aŋar saġ |
| DLT II, 243 | Iḍimni öger men / Biligni yüger men / Köŋülni tüger men / | Erdem | üze türlünür |
Aynı gövdeden maddeler
“erdem” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).