alḳın- fiil

45 geçiş 29 biçim 15 eser Abh Mait KB U TT KuT ShoR Sek Anlam haritasında göster

Tanım

Tükenmek, bitmek, yok olmak: “neçe tirse dünya tüker alḳınur” ne kadar toplanırsa toplansın dünya tükenir, biter; “aġı barım alḳınsar” mal mülk tükenirse; “kişi sözleser saw alḳınur” insan konuşursa söz tükenir. Tanıklar: KP TT KB
“alḳınġınça” tükeninceye dek, sonuna kadar: “kelmedük öd alḳınġınçaḳadegi” gelecek zaman tükenene dek; “alḳınmaḳai” tükenmez: “tümen klp öd nomlasar alḳınmaḳai” on bin çağ boyunca anlatılsa tükenmez. Tanıklar: Abh U
(Orhon) yok olmak, mahvolmak: “ḳop anta alḳıntıġ arıltıġ” hepiniz orada tükendiniz, yok oldunuz. Tanıklar: KT BK
Ömrü tükenmek: “özi yası alġınmıs ol tınlıġnıŋ” ömrü tükenmiş o canlının. Tanıklar: U

Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı (sözcük başı): alḳın- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

Çekimli biçimler (29):

alḳınur 8 alḳınmaz 4 alḳınsar 4 alḳıntıg 2 alḳınu 2 alḳıntı 2 alknur 1 alkınmış 1 alkıntı 1 alkınur 1 alkınġınça 1 alġınmıs 1 alḫınmadın 1 alḳınduḳta 1 alḳınmamaḳlıġ 1 alkınmaz 1 alḳınmazmu 1 alḳınmazun 1 alḳınmaġay 1 alḳınmış 1 alḳınmaḳai 1 alḳınmaḳ 1 alḳıntıŋ 1 alḳınmaḳdın 1 alḳınġusuz 1 alḳınġuḳa 1 alḳınġınçaḳadegi 1 alḳınġınçaḳaḍegi 1 alḳınıp 1

… ı)ŋ(ı)n] s(a)bin : (a)lm(a)tin : yėr : s(a)yu : b(a)rd(ı)g : ḳoop (a)nta :

(a)lḳ(ı)nt(ı)g

: (a)r(ı)l[t(ı)g] (a)n[ta ḳ(a)lm[(ı)şı] yėr [s(a)y]u : ḳoop : toru : ölü : …

“alkın” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).