Derlem sözlüğü · madde
alḳ- fiil
Tanım
- Tüketmek, bitirmek, yok etmek: “alḳu nizvanılarag arıtı alkmış” bütün tutkuları tamamen tüketmiş; “usallıḳ mini alḳtı” tembellik beni tüketti; “sürügüg udug koŋug alkur” sürüleri, sığırları, koyunları yok eder; “ḳop alḳdımız” hepsini yok ettik. Tanıklar: MaitManKB
- “alḳa tüked-” tüketip bitirmek: “aḳıġımın alḳa tükedtim” akıntılarımı tüketip bitirdim. Tanıklar: ShoR
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): alḳ- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- alḳıp 6 (ShoR, Abh) · alqıp 1 (ShoR)
- alkmış 1 (Mait) · alḳmış 1 (ShoR)
- alktı 1 (DLT) · alḳtı 1 (KB)
Çekimli biçimler (19):
Bağlamlar
Bütün geçişler (26) →ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)
15 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Sho.Rosia 6.1.2.2/9–19 | … // ///ayançıŋlıġ 磨 yér-ke tireyü磨 yançıp 大 | | | artoqraq q[orqınç]/// /// | alqdaçı | yoqatturdaçı 人道 ya(l)ŋuq aj-unı alp bulġuluq/// /// örki kişi-lerig başlay … |
| Sho.Rosia 7.2 /60–87 | … ene yazuḳḳa bürtme-] mekligin 聞某 eşidtük-te antaġ atlġ arıġ-ḳa tegimli[g 盡 | alḳıp | alḳu] bolmaḳ aḳıġ-ıġ 自知不受後有 k(e)ntün ök bilmiş [teginmemekig kênki bolmaḳı … |
| Sho.Rosia 7.2 /188 | montaġın bulur alḳu aḳıġın | alḳıp | arḫant ḳutın [:: |
| Sho.Rosia 7.2 /249 | arḫant | alḳıp] | alḳu aḳıġ-ların :: |
| Sho.Rosia 7.2 /316–318 | 天身委地 t(e)ŋridem et’öz-i yêr-te 有所聞不盡 [eşidgü-] lük-çe nomlar | a(l)ḳmadı | 得者 bulmışım ///şü 善説 uz y(a)rlıḳamış ol [///] 若人 kim ḳayu kişi ênçgülüg es … |
Abh Abhidharma (Shogaito)
4 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Abh.Sho. 235–237 | … ŋ tuġmaḳı ödrü söz-legülük bolur erti vasubandu baḫşı adın niz-vanı-lar-ıġ | alḳmaduḳ | erür. |
| Abh.Sho. 1539 | alḳu bilgülük nom-lar-ta tarıḳmış ḳaraŋġu-luġ-ın tėmek erür aḳıġ | alḳmaḳ-ta | ḳorḳınçsız. |
| Abh.Sho. 2047–2048 | … er bir nomuġ ödgür -meser bilmeser men arıdı söz-lemez men uyur köni-sinçe | alḳġalı | . |
| Abh.Sho. 4244 | uyur-lar | alḳıp | sansar-nıŋ uç -ın ḳıdıġ-ın ikileyü teginmegeli kėnki bolmaḳ-ıġ tėp. |
KB Kutadgu Bilig
3 geçiş · bu eserdeki bağlamlarKT Kül Tigin Yazıtı
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KT K 13 | … : bit(i)g t(a)ş[in] : biçin : yėlḳa : yet(i)nç (a)y : yeti ot(u)zḳa : ḳoop | (a)lkd[(ı)m](ı)z | : |
Man Manichaica I-III
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T II D 173 a1-291–299 | … lan oglı böri oglı bolup tug-sar ol ödün y(a)na k(e)ntü sürügüg udug koŋug | alkur | yok kılır t(a)kı ançulayu k(a)ltı ödün b(a)zgan kısgaç kim k(e)ntü ol ok t … |
Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Mai.Tek.00242–00248 | … ülüşin kutrulmış atlıg boşġutsuz tözün tınlıg kim alku nizvanılarag arıtı | alkmış | alku dyan samarlar üze erk türk (bo)lmış bu erür.. |
DLT DLT’deki Türkçe parçalar
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| DLT III, 188 | Nelük aŋar biliştim / Ḳuçşup taḳı ḳawuştum / Tüzünlükin ḳayıştım / | Alktı | meniŋ yâyımı |
Aynı gövdeden maddeler
“alk” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).