İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

edgülüg sıfat

Tanım

  1. İyilikli, hayırlı, erdemli; yararlı: “kim muntag edgülüg maytrı bodisavatag körgeli küsemeser” kim böyle iyilik dolu Maitreya bodisatvayı görmek istemezse; “emgekliglerig ozġurup edgülüg asıġ bérteçi” acı çekenleri kurtarıp hayırlı yarar verici; “ḳamaġ edgülüg taġḳa” bütün erdemler dağına; “kişi ara edgülüg yoluŋ alp” insanlar arasında iyilikli yolun zordur. Tanıklar: MaitAbhTTShoR
  2. (Kur’an çevirisinde) iyilik, güzellik (ma‘rūf): “tutuŋlar olarnı eḍgülüg birle azu aḍrılıŋlar eḍgülüg birle” onları iyilikle tutun ya da iyilikle ayrılın. Tanıklar: KuT

Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): edgülüg — yalın hâliyle 23 kez

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

  • edgülüg 20 (Mait, ShoR, Abh, U) · eḍgülüg 3 (KuT, KB)

Çekimli biçimler (0):

Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)

7 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Mai.Tek.008.51–55 kim muntag edgülüg maytrı bodis(a)v(a)tag körgeli küsemeser.. taḳı yėme tirig ölüg ol atanur. …
Mai.Tek.019.40–46 (anın) sizler barıŋlar.. öz et-öz--(üŋ(üzlerke edgülüg adnaġuḳa asaglag işke odug saḳ eriŋler men yėme amtı urubilvaḳaşipte (ulat …
Mai.Tek.052.28–35 … ün / / arka / yėti yigirminç üç edgü kılınçların aşġalı toyın kuvragnıŋ edgülüg iş ködüg--lerin bütürgeli ü(çün) sansız üküş muŋadınçıg kü (kelig) (er)dem …
Mai.Tek.059.30–35 … tınlıglarnaŋ uzun üd(te) berü azsız övkesiz biligsiz k- ... ub üç türlü(g) (edgülüg) tözl(üg) köŋüli katılu karılu turġalı u--mış erser.. ol antag köŋülüg tı / …
Mai.Tek.103.27–36 … rüp yoḳsuz üd ertürür--ler erser ... neçe neçe kşan üdler ertser ança ança edgülüg öz--leri teŋri meŋileri erter barır kaltı yaġı alkınmış yula teg taŋ başın …

ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)

5 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Sho.Rosia 2.2.5.R /4 emgek -liglerig ozġurup edgülüg asıġ bérteçi :
Sho.Rosia 6.2.2.1/9–11 … lar-nıŋ töz-leri erklig-leri /// -in böldeçi adırtladaçı kişi-ler 無有ΟΟ yoq [edgülüg yıldızı]/// ayıġ ögli-ler birle biligsiz-ler birle yme bi[rgerü]/// [edgü …
Sho.Rosia 6.2.2.3/8–14 … anqı-sız /// /// ögin qaŋın ölürmiş erser : arḫant[-larıġ] ölürmiş erser : ed[gülüg yıltız-ı] /// /// arqa barıp ayıġ-ıġ qıldaçı erser : bar m[enin]glig atqaġ …
Sho.Rosia 7.2 /293 öŋ[re ajun///] edgülüg yı(l)tız üz-e ::
Sho.Rosia 8.3 /239–241 … ta) 進 buyan-ları-nıŋ 力 -inde 一 bögü biliglig (burḫan-lar-nıŋ) ulsuz tüpsüz edgülüg sansız sanamış-sız edrem-lig öŋlüg bod-luġ ermetin ök yoḳ ermez-i üz-e kük …

Abh Abhidharma (Shogaito)

4 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Abh.Sho. 5–9 … ri tsopın-ın ḳıldım 稽首薄伽衆徳山yinçürü töpün yükünürmn adı ködrülmiş-lik ḳamaġ edgülüg taġ-ḳa ::
Abh.Sho.177 uġramış üçün yadarmış şasdr-nıŋ tarġarġalı kėdergeli adartmaḳ-ın edgü-lüg yıldız-ı yıġılmaduḳ tėrilmedük-ler-niŋ.
Abh.Sho. 180 ḳayu bişrunġu-luḳ edgü-lüg iş-inde üküş bolur tıdıġ-ı adası.
Abh.Sho. 186–188 alḳu-nuŋ edgü-lüg edrem-lig üz-eliksiz buyan-lıġ tarıġ-laġ-ı erdükin öŋi üdrülmiş-in alḳu mü …

U Uigurica I-IV

2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
U II, T. III M. 225.-24-5 … arı-lar-ḳa yükünürmn ezrua tŋri-ke yükünürmn ḫurmuzta tŋri-ke .. yükünürmn edgülüg uma ḫat . . . [un] begi makisvari birle bėrgerü-ke T. III M.225. . . . . …
U II, T. III M. 225.-24-5 … rü-ke T. III M.225. . . . . . . . . . . . . . . . varuni-ḳa .. yükünürmn edgülüg naraya[n]-ḳa .. bės uluġ mudur-lar üze yüküntürülmis-ke ..

KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası

2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Ku. T. 38/77b3 2 ḳaçan tegseler zamanlanrıŋa tutuŋlar olarnı eḍgülüg birle azu aḍrılıŋlar eḍgülüg birle tanuḳ ḳılıŋ iki ʿadl iḍisi sizdin aḍaḳı …
Ku. T. 38/77b3 2 ḳaçan tegseler zamanlanrıŋa tutuŋlar olarnı eḍgülüg birle azu aḍrılıŋlar eḍgülüg birle tanuḳ ḳılıŋ iki ʿadl iḍisi sizdin aḍaḳın ḳılıŋ tanuḳluḳnı taŋrıḳa ol …

TT TT I-X

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
T II Y 36.1.-159 aḳ ḳışıŋ az . kişi ara edgülüg yoluŋ alp . künikeki işiŋ tıdıġ-lıġ [.] kiçig oġlan 23. T II Y 36.11. bė …

KB Kutadgu Bilig

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
KB 1131 burun ıḍġum erdi ḳamuġ eḍgülüg / asıġ ḳılġay erdi yarın belgülüg

AO Tanımlanmamış ögdi parçası (AO)

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
AO-66–68 bo buyan-nıŋ arış arıġ edgülüg tüş-inte bodistv uġuş-luġ ḳaġan ḳatun tük tümen yaşaz-un