İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

uzun

410
geçiş
151,9
milyonda
785.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
14
eserde
22
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Tunyukuk Yazıtı1820,3
Irk Bitig32.313,0
Saddharmapuṇḍarīka Sūtra21.123,6
Sekiz Yükmek4867,9
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)14646,5
Abhidharma (Shogaito)4100,7
Uigurica I-IV2316,9
TT I-X2784,9
St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)3294,6
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası5131,3
Kutadgu Bilig971.318,5
Atebetü’l-Hakâyık2725,2
Dede Korkut Kitabı23709,0
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi248101,3

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

T —
IB D 0,49
KİP D 0,33
Sek D 0,59
Mait D 0,70
Abh D 0,45
U D 0,33
TT D 0,00
ShoR D 0,29
KuT D 0,39
KB D 0,86
AH D 0,00
DK D 0,64
EÇS D 0,79

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: uzun) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Mait 14 geçiş  ↔  KuT 5 geçiş

benzerlik 0,00

Karşılaştırılan yazılışlar: uzun

KuT 5 geçiş  ↔  KB 97 geçiş

benzerlik 0,00

Karşılaştırılan yazılışlar: uzun

Mait 14 geçiş  ↔  KB 97 geçiş

benzerlik 0,01

Karşılaştırılan yazılışlar: uzun

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
hasan921.10110,966,109,45607,3
elgi143610,018,323,73140,0
azerbaycân13569,847,583,59114,0
burla11149,739,343,31133,2
boyı11179,729,063,31125,7
kiç11249,708,563,31114,6
bayındırî999,469,683,00120,9
şâhı152929,455,403,7883,8
âzerbaycân9469,347,332,9875,5
ḫatun8389,197,442,8168,4
şâh239869,084,264,5592,9
hasanı7289,037,682,6362,6
elgiŋ6158,858,362,4460,4
hasan’ın6158,858,362,4460,4
ebü’lfeth125168,734,263,2848,4
çârsû114798,664,243,1444,1
‘ömr548,6310,012,2367,1
ḳalġu588,619,012,2356,6
akkoyunlu5138,608,312,2349,8
ḳısġa5158,598,102,2348,1
bidevi5178,587,922,2346,6
yaş61078,575,532,4034,6
hasan’ı5228,577,552,2243,6
tercân5228,577,552,2243,6
yaşın5228,577,552,2243,6
soltat5368,526,842,2238,2
sahrâsında83108,514,412,7033,8
sırıklar5408,516,682,2137,1
ilig116048,473,913,1039,2
yorıḳ5528,476,312,2134,3
ince61538,455,012,3730,3
pâdişâhlarından5808,395,682,1929,9
ḳıldı72788,384,372,5229,3
ölüm61808,384,782,3628,4
beglik5838,385,632,1929,5
ḳıl61928,354,682,3527,6
yaşaġıl448,319,682,0053,7
yaşlıġ498,298,511,9941,4
saḳınç51178,285,142,1726,1
çârşû4198,267,441,9934,2

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“uzun” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (410) →
EÇS III 65a … ne bâğçesi kapusudur ve Uzun çârsû'su gâyet müzeyyendir. Tâ Uzun çârsû başında nihâyet bulur ve serrâchâne ile haffâfhâne bâ …
KuT T. 32/29b1 45 ançası bar kim biz törüttimiz ögürler uzun boldı olar üze tiriglik ermez erdiŋ turuġlı medyen boḍnı iç …
EÇS II 341a … a Kara Yûsuf'un dârü'l-mülkü olan kal‘a-i Erzincân'a Sultân Uzun Hasan mâlik olup ol diyârları kabza-i tasarrufa alup Azerba …
EÇS II 286b–287a … Akçakoyunlu pâdişâhları binâsıdır, derler, ba‘zılar Sultân Uzun Hasan Şâh binâsıdır, diler. El-hâsıl ma‘bedhâne-i kadîm imi …
EÇS II 320b–321a … l‘a-i Ahıçka'ya Sultân Uzun Hasan mâlik oldu. Ba‘dehû Timur Uzun Hasan Şâh üzre geldikde Hasan Şâh âkılâne hareket edüp Timu …
EÇS III 126b–127a … ve Kâsımça ve Kaçamak ve Karye-i Eski ve Koçubeğ 127a ve Uzun İnehân ve Toksofu ve Kulalı ve Gevherli ve karye-i Yeni ve …
KB 399 … u irsel yayıġ ḳılḳı ḳurtġa ajun / ḳılınçı ḳız ol körse yaşı uzun
EÇS V 17b … ânân idi. Rûznâmeci İbrâhîm Efendi ve Süleymâniyye'de sâkin Uzun Hüseyin Ağa ve Defterdâr Ömer Efendi ve Sıdkı Efendi nâm be …
EÇS IX Y163b … üz dekâkîn-i sûk-ı sultânîdir. Ve iki bezzâzistânı var ammâ uzun çârsûsu ve sarrâchânesi ale't-tertîb binâ olunmuş üstleri ö …
KB 5139 saŋa tegdi emdi bu beglik ḳurı / uzun ḳalġu ermez iş itnip yorı