İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

alḳ- fiil

Tanım

  1. Tüketmek, bitirmek, yok etmek: “alḳu nizvanılarag arıtı alkmış” bütün tutkuları tamamen tüketmiş; “usallıḳ mini alḳtı” tembellik beni tüketti; “sürügüg udug koŋug alkur” sürüleri, sığırları, koyunları yok eder; “ḳop alḳdımız” hepsini yok ettik. Tanıklar: MaitManKB
  2. “alḳa tüked-” tüketip bitirmek: “aḳıġımın alḳa tükedtim” akıntılarımı tüketip bitirdim. Tanıklar: ShoR

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): alḳ- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

  • alḳıp 6 (ShoR, Abh) · alqıp 1 (ShoR)
  • alkmış 1 (Mait) · alḳmış 1 (ShoR)
  • alktı 1 (DLT) · alḳtı 1 (KB)

Çekimli biçimler (19):

ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)

15 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Sho.Rosia 6.1.2.2/9–19 … // ///ayançıŋlıġ 磨 yér-ke tireyü磨 yançıp 大 | | | artoqraq q[orqınç]/// /// alqdaçı yoqatturdaçı 人道 ya(l)ŋuq aj-unı alp bulġuluq/// /// örki kişi-lerig başlay …
Sho.Rosia 6.2.2.3/20–24 … qılmış buyan-lıġ-larıġ tüşürgeli q[amıtġalı] /// /// [bilge] biligin inçip alq[ıp] /// sekiz t[ür]l[üg] teg[inçsiz oronlar]-tın tép 壤齋 /// [跋提] ΟΟ badirapali …
Sho.Rosia 6.3.2 /35 … )igme üdte neŋ yene bolmaḳ alḳu aḳıġ-[lar 諸業] 永盡 alḳu ḳılınç-ıġ birtemledi alḳ’ar 苦邊 emgek[lig tüp 説三種離] 熾然 y(a)rılḳamış ol üç törlüg-in örtedeçi küyür-deçi …
Sho.Rosia 7.2 /60–87 … ene yazuḳḳa bürtme-] mekligin 聞某 eşidtük-te antaġ atlġ arıġ-ḳa tegimli[g 盡 alḳıp alḳu] bolmaḳ aḳıġ-ıġ 自知不受後有 k(e)ntün ök bilmiş [teginmemekig kênki bolmaḳı …
Sho.Rosia 7.2 /60–87 … 不受後有 k(e)ntün ök bilmiş [teginmemekig kênki bolmaḳıġ] têp 何故 ne üçün 不盡諸有漏 alḳmaḳ mn [alḳu bolmaḳ aḳıġıġ /// teginmemekig] kênki bolmaḳıġ têp 無所行者tayanmaḳsı …
Sho.Rosia 7.2 /156 aḳıġın alḳmış arḫant[larḳa ::
Sho.Rosia 7.2 /188 montaġın bulur alḳu aḳıġın alḳıp arḫant ḳutın [::
Sho.Rosia 7.2 /200 men sözle- /// aḳıġ-] ım-ın alḳdım têp ::
Sho.Rosia 7.2 /202–203 ] 説我漏已盡 söz-lep m(e)n aḳıġım-ın alḳa tükedtim têp 亦[不著我所 yme ///] yapılınmaz-lar menke ::
Sho.Rosia 7.2 /249 arḫant alḳıp] alḳu aḳıġ-ların ::
Sho.Rosia 7.2 /250 azıġ alḳıp alıġ altaġıġ] amırtġurur têp ::
Sho.Rosia 7.2 /261 bulurın] öçürüp alḳıp ḳalısız ḳılmaḳ-ıġ yme ::
Sho.Rosia 7.2 /316–318 天身委地 t(e)ŋridem et’öz-i yêr-te 有所聞不盡 [eşidgü-] lük-çe nomlar a(l)ḳmadı 得者 bulmışım ///şü 善説 uz y(a)rlıḳamış ol [///] 若人 kim ḳayu kişi ênçgülüg es …
Sho.Rosia 7.2 /319 az öpke-g alḳa tükedmiş ::
Sho.Rosia 7.2 /325 ḳalısız öçürmek alḳmaḳıġ ::

Aynı gövdeden maddeler

“alk” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).