İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

alḳ- fiil

Tanım

  1. Tüketmek, bitirmek, yok etmek: “alḳu nizvanılarag arıtı alkmış” bütün tutkuları tamamen tüketmiş; “usallıḳ mini alḳtı” tembellik beni tüketti; “sürügüg udug koŋug alkur” sürüleri, sığırları, koyunları yok eder; “ḳop alḳdımız” hepsini yok ettik. Tanıklar: MaitManKB
  2. “alḳa tüked-” tüketip bitirmek: “aḳıġımın alḳa tükedtim” akıntılarımı tüketip bitirdim. Tanıklar: ShoR

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): alḳ- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

  • alḳıp 6 (ShoR, Abh) · alqıp 1 (ShoR)
  • alkmış 1 (Mait) · alḳmış 1 (ShoR)
  • alktı 1 (DLT) · alḳtı 1 (KB)

Çekimli biçimler (19):

Abh Abhidharma (Shogaito)

4 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Abh.Sho. 235–237 … ŋ tuġmaḳı ödrü söz-legülük bolur erti vasubandu baḫşı adın niz-vanı-lar-ıġ alḳmaduḳ erür.
Abh.Sho. 1539 alḳu bilgülük nom-lar-ta tarıḳmış ḳaraŋġu-luġ-ın tėmek erür aḳıġ alḳmaḳ-ta ḳorḳınçsız.
Abh.Sho. 2047–2048 … er bir nomuġ ödgür -meser bilmeser men arıdı söz-lemez men uyur köni-sinçe alḳġalı.
Abh.Sho. 4244 uyur-lar alḳıp sansar-nıŋ uç -ın ḳıdıġ-ın ikileyü teginmegeli kėnki bolmaḳ-ıġ tėp.

Aynı gövdeden maddeler

“alk” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).