Tanım
Bu maddenin tanımı henüz yazılmadı. Aşağıdaki bağlamlar sözcüğün derlemdeki kullanımını gösterir.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): ıḍ- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- ıḍtı 57 (KuT, KB) · ıdtı 4 (ŞU, Man, U, Sukh)
- ıḍtımız 37 (KuT) · ıdtımız 3 (T, Huast, Mait)
- ıḍtım 14 (KB, KuT) · ıdtım 6 (ŞU, T)
- ıdıp 13 (Mait, ShoR, DLT, KÇ) · ıḍıp 11 (KB, DLT)
- ıḍur 11 (KuT, KB, AH) · ıdur 1 (KB)
- ıdmış 6 (KT, BK, Man, Mait) · ıḍmış 1 (KuT)
- ıḍġıl 5 (KuT, KB) · ıdġıl 1 (DLT)
- ıḍmaz 2 (KuT, KB) · ıdmaz 1 (BK)
- ıḍmaḳ 2 (KuT) · ıdmaq 1 (ShoR)
- ıdar 1 (Mait) · ıḍar 1 (KuT)
- ıḍdım 1 (AH) · ıḍḍım 1 (KuT)
Çekimli biçimler (48):
ıḍtı 57
ıḍtımız 37
ıḍsa 17
ıḍtım 14
ıdıp 13
ıḍur 11
ıḍıp 11
ıḍmadımız 8
ıdu 7
ıdmiş 7
ıdtım 6
ıdmış 6
ıḍmışın 5
ıḍġıl 5
ıdtı 4
ıḍġay 4
ıdtımız 3
ıdduḳ 3
ıḍıġlılar 3
ıḍmaġıl 3
ıḍmaġay 2
ıḍmasa 2
idmiş 2
ıḍmaz 2
ıḍmaḳ 2
ıḍıŋlar 2
iḍmaġıl 1
ıdmayin 1
ıḍmaġınça 1
ıḍmaġu 1
ıḍmış 1
ıdmaz 1
ıdar 1
ıḍti 1
ıdur 1
ıdmaq 1
ıḍtıŋız 1
ıḍar 1
ıḍurlar 1
ıdġıl 1
ıḍayın 1
ıḍġuḳa 1
ıḍdım 1
ıdmasar 1
ıḍmadıŋ 1
ıḍġan 1
ıḍḍım 1
ıḍḍımız 1
Bağlamlar
Bütün geçişler (258) →KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
109 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 25/17b1 | 154 yana | ıḍtı | siziŋ üze ġamda kiḍin iminlikni uḍḳu kim umızmaḳ kelip örter bir ögürni si … |
| Ku. T. 27/52b2–3 | … oḍnı anıŋ birle kim ıḍtı taŋrı anıŋ içinde kim hükm ḳılmasa anıŋ birle kim | ıḍtı | taŋrı bu ögür olar fasıḳlar |
| Ku. T. 30/46b3 | 36 bütünlükin kim | ıḍtımız | tegme ögür içinde bir yalavaç kim: bitiŋler taŋrıḳa sıŋardın turuŋlar boyn … |
| Ku. T. 33/58a3 | 44 yime bėrmedimiz anlarḳa hiç bitig yarlıġ kim oḳısalar anı yime | ıḍmadımız | anlar tapa sėnde burun hiç ḳorḳutġuçıdın |
| Ku. T. 36/32a2 | 48 eger yüz ewürse yime | ıḍmadımız | sėni olar üze küḍezçi ermez seniŋ üze meger tegürmek biz ḳaçan tatursa-miz … |
KB Kutadgu Bilig
88 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 34 | YALAWAÇ ‘ALEYH İ’S-SELAM ÖGDİSİN AYUR / / sewüg sawçı | ıḍtı | baġırsaḳ iḍi / boḍunda talusı kişide keḍi |
| KB 2362 | ḳalı basġuḳa bulmasa sen yarı / yalawaç | ıḍıp | sen bar illeş yorı |
| KB 3284 | ḳoḍı | ıḍtı | kesme yaruḳ yüz tudı / sewüg zülfi toldı yoḳaru koḍı |
| KB 3888 | İLİG CEVABI ÖGDÜLMİŞKE / / ilig aydı | ıḍtım | bitig bir yolı / bitigke yanut ḳıldı taş teg tolı |
| KB 5693 | kişi tapġı ḳıldım tiriglik | ıḍıp | / bayat tapġı ḳaldı usandım uḍıp |
Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)
12 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Mai.Tek.050.35–41 | … n yėme amtı nomlamışım kerek ötrü sekiz tümen tört mıŋ töpüsintin yaruḳlar | ıdıp | v(a)jırlıg örgün üze olurup maha--smaç sudurug nomlaġalı köŋül örit(ip) an … |
| Mai.Tek.063.12–13 | tükel bilge maytrı burkan yėme y(arlıḳan-) -çuçı biligin yaruḳ | ıdu | yarlıḳ(adı) |
| Mai.Tek.073.04–05 | ol tıltaġın biz tıtsılarıg boş | ıdmış | üçün anta ölüp kamaġın tamuda tugdumuz.. |
| Mai.Tek.101.12–23 | an--(ta ötrü) ... bursoŋ erdnig ... - / ütüg ... - / ti | ıdıp | uzun (yaşa)mışlarıŋa / / / -rıp meŋi meŋiley--(ü)rler ... ötrü tükel bilge … |
| 1b-1–8 | … ŋrisi şakimun burḫan çap(a)li atlġ yėmişlikte ölümlüg şmnuġ utup isig özin | ıdıp | ėkile üç ay küni adiştit üze tuta yrlıḳaduḳta tüzün maitri bodiswt tŋri tŋ … |
T Tunyukuk Yazıtı
8 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T 11 | … ze : ḳ(a)ġ(a)n : ol(u)r- / tı tir : t(a)bġ(a)çġ(a)ru : ḳuunı s(e)ŋün(ü)g : | ıdm(i)ş | : ḳıt(a)nyġ(a)ru : tonra / (ė)ş(i)m(i)g : ıdm(i)ş : s(a)b (a)nça ıdm(i)ş : … |
| T 11 | … ru : ḳuunı s(e)ŋün(ü)g : ıdm(i)ş : ḳıt(a)nyġ(a)ru : tonra / (ė)ş(i)m(i)g : | ıdm(i)ş | : s(a)b (a)nça ıdm(i)ş : (a)zḳ(ı)nya : türk [bod(u)n ?] / yorıyur (e)rm(i) … |
| T 26 | öŋr(e)ki (e)r : / / yuġ(u)rça : | ıd(ı)p | ı b(a)r baş: (a)şd(ı)m(ı)z : yub(u)lu : int(i)m(i)z : on / tünḳa : y(a)nt( … |
| T 32 | … m t(ė)m(i)ş : ol / s(a)b(ı)ġ (ė)ş(i)d(i)p : ḳ(a)ġ(a)nġ(a)ru : ol s(a)b(ı)ġ | ı(d)t(ı)m | : ḳ(a)nt(a) / y(a)n : s(a)b(ı)ġ : y(a)na |
| T 32 | ol oḳ tün : bod(u)nin s(a)yu : / | ı(d)t(ı)m(ı)z | : ol s(a)b(ı)ġ (ė)ş(i)d(i)p : on oḳ b(e)gl(e)ri: bod(u)ni: ḳoop / k(e)lti … |
ŞU Şine Usu Yazıtı
8 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| ŞU K 6 | sü yorıdı özümin öŋre bıŋa başı | ı<d>tı | ḳayrada öŋdin yantaç? ... [-da] [k]ony[lıg] toḳ (...) |
| ŞU D 4 | … tım üküşi seleŋe ḳudı bardı ben seleŋe ḳaça udu yondim süŋüşde tutup on er | ı<d>tım | |
| ŞU D 11 | … iş (...) [toḳu?]z [ya]ŋı[ḳa] sü yorıdım . o/u .. totoḳ başın çik tapa bıŋa | ı<d>tım | işi yėr tapa az ar ı<d>tım kör tėdim ḳırḳız ḳanı kögmen irinte |
| ŞU D 11 | … ] sü yorıdım . o/u .. totoḳ başın çik tapa bıŋa ı<d>tım işi yėr tapa az ar | ı<d>tım | kör tėdim ḳırḳız ḳanı kögmen irinte |
| ŞU G 4 | [tapa] er | idmiş | t .... tėmiş içre ben bulġayın tėmiş taşdıntan aşayın tėmiş basmıl yaġıdıp … |
DLT DLT’deki Türkçe parçalar
7 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| DLT I, 210 | Idu | birip boşuttum / Tawar yuluġ taşuttum / Eren essin eşüttüm / Yükin barça ö … | |
| DLT III, 230 | Eren | ıḍıp | söke turdı / Başı boynın söke turdı / Ufut bolup büke turdı / Uḍu ḳamma te … |
| DLT I, 210 | Idu | birip boşuttum / Tawar yuluġ taşuttum / Eren essin eşüttüm / Yükin barça ö … | |
| DLT II, 343 | Çaġrı birip ḳuşlatu / Tayġan | ıdıp | tışlatu / Tilki toŋuz taşlatu / Erdem bile öglelim |
| DLT I, 110 | Aydı seniŋ udu / Emgek telim | ıdu | / Yumşar ḳatıġ ödi / Köŋlüm saŋa yügrük |
BK Bilge Kagan Yazıtı
5 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| BK D 7 | … ıġ yoŋ(a)şurtuḳin : üç(ü)n : türük : bod(u)n : ėl(le)dük : ėlin : ıçg(ı)nu | [ı]dm(ı)ş | : ḳ(a)g(a)nl(a)duḳ : ḳ(a)g(a)nin : yit(ü)rü ıdm(ı)ş : |
| BK D 7 | … ük : ėlin : ıçg(ı)nu [ı]dm(ı)ş : ḳ(a)g(a)nl(a)duḳ : ḳ(a)g(a)nin : yit(ü)rü | ıdm(ı)ş | : |
| BK D 25 | (a)rḳ(ı)ş | ıdm(a)z | : tėy(i)n : sül(e)d(i)m : |
| BK D 33 | … u)n / (a)nç]a : s(a)ḳ(ı)n(ı)ŋ : (a)nça bil(i)ŋ : oġ(u)z : bo[d(u)n / ] d1: | ıdm(a)yin | : tėy(i)n : sül[(e)d(i)m] |
| BK D 35 | toḳuz : oġ(u)z: bod(u)n : y(ė)r(i)n : subin : | ıd(ı)p | : t(a)bg(a)çg(a)ru : b(a)rdı : |
ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)
5 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Sho.Rosia 6.2.2.3/35 | … ksinme-k dyan-ta küsüş dyan yme tér /// / 7) /// t’ 戒 sıqmaq d[yan] -ta 遣來 | ıdmaq | üz-e kelürdüm |
| Sho.Rosia 6.3.2 /35 | … n ögirmez mü sn 起 [/// bodulmaḳlıġ] yapşınmaḳ-lıġ köŋül turġurup 遣使白 arḳış | ıdıp | öt[ünti 露 ///] et’öz-in yalnıp oron-ta yatdı攝斂諸根 al[ıp yıġınıp alḳu erkigl … |
| Sho.Rosia 7.2 /212 | ay[teŋri | ıdıp | /// :: |
| Sho.Rosia 7.2 /214 | t(e)rk tavr(a)ḳ ay t(e)ŋrig | ıdmasar | mn :: |
| Sho.Rosia 8.3 /132–133 | … 者 yüz öŋi 世 -lerig tepreḍgeli up ança teŋlig 世 -lerke et’öz-lerindim yaroḳ | ıdıp | barġalı uyur-lar :: |
TT TT I-X
3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T III 26015.-14 | … . . /ke . utlıı sewinç öt//k// . oġrın yıḳın . . . . . . . . [.] addınçıġ | ıdduḳ | ḳaŋımz . aġınçsız köŋül . . . . . . . [.] alḳu tınlġ oġlanıı-nıŋ . alp ert … |
| T III 26015.-14 | … . . . [.] alḳu tınlġ oġlanıı-nıŋ . alp ertii sansartın . . . . . . . . . . | ıdduḳ | ḳaŋımz . üstürtii ḳotıı inmeser . üç . . . . . . . . . . üküş telim tınlġ- … |
| T III 2602-56 | k /// | ıdduḳ | ançan -ḳa tutuztuŋuz . |
AH Atebetü’l-Hakâyık
3 geçiş · bu eserdeki bağlamlarKT Kül Tigin Yazıtı
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlarMan Manichaica I-III
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T. II D. 173b1-20–22 | ünt[ürt]i, t(e)ŋri yėriŋerü kamagn(a)ŋ kutı k(e)ntü | ıdtı | |
| T II D 176-103–105 | bu k(a)mag edler üze yme k(a)ltı | ıdmış | boltı |
KÇ Küli Çor Yazıtı
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KÇ 17 | … k(ė)sre ḳarluḳḳa yem[e] süŋüş[dök]de İdil aḳin binip, oplayu tegip, sança | ıdıp | , topulu ünti. |
O Ongin Yazıtı
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| O 2–3 | ḳaġanladuḳ ḳaġanıġ ıçġını | ıdmiş | Türk bodun öŋre kün tuġsıḳıġa k(i)sre kün batsıḳıġa tegi b(i)rye Tabġaçḳa … |
IB Irk Bitig
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| IB 19 | ak (a)t k(a)rş(ı)sın üç bolugta t(a)lulap(a)n (a)g(ı)nka ötügkė / | ıdmiş | tėr. |
Huast Huastuanift
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T. II Y. 60 b.-41–46 | … erser .. tökdümüz saç[tı]m(ı)z erser .. t(e)ŋri y(a)ruḳın y(a)vlaḳ yėrgerü | ıdt(ı)m(ı)z | erser .. amtı t(e)ŋrim yazuḳda boşunu ötünür biz |
U Uigurica I-IV
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| U II, T. II Y. 52,1- III 21-10–11 | … . . . . . tüz seviglig közin brḫmadati ėlig tapa titrü körmek--lig yaruḳın | ıdtı |
Sukh Uigurische Sukhāvatīvyūha-Fragmente (Zieme)
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T II S-50–60 | … ] [. . . [. . . ] [. . . yaruḳ yal[trıḳ . . . ol ėşidm [. . . [uluġ yaruḳ] | ıdtı |