İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

tüz

Tanım

Bu maddenin tanımı henüz yazılmadı. Aşağıdaki bağlamlar sözcüğün derlemdeki kullanımını gösterir.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): tüz — yalın hâliyle 131 kez

Çekimli biçimler (11):

KB Kutadgu Bilig

110 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
KB 42 bayat raḫmeti erdi ḫalḳı üze / ḳılınçı silig erdi ḳılḳı tüze
KB 1374 törü tüz yorıtġıl boḍunḳa köni / künüŋ eḍgü bolġay könilik küni
KB 2551 ḳapuġda çıḳarsa liw aş tirkini / körü tüz ületse begi körkini
KB 4007 … DÜLMİŞKE / / yanut birdi oḍġurmış aydı bu söz / iḍi yaḳşı ermez aya ḳılḳı tüz
KB 5197 baġırsaḳ bolun barça boḍnuŋ üze / törü ḳıl uluġḳa kiçigke tüze

Abh Abhidharma (Shogaito)

42 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Abh.Sho. 61 … ġ. inçip vaybaş-şastr-ta neçe söz-leser yme sekiz bölük-ler ig yörüg töz-i tüzü yapa bolmatuḳ erür.
Abh.Sho. 1241 neçe tüzü açdaçı yardaçı erser yme tınlġ-lar-nıŋ köŋül-lüg ḫu-a-lar-ın.
Abh.Sho. 2317 tek taplamış ol uduşulmış yörüglüg-i tayaḳ büdgeli bolmaḳ üz-e tüzü tükel tayaḳ bolur-ın.
Abh.Sho. 2594–2595 alḳu aḳıġ-lar anda teŋ tüz ėyin ükliyür üçün tėp釋日
Abh.Sho. 3448–3451 … n er-en-ler-niŋ ödrü bolur階降yėgi ḳodıḳı-sı niz-vanı-lar-nıŋ tarıḳmaḳ-ı teŋ tüz bolu tüküdmek üz-e ödrü tüz-ün tuuş-taḳı-lar-nıŋ bolmaġu kergek adırtı.

ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)

25 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Sho.Rosia 1.3/36–38 … alqu atqandaçı-qa atqanġu bolmaq üz-eki öŋ [er]ser üç töz-lüg köŋül biligi tüz-ü uyur üçün yinçürgeli istegeli : atqanġu-lar montın tuġmış-qa atı bolmış ol …
Sho.Rosia 2.2.8.V/1–3 … temleti yene] tükellig bolup : kértüdin kelmişler birle teŋ [yu]m[ġ]ı köni tüz tuyunmaqqa tegmekimz bolzun :
Sho.Rosia 6.2.2.1/6–8 köni tüz tuymaq-ıġ 此則[bo ötrü] 人根ΟΟ yalŋuq-lar-nıŋ erklig-leri qaçıġ-ları ///-l’r// …
Sho.Rosia 7.2 /155 ] êyin utu boltum köni tüz tuyuġlı-ḳa tapınsar utuns[ar çḫşapt tutdaçılarḳa ::
Sho.Rosia 7.2 /344 bulup teŋ tüz bilge [biligig ::

Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)

11 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Mai.Tek.001.51–56 … a ulatı kamag şazın küzetdeçi kutlar vahşikler nivazıḳi teŋrilerke kamagka tüzü öŋ ülüg bolzun
Mai.Tek.018.25–31 … ögrünçülüg edgü üdler üstün öŋ alkınçusı teŋri yėri altın aviş tamuḳa tegi tüzü ėştilti.. tözün maytrınıŋ toyın boltı tėp ün ėşidip tört tuġum bėş yol içi …
Mai.Tek.078.52–55 ölürü turmışın körüp ögirdimiz sevinti--miz ölürdeçi kişiler birle tüz köŋüllüg boltumuz ol tıltaġın anta ölüp tamuda tugdumuz..
1b-14–16 ayaġḳa tegimlig maitri bodiswtnıŋ yėrtünçüke inip tüzgerinçsiz tüzü köni burḫan ḳutın bulġusın otġuraḳ uḳarmu siz ..
Mai.T-11.3a.12–16 … )ŋ ḳunçuylaġ erdinisi tüller kör-miş .. kim bolsar bu yir suwda ol tül-nüŋ tüzü tüketi tüşin sözle-deçi .. inçip yme biz ança m[u]nça yıġwıraḳ ayu bėrelim …

KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası

10 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Ku. T. 27/26a2 … kim aḳar astınıda arıḳlar kim kim tansa anda kiḍin sizdin çın-oḳ azdı köni tüz yolda
Ku. T. 30/66a1 … ılar ruzilerini anıŋ üze kim erklig boldı oŋ eligleri olar anıŋ içinde tüp tüz ol taŋrı bėrmiş irinçke mü tanar sizler
Ku. T. 30/69b2 … iri aġın ol umas nerse üze ol ḳaçan kim ıḍsa anı keldürmes bir eḍgülük nek tüz bolur mu ol o1 kim fermanlasa könilik ol köni yol üze ol
Ku. T. 31/85a1 106 ḳodar anı yazı tüp tüz
Ku. T. 36/41a1 13 Tüz bolsa sizler anıŋ arḳaları üze yana yad ḳılıŋ iḍiŋiz niʿmetini ḳaçan tüz b …

Sek Sekiz Yükmek

7 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Jut.Sek.T-1.77 (IIc) yrlıḳançuçı köŋül ögrünçü köŋül tüz koŋülte ulatı --- burḫanlar
Jut.Sek.T-1.88 (IIc) tüzü tüketi itmiş yaratmış krgek ötrü ol ödün yir altınḳılar
Jut.Sek.T-1.118 (IIc) kininte tüzgerinçsz tüzü köni tuymaḳḳa teggeyler taḳı yme
Jut.Sek.T-1.137 (IIc) tüzgerinçsiz yig tüzü köni tuymaḳḳa tegirler tüzü yruḳ atlġ
Jut.Sek.T-1.224 (IIc) yig tüzü köni tuymaḳ burḫan ḳutıŋa koŋül turġurdılar ol ödün tıdıġsız

U Uigurica I-IV

5 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
U II, T. II Y. 52,1- III 21-10–11 ptum lınḫu-a teg t . . . . . tüz seviglig közin brḫmadati ėlig tapa titrü körmek--lig yaruḳın ıdtı
U II, T. III M. 207.-29 uluġ tüz-te oḳus-ta toġmaġ-ı bolur
U II, T. III M. 207.-30–37 anta uluġ tüz oġus erser .. inçe ḫltı .. uluġ sal sögüt-ke oḳsatı braman oḳus-ınta erser …
U II, T. III M. 207.-98–103 … çip alḳu ançulayu kelmis-ler üze viyakrit ḫılılmıs erip . . üzeliksiz köni tüz tuimaġ burḫan ḫutın-tın yanmaġ-sız evrilmek-siz erür tėp bilgülüg ol…
U II, T. III, M. 225.- 40.-1 … ölgü-legülüg-süz burḫan adı kötrülmis--ler-niŋ buyan-lıġ ekmek-leri birle tüz ḳılmıs buyan-lıġ bolḳai-lar ..

KİP Saddharmapuṇḍarīka Sūtra

4 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
KİP 54–56 tėp tėser . . ol ḳamaġ satıġçılar ėşidip tüzü bir ünin namo ḳuanşi im pusar tėp atamışta ol ḳamaġ satıġçılar ol ḳalın er …
KİP 90–92 … unu atayu tėginser ol kişi . . edgü ḳılınçı öŋreki kişi edgü ḳılınçı birle tüz tėtir
KİP 93 bu ėki kişiniŋ edgü ḳılınçı bir teg tüz adruḳsuz tėtir ..
KİP 200 tüzü yėrtinçü yėr suvda uluġ yarlıḳançuçı bulıt öritir siz

TT TT I-X

3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
T III 2602-65 tüz kerinçsiz burḫan ḳutın bultuŋuz .
T III D 25925. 26020.-101–103 ülküsüz san -sız tınlġ-larḳa . ḳın ////ġ köŋülüŋüz öze [.] ḳıltıŋız edgü tüzüke . ḳılmış edgüŋüz-nüŋ tüşin-te . ḳızıġ orun-taḳılar barça öntiler .
D III D 25913.-177 birle . tözü . . . . . [.] tüz kerinçsiz yėg . . . . . . [.]

Man Manichaica I-III

2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
T II D 171-237–239 eseŋü alkış tüzü nom arkasıŋa yme ögirmek s(e)vinmek bolzun
T II D 171-242–243 tüzü üdrülmiş arıg dintarlarka yme yėgedmek utmak bolzun

AO Tanımlanmamış ögdi parçası (AO)

2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
AO-37–40 tüz-ün körgeli erklig tėp tüz-üdin kögülmiş atl(ı)ġ-ḳa tuyunmış-lar iligi ıduḳ-ḳa tüz töpüm üz-e yükünürm(ė)n
AO-37–40 … körgeli erklig tėp tüz-üdin kögülmiş atl(ı)ġ-ḳa tuyunmış-lar iligi ıduḳ-ḳa tüz töpüm üz-e yükünürm(ė)n

KT Kül Tigin Yazıtı

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
KT D 3 … (i)nç : (a)lp (e)rm(ı)ş (e)r(i)nç : b(e)gl(e)ri y(ė)me : bod(u)nı y(ė)me : tüz (e)rm(i)ş : (a)nı üçün : ėl(i)g : (a)nça tutm(ı)ş : er(i)nç : ėl(i)g tut(u …

BK Bilge Kagan Yazıtı

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
BK D 4 … r(i)nç : (a)lp (e)rm(i)ş (e)r(i)nç : b(e)gl(e)ri y(ė)me : bod(u)nı [y(ė)me tüz (e)rm(i)ş

Sukh Uigurische Sukhāvatīvyūha-Fragmente (Zieme)

1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
T II S-39–49 … . . . .] ḳutın bulur erser mn tŋrim i [. . . . . ] [on]tun sıŋar yėr suvda tüz yartl[. . . ] [tn]grim kün yaruḳın ay yaruḳın kölitz:ün tŋrim ot yaruḳın t …

Aynı gövdeden maddeler

“tüz” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).