İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

alp

153
geçiş
56,7
milyonda
2.164.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
18
eserde
17
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Ongin Yazıtı28.097,2
Kül Tigin Yazıtı42.036,7
Bilge Kagan Yazıtı72.838,6
Tunyukuk Yazıtı64.922,1
Irk Bitig32.313,0
Saddharmapuṇḍarīka Sūtra21.123,6
Sekiz Yükmek2433,9
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)6277,1
Abhidharma (Shogaito)28704,7
Manichaica I-III2971,3
TT I-X51.962,3
Uigurische Sukhāvatīvyūha-Fragmente (Zieme)12.369,7
St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)131.276,4
Uygurca tövbe duası (Zieme)13.311,3
Kutadgu Bilig20271,9
DLT’deki Türkçe parçalar51.723,5
Dede Korkut Kitabı23709,0
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi239,4

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

O —
KT D 0,45
BK D 0,52
T —
IB D 0,49
KİP D 0,33
Sek D 0,33
Mait D 0,43
Abh D 0,36
Man D 0,00
TT D 0,55
Sukh —
ShoR D 0,54
Tövbe —
KB D 0,52
DLT D 0,39
DK D 0,64
EÇS D 0,59

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: alp) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Bilinen anlam ayrımı. KB: yiğit, kahraman · Abh: güç, zor (alp bulġuluḳ “zor bulunur”)

BK 7 geçiş  ↔  ShoR 13 geçiş

benzerlik 0,00

Karşılaştırılan yazılışlar: alp

T 6 geçiş  ↔  TT 5 geçiş

benzerlik 0,00

Karşılaştırılan yazılışlar: alp

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
üŋülük131711,2910,723,60181,7
bulġuluḳ101410,9410,623,16137,3
atım75410,118,162,6466,2
sözlemiş1326410,006,763,5796,9
düzen479,6810,302,0052,0
kuba4139,629,412,0045,6
rüstem71429,606,762,6252,1
yigitler4199,578,862,0042,1
çerig4229,558,652,0040,8
oğlı61539,336,432,4241,9
erinç4529,327,411,9933,4
bulġulu339,3011,111,7346,2
şalçı339,3011,111,7346,2
kür4569,297,301,9932,8
ayġuçısi349,2910,691,7341,7
tarkan349,2910,691,7341,7
tüpin349,2910,691,7341,7
bay’ın369,2710,111,7337,9
ḳaġani369,2710,111,7337,9
er166979,275,663,9294,8
oplayu3129,229,111,7332,7
üŋeli3129,229,111,7332,7
yüreklig3139,218,991,7332,2
badġuluḳ3149,208,881,7331,7
binip3149,208,881,7331,7
çomrulġuluḳ3149,208,881,7331,7
bulġalı3189,178,521,7330,0
bilge125699,095,543,3969,0
yėme62099,095,982,4138,2
kişig41108,966,321,9827,3
ḳutın3508,927,051,7223,5
bolurlar3528,916,991,7223,3
eren3548,896,941,7223,1
toŋa3548,896,941,7223,1
bolsar3608,856,781,7222,4
tüzün41318,856,071,9725,9
antag3728,776,521,7121,3
ikinti3798,736,391,7120,8
körse31098,555,921,7018,8
dar31138,535,871,7018,6

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“alp” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (153) →
DK XI 66 digil maŋa didi alp rüstem aydur ḳalḳubanı yirinden ṭurı gelen iki ḳardaş bebeg …
T 15 … )ç n(e)ŋ (e)rs(e)r: ol b(i)zni / / / / / / [ḳ(a)ġ(a)ni (a)lp (e)rm(i)ş : (a)yġuçısi bilge (e)rm(i)ş : ḳ(a)ç(a)n n(e)ŋ / …
Mait … luglar öŋreki bilgelerde antag ėşidmişim bar (a)ntag türlüg alp erdemlig kanamlag yüreklig bek kat(ıg) köŋüllüg tınlıg bolu …
Abh 1390–1398 … re ajun -taḳı sav-lar-ıġ adı ködrülmiş-ler-niŋ et’öz-indeki alp bilgülük sav-lar-ın burḫan-lar içgerip tudmaḳ-lıġ küçi üz-e …
TT III D 26025. 26028.-167 alḳu -kii tınlġ-lar . alp yėrtinçite ada-ların-tın oszunlar .
IB 55 (a)lp (ė)r oglı sükė b(a)rmiş. sü yėrintė (ė)rklig s(a)bçı tö-r(ü …
Abh 1166 tüz-ün yol alp bulġuluḳ üçün anın söz-lemiş ol alp üŋülük tėp.
ShoR 8.3 /48 alp-te alp bulġulu 仏 ḳutı-lıġ 欲 ḳabġu (-nıŋ) aŋ/başlaġ-ı tétir ::
Abh 2052–2061 … ur-ı yıḳ-ı ödgürgeli bolġuluḳ anın söz-lemiş ol teriŋi üz-e alp bulġalı tüpin tėp.
EÇS VII 161a … ol meşhetni {yani mezâr} sâhibini üç yüz yaşına yetken Koba Alp zor batır yiğitken Ejderhân su savaşında ok paşağı poşuğala …