İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

altun

1.149
geçiş
425,8
milyonda
216.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
17
eserde
40
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kül Tigin Yazıtı31.527,5
Bilge Kagan Yazıtı2811,0
Tunyukuk Yazıtı64.922,1
Irk Bitig64.626,1
Saddharmapuṇḍarīka Sūtra1561,8
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)15692,7
Abhidharma (Shogaito)4100,7
Manichaica I-III31.457,0
Uigurica I-IV2316,9
TT I-X2784,9
Tanımlanmamış ögdi parçası (AO)12.881,8
St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)5490,9
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası126,3
Kutadgu Bilig52706,8
DLT’deki Türkçe parçalar51.723,5
Dede Korkut Kitabı531.633,8
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi988403,6

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KT D 0,49
BK D 0,33
T —
IB D 0,29
KİP D 0,00
Mait D 0,67
Abh D 0,33
Man D 0,29
U D 0,33
TT D 0,33
AO —
ShoR D 0,39
KuT D 0,00
KB D 0,75
DLT D 0,55
DK D 0,73
EÇS D 0,91

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: altun) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

T 6 geçiş  ↔  Mait 15 geçiş

benzerlik 0,00

Karşılaştırılan yazılışlar: altun

T 6 geçiş  ↔  DLT 5 geçiş

benzerlik 0,00

Karşılaştırılan yazılışlar: altun

IB 6 geçiş  ↔  Mait 15 geçiş

benzerlik 0,00

Karşılaştırılan yazılışlar: altun

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
gümüş10135111,116,409,93729,3
kümüş437010,177,496,52395,7
yaldızlı394010,078,166,22434,0
ihsân741.2989,954,068,09282,2
mutallâ331199,746,355,67235,2
kîse481.1889,393,576,34151,4
verüp561.7229,323,256,70154,2
guruş346719,263,895,44121,8
hakîre326299,203,905,28114,9
birer652.6819,122,836,93144,9
onar213588,834,114,3281,1
mücevher182378,734,484,0578,7
yüz17012.2728,702,029,83223,7
harcı15928,635,583,7989,2
zencîrli14358,606,883,71112,2
râh151678,544,723,7370,6
cevâhir151728,544,683,7269,7
ellişer162968,503,993,7559,3
bakır141238,495,063,6372,7
bin14712.2678,491,818,68161,5
ban141428,474,863,6168,5
halkalı12218,397,393,44107,8
öŋlüg12418,376,423,4287,0
murassa131638,344,553,4558,1
on635.4778,281,765,5965,2
kaddi154598,263,263,4741,4
saw11348,256,573,2882,4
üç747.1638,191,605,7765,6
çuka133418,163,483,2839,5
dünlügi10108,148,203,15113,7
alup302.4598,091,843,9533,5
başına145368,092,943,2533,0
kürk111888,074,103,1242,4
semmûr134328,073,143,2033,9
elli322.7458,071,774,0033,7
harâc112038,063,993,1140,8
beş373.4568,041,654,1534,5
alemli9127,997,782,9988,8
tibri9127,997,782,9988,8
oluk9187,987,202,9877,4

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“altun” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (1.149) →
EÇS IV 302a … ından zencîrin ve gerdeninden duşahın {alup ancak fakîr hân altun} zencîr ile göz hapsinde kaldı.
EÇS VII 48a … e cümle kenîselerin çanlıklarının külâhları beyâz teneke ve altun yaldızlı haçlar ile tezyîn olmuşdur. Ve intihâ-i serhadleri …
EÇS II 273a–273b … şâhım Yûsuf Paşa lalan, Hanya hazînesinden üç Husrevânî küp altun ve üç milyon mâl-ı Kârûn ve bir altun direk keçelerle sarıl …
EÇS VII 11b … ir ciğer ve bağırsak makûlesi eşyâların bu kal‘a mahallinde altun leğen ile defn ederler. Ba‘dehu Selîm Hân cülûs etdükde bu …
EÇS I 157b … etdiklerinde Murâd Hân haz edüp sûhtevât tâ’ifesine üç kîse altun ihsânları olup hayır senâ ile ubûr etdiler. Anların pîri se …
EÇS X Y197a … miskâl-i bundukîdir. Her miskâli yüz hınta ağırıdır ve yüz altun yüz on altı dirhem gelmek üzre kâmilü'l-ayâr tâmmü'l-mîzân …
EÇS III 104a–104b … û şerbet ve buhûr gelüp ba‘dehû bir semmûr kürk ve iki kîse altun Siyâvuş Paşa bizim paşaya verüp birbirleriyle öpüşüp vedâla …
EÇS IX Y335a … ve ardı düzdür, nerdübân yokdur. Ve bu kapunun kemeri üzre altun levha ile:
EÇS V 16a … mümkündür, tâ bu mertebe bir azîm altun halkadır. Anıniçün Altun Halkalı köprü derler.
EÇS IX Y128b … el-bend yapup yine Rûm'a gönderirler. El-hâsıl Hindustân'da altun ile berâber tartup satarlar.