İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

bilig

472
geçiş
174,9
milyonda
685.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
16
eserde
57
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kül Tigin Yazıtı21.018,3
Bilge Kagan Yazıtı1405,5
Huastuanift1987,2
Saddharmapuṇḍarīka Sūtra21.123,6
Sekiz Yükmek214.556,3
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)311.431,5
Abhidharma (Shogaito)1142.869,2
Manichaica I-III31.457,0
Uigurica I-IV2316,9
TT I-X51.962,3
Uigurische Sukhāvatīvyūha-Fragmente (Zieme)37.109,0
St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)121.178,2
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası10262,5
Kutadgu Bilig2493.384,7
DLT’deki Türkçe parçalar2689,4
Atebetü’l-Hakâyık145.076,1

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KT D 0,00
BK D 0,00
Huast D 0,00
KİP D 0,00
Sek D 0,26
Mait D 0,57
Abh D 0,66
Man D 0,29
U D 0,33
TT D 0,20
Sukh —
ShoR D 0,51
KuT D 0,67
KB D 0,82
DLT D 0,00
AH D 0,37

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimKTBKTHuastKİPSekMaitAbhManUTTSukhShoRKuTKBDLTAHToplam
bilig21·12213111432531210249214472
biliġ·······1·········1
bilıġ··1··············1

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: bilig) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

TT 5 geçiş  ↔  Sek 21 geçiş

benzerlik 0,00

Karşılaştırılan yazılışlar: bilig, biliġ

TT 5 geçiş  ↔  KuT 10 geçiş

benzerlik 0,00

Karşılaştırılan yazılışlar: bilig, biliġ

Mait 31 geçiş  ↔  KuT 10 geçiş

benzerlik 0,00

Karşılaştırılan yazılışlar: bilig, biliġ

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
bilge13856912,087,4411,681.189,6
uḳuş3312310,837,585,71291,2
işke2412010,387,164,86195,8
erdem228810,337,484,66190,5
ög219210,257,354,55177,5
aḳıġsız191429,996,584,31138,4
bilse16689,927,393,98136,3
bil16739,917,293,97133,7
tözlüg161099,826,713,96119,7
birgüçi13199,768,933,60147,2
elig171949,715,974,06108,8
eşitgil182399,705,754,16109,6
biligsiz141209,606,383,7097,9
birdi162269,555,663,9295,4
biliglig142549,305,303,6576,4
köz111179,266,073,2772,0
dyan9379,187,442,9877,3
köŋül164349,184,723,8574,5
ötrü153979,144,753,7370,6
öçser8309,037,572,8170,4
öçer8399,007,202,8165,7
tavranmaḳ7158,888,382,6471,3
bışrunmaḳ7288,847,482,6360,6
yalŋuḳ81048,835,782,7849,0
tıldaġında7378,827,082,6356,2
üküş124228,784,343,2949,8
ėyin81348,765,412,7644,9
türlüg124468,744,273,2848,5
bilgi7698,736,182,6146,9
er156978,723,943,6254,3
yaḳşı7878,685,852,6043,5
keḍ81678,685,102,7541,4
boḍun81798,655,002,7440,3
öŋ71158,615,442,5839,6
bolmasar6398,596,782,4345,5
sözlemiş82648,484,442,7034,2
yetürsü558,429,482,2365,7
ulatı93878,424,052,8233,9
nom82978,414,272,6832,4
yarlıḳançuçı5228,377,342,2242,2

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“bilig” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (472) →
Mait … kaltı çahnu arzı ġaŋ ögüz suvın siŋürürçe alku şastar bilge bilig simridi boşġuntı..
KB 211 kişi köŋli tüpsüz teŋiz teg turur / bilig yinçü sanı tüpinde yatur
Abh 3900 bar sudur-ta yrlıḳamış-ı çḫşapt dyan bilge bilig üç yükmek-lerig.
Abh 3625–3626 ol adḳanġu uġuş-uġ adḳandaçı bėş bilig ḳuvraġ-ı turup kelmedük ödte birdemleti tuġ -maz.
KİP 187–188 al çeviş bilge bilig ḳazġanç ėrtiŋü üküş ḳazġanmış üçün bügülüg erdemke tıdıġsız …
Mait ... yalaŋuḳ ... (yarlıḳa)nçuçı bilig ... - / arı keli / / 92 = 295 tataglıg tiçir- ... tapınu …
KB 1927 yumıtsa er at bolsa küçlüg elig / yorıtsa türü tüz yetürse bilig
KB 4366 LIV. TÜŞ YORĠUÇILAR BİRLE ḲATILMAḲNI AYUR / / taḳı bir bilig kör bu tüş ‘ilmi ol / tüşese yoruġlı açar eḍgü yol
KB 2698 bitimedi erse bitigli bitig / negü bilgey erdiŋ bu hikmet bilig
KB 1489 körü ıḍma ögretgil erdem bilig / bilig erdemin bulsu ilke elig