İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

tir*

196 biçim birlikte Tüm bağlamlar →
1.181
geçiş
437,7
milyonda
196
biçim
17
eserde
0
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kül Tigin Yazıtı63.055,0
Bilge Kagan Yazıtı93.649,6
Tunyukuk Yazıtı86.562,8
Şine Usu Yazıtı1841,0
Irk Bitig129.252,1
Huastuanift32.961,5
Sekiz Yükmek51.084,8
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)221.015,9
Abhidharma (Shogaito)125,2
Manichaica I-III73.399,7
Uigurica I-IV2316,9
St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)3294,6
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası701.837,6
Kutadgu Bilig7179.746,4
DLT’deki Türkçe parçalar103.447,1
Atebetü’l-Hakâyık196.889,1
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi286116,8

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KT D 0,63
BK D 0,69
T —
ŞU —
IB D 0,32
Huast D 0,00
Sek D 0,67
Mait D 0,57
Abh D 0,00
Man D 0,40
U D 0,33
ShoR D 0,49
KuT D 0,87
KB D 0,94
DLT D 0,70
AH D 0,64
EÇS D 0,83

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: tir) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
eşitgil20023912,177,9014,082.053,7
kişi7399210,104,398,14311,1
eşit38639,977,436,13345,4
er506979,774,366,73210,4
yaḳın261739,305,424,98148,7
köŋli251479,275,604,90149,6
keçer20629,046,534,42148,5
eḍgü286878,943,544,8487,3
dünya222958,934,414,4794,2
isiz201778,915,014,33102,5
bilig234728,833,804,4579,5
ajun202638,834,444,2786,4
uḳuşluġ181198,835,434,14103,2
kör245968,793,524,4774,3
ḳutun16398,756,873,97128,3
kün225318,723,564,2969,3
bügü16898,695,683,9297,6
ölüm171808,684,753,9780,9
ölümke15498,646,453,83109,5
sözi161418,635,023,8882,1
saḳınuḳ14448,556,513,70103,5
birür14488,546,383,70100,6
mağnisa13168,487,863,59131,6
yonca13198,477,613,59123,4
sınamış13238,477,333,58115,6
ölüg13308,466,953,58106,1
sewinçin13448,446,403,5693,8
yawa13488,446,273,5691,2
hem229058,432,804,0148,0
yalŋuḳ121048,265,043,3662,0
ayrık11148,247,813,30109,9
barır11948,145,063,2257,1
biliglig122548,103,753,2140,7
fârûk10298,086,623,1375,9
bilgi10698,035,373,0956,4
tilek101067,994,753,0447,5
beg112517,983,653,0535,8
baġırsaḳ101247,974,533,0244,4
bütün101607,934,162,9939,3
tapuġ101607,934,162,9939,3

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

Örnek bağlamlar

Tümü (1.181) →
DLT I, 459 … nd key yeme birürler / ḫandın basut tilerler / Basmıl Çomul tirkeşür
Mait … a yoḳaru turup sekiz tümen tört mıŋ titsiların alḳunı yıġıp tirip ayasın ḳawşurup ayaġ- ḳa tegimlig maitri bodiswt- ḳa tegiml …
KB 1413 ḳapuġda tirildi ḳalın aç böri / ay ilig ḳoyuġ kel küḍezip yorı
KB 3181 negü tir eşitgil ay aslı aġı / ḳara köŋlin awlar begi yarlıġı
EÇS III 31a … eşîd ve necîb u halûk ve halîm ü selîm kimesneler olur ammâ tiryâkî ve berşnâkleri gâyet lecûc ve fassâl ve dehhâl ve heccâv ol …
KB 2278 … ul ḳız kişim tip neŋin irkmese / ya yir suw baġım tip kümüş tirmese
EÇS IX Y85a Eş-Şeyh Abdülvahhâb Efendi: Tirevîdir ve Merkes Efendi halîfelerindendir. Yine kendü tekyelerinde …
KuT T. 35/61b1–3 65 ol tirig turur ilah yoḳ meger ol oḳıŋ anı ḳatıḳsız ḳılġanlar aŋar di …
AH 433–436 … ḳuŋ saŋa hasrėt ol tek tutup turduḳuŋ bu kün kendü süçüg bu tirmek saŋa açıġ bolġa yarın ḳoḍup barduḳuŋ
KB 2424 negü tir eşitgil kör ilçi bügü / bügü sözlerin bulsa aş teg yigü