Derlem sözlüğü · ters sözlük
Ters sözlük
Türkçe bir anlam yazın; o anlamı karşılayan Eski Türkçe ve Karahanlı Türkçesi madde başlarını bulun. Dizin, sözlük tanımlarındaki karşılıklardan kurulur (4.105 Türkçe karşılık, 2.552 tanımlı madde); sözlük ilerledikçe kendiliğinden genişler.
13 Türkçe karşılık · 24 madde
bağlı 2
bağlılık 2
- bütünlük isim KarahanlıDürüstlük, bağlılık, güvenilirlik
- havadarlıḳ isim KarahanlıHayırhahlık, bağlılık, sevgi
bağlı olanlar 1
- içreki sıfat OrhonUygurİçerideki; iç halk, bağlı olanlar
bağlılık sözü 1
- bey‘et isim Karahanlıbiat, bağlılık sözü
bağlılığını bırakmak 1
- adrıl- fiil OrhonUygurKarahanlı2. anlam: Birinden yüz çevirmek, bağlılığını bırakmak
cinse bağlı 1
- baġlıġ sıfat UygurKarahanlı2. anlam: bir soya, cinse bağlı
tutkulara bağlı 1
- aḳıġlıġ sıfat Uygurakıntılı, tutkulara bağlı, kirli
tutkulu bağlılık 1
- amranmaḳ isim Uygur2. anlam: susayış, arzu, tutkulu bağlılık
bir nesneye bağlı 1
- adḳaġlıġ sıfat Uygurnesneli, bir nesneye bağlı; nesnesi olan
duyu nesnelerine bağlı 1
- fişailiġ sıfat Uygurduyu nesnelerine bağlı, duyusal
yürekten bağlı olmayan 1
- baġırsız sıfat KarahanlıŞefkatsiz, merhametsiz, yürekten bağlı olmayan
ahlak kurallarına bağlı 1
- çaḫşapatlıg sıfat UygurAhlak kurallarına bağlı, kurallı; kurallardan oluşan
yazıtlarda bağlılık hizmeti 1
- iş isim OrhonUygurKarahanlı3. anlam: hizmet, emek; yazıtlarda bağlılık hizmeti
Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler
Bu maddelerde “bağlı” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.
- aşlıġ sıfat UygurKarahanlı2. anlam: …enli ordunun başı olursa erler doyurulur ordu işi disipline bağlıdır…
- bend isim Karahanlı…bent sahiplik bağı köşkler saraylar hep kalır bu can onları bağlı tutamaz bu benim bağımdır’ diyerek alıp tutarsın…
- buyruḳ isim OrhonUygurKarahanlıköktürk yazıtlarında buyruk kağana bağlı yüksek görevli komutan buyruk beyleri iç buyruk komutanları da bilgeymiş vaiśravaṇa’nın üç büyük güçlü güve…
- bödke Orhon… kağan olarak bu zamanda tahta oturdum halk beyler bu tahta bağlı beyler…
- ėlteber isim Orhonelteber türk devletinde bağlı boyların başındaki beylere verilen unvan az elteberini tuttu iki elteberli halk uygur elteberi yüz kadar askeriyle doğ…
- iḍi isim OrhonUygurKarahanlı3. anlam: …ş türk sir halkının yerinde hiç kimse yürümesin hiç kimseye bağlı olmayan gök türkler…
- çuġ isim Uygurdüğüm bağ hep ikilemesiyle bağlılık tutkuların bağı bağ ise bağ-düğüm demektir tutkular çoğalıp arttığı için ona bağ düğüm denmiştir bağın düğümün k…
- çırġuy sıfat Karahanlıcimri eli sıkı kb’de hitap ey cimri ey muhtaç ey eli bağlı ey cimri kişi gönlüne al…
- er- fiil OrhonUygurKarahanlı2. anlam: …ortak koşmakta olduğunuz ortaklarım nerede türk halkı çin’e bağlıydı iken…
- isiş- fiil Uygurbirbirine ısınmak bağlanmak dünyadaki bağlılık ve sevgiden tamamen sıyrılmışı…
Karşılıklar, derlem bağlamlarından yazılmış tanımlardan alınır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Aynı Türkçe karşılığı paylaşan sözcüklerin anlamları çoğunlukla ayrıntıda ayrılır; madde sayfasındaki tanıkları okuyun.