Derlem sözlüğü · ters sözlük
Ters sözlük
Türkçe bir anlam yazın; o anlamı karşılayan Eski Türkçe ve Karahanlı Türkçesi madde başlarını bulun. Dizin, sözlük tanımlarındaki karşılıklardan kurulur (4.105 Türkçe karşılık, 2.552 tanımlı madde); sözlük ilerledikçe kendiliğinden genişler.
5 Türkçe karşılık · 22 madde
derin 2
derin hürmet 1
- ayançaŋ isim UygurSaygı, derin hürmet; çoğunlukla büyük saygı
derin düşünmek 1
- bögün- fiil UygurDerin düşünmek, iyice düşünüp taşınmak
derinlik ölçüsü 1
- batım isim OrhonBatım, derinlik ölçüsü
derin düşünceye dalma 1
- dyan isim Uygurmeditasyon, derin düşünceye dalma; zihnin toplanmış hâli; çoğu kez
Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler
Bu maddelerde “derin” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.
- aġır sıfat OrhonUygurKarahanlı3. anlam: değerli saygın saygı derin saygılı gönül hizmet edip saygı gösterip değerlisini ucuzunu anlayan…
- amranmaḳ isim Uygursevgi sevme büyük sevgiyle derin istekle yazdım birinci sevgi zurvan tanrının mührü ana sevgisiyle…
- atlıg sıfat OrhonUygurKarahanlı…ir er aşoka adlı ağaç anantiras denen beş ağır günah sumeru-derin adlı bodhisattva…
- aviş özel ad Uyguravīci en derin en korkunç cehennem yukarıda akanişta göğü aşağıda aviş cehennemi aviş cehenneminin ateşi dışarı çıkıp aviş cehennemine soktu…
- aşru zarf Karahanlı…luk tam oldu kulağını gözünü keskin tutup iyice bakarak işi derinlemesine görmüş keskin gözlü er…
- bere isim Uygur…sanskritçe yojana karşılığı yarım fersah geniş yarım fersah derin yetmiş fersahlık tapana adlı büyük cehennem yedi yüz bin fersahlık mızrak gibi ya…
- bilgi isim UygurKarahanlı… parlamaz bilgisi geniş bilge pek güzel söylemiş ey bilgisi derin olan onu hemen bırakmalı bilgide bana denk oldu malı olmayana bilgi tükenmez mald…
- eḍiz sıfat OrhonUygurKarahanlı…ce ey sırra yakın gönülden yüce olan yüksek dağ yüksek ağaç derin uçurum yüksek dağda ya da yüksek evde ise erdemlerini sayan yüksek kum tepesini u…
- ertinçsiz sıfat Uygurgeçilmez aşılmaz geçilmez derin çukurlarda bedenini köprü yapmış olarak düşünür…
- etinlig Uygur…leşmeyen söz maitrisimit’te ses için sevimli brahma sesiyle derin sevimli yumuşak brahma sesiyle yankılı tınılı anlamı beklenir…
- hendese isim Karahanlı…ce bir hesaptır yer gök bununla ölçülür geometri hesabı pek derindir…
- ‘ilm isim Karahanlıilim bilgi ilimde derinleşmiş olanlar her şeye rahmetin ve ilminle eriştin onların ilmi halka yol aydınlatır rüya yorumu bilgisi kıyametin bilgisi o…
- ayan- fiil Uygursaygı duymak saygıyla bağlanmak derin öğretiyi işitince hemen inanç ve saygı duyarlar saygı duymasının amacı bakımından…
- az- fiil OrhonUygurKarahanlı2. anlam: dinde doğru yoldan sapmak azmak tanrı’ya ortak koşan derin bir sapkınlığa düşmüştür eğer saparsam kendi zararıma saparım yolunu şaşıranlara kılavuz …
- iişleş- fiil Uygur…hidharma çevirisi alışmak içli dışlı olmak’ anlamı beklenir derin öğretiyi alışarak işittiklerinde kiri sonradan bulaşmıştır…
- çomuḳ- fiil Uygurbatmak saplanıp kalmak derin çamura batmış öküz gibi kendi kendine bat…
Karşılıklar, derlem bağlamlarından yazılmış tanımlardan alınır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Aynı Türkçe karşılığı paylaşan sözcüklerin anlamları çoğunlukla ayrıntıda ayrılır; madde sayfasındaki tanıkları okuyun.