Derlem sözlüğü · madde
atlıg sıfat
Tanım
- Adlı, … adında: “ay toldı atlıġ er” Aytoldı adlı bir er; “aşoḳ atlıġ sögüt” Aşoka adlı ağaç; “bėş türlüg anantiras atlıġ aġar tsuy” anantiras denen beş ağır günah; “sumir teriŋ atlıġ bodistv” Sumeru-derin adlı bodhisattva. Tanıklar: SekMaitTövbe
- Ünlü, adı sanı olan: “atlıġ küülüg” ünlü, şanlı; “eḍgü atlıḍ bolayın tise” iyi adlı olmak istersen; “kiçig atlıġıġ ulġartdım” adı küçük olanı büyüttüm. Tanıklar: BKKB
- Atlı, süvari: “ėki ülügi atlıġ erti, bir ülügi yadaġ erti” (ordunun) üçte ikisi atlı, üçte biri yaya idi. Tanıklar: T
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): atlıg — yalın hâliyle 106 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- atlıg 82 (Mait, IB, BK, ŞU) · atlıġ 24 (KB, KİP, Tövbe, T)
- atlaġ 12 (Mait) · atlag 1 (Man)
- atlıġlar 2 (KİP, KP) · atlıglar 1 (Mait)
Çekimli biçimler (15):
Bağlamlar
Bütün geçişler (274) →Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)
107 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Mai.Tek.001.67 | … ünür et-özleri adasız (tudasız) uzun kalın kutın / / 12 = 4a 414 ölürür | atlıg | boşġutsuz tınlıg bar tömkesiz üçün arhant kutın bulur.. |
| Mai.Tek.005.43–46 | purnı atlıg tirtiler / / - ... yarlıḳap vaysuçik | atl(ıg | ig-) -te ozġuru yarlıḳadı muntad(a öŋi) kim şuruti üdke tegi / / / - |
| Mai.Tek.039.31–33 | ol oḳ / - ... | atlıg | sögüt ... tüpinte olur(tı) ... burkan kutın bultı.. |
| Mai.Tek.058.41–44 | … adan adan ol üdteki tınlıglar--nıŋ körksüz kılınçların yėme (ö)k açatştru | atlıg | ėlig kan erdi.. |
| 4b-1–3 | inçip yme tört türlüg wit atlġ şast(a)rlar aŋ ulka upaŋ | atlġ | bilge biligler otġuraḳ uḳtaçı erür . . |
ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)
41 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Sho.Rosia 2.2.3. V /5 | … ke tegip yé[rtinçü] yüknürmn yipüp öŋ [lü]g yalın yaroqluġ sıru[qlar éligi | atlġ] | teŋri burḫan qu[tı]ŋa : |
| Sho.Rosia 2.2.4.V /6 | yükünürmn maitri | at[lġ] | teŋri burḫan qutıŋa : |
| Sho.Rosia 3.1.2.V/9 | /// [tüz] -kerinçsiz yég tüzü köni tuymaq atlġ amduq bur[ḫan] ////s : | atlġ | edgü uluġ : //// //// montaqı bir qulaç énlig /// /// béş çıġ qılıp iki qo … |
| Sho.Rosia 8.3 /110–112 | … 初 asanki üzlünçü-s, ,k,nt, ḳavranmaḳ tuş içinde otġuraḳ atırḍlamaḳ bölüki | atlġ | 四 törlüg edgü yıltız-larıġ 修習 témin ök öḍgürmek tuş üz-e ikinti asanki-ḳa … |
| Sho.Rosia 8.3 /191–192 | … yomġı 断 basa-ḳya oḳ ḳutrulmaḳ yol üz-e tarġardım tép bilip aşılmaz ḳoramaz | atlġ | ertükḍeg kértü töz-üg tanuḳlap :: |
Sek Sekiz Yükmek
27 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Jut.Sek.T-1.04 (IIc) | atlġ | sudur nom bitig bir tegzinç | |
| Jut.Sek.T-1.138 (IIc) | burḫan bolurlar klp ödi uluġ tolu | atlġ | uluşı balıḳı ḳıdıġsız |
| Jut.Sek.T-1.357 (IId) | yukünürbiz badira | atlġ | nizvanisız bodistvt ḳutıŋa |
| Jut.Sek.T-1.361–362 (IIc) | turuḳ süzük | atlġ | nizvanisz bodistv ḳutııŋa yukünürbiz adḳançsız dyan |
| Jut.Sek.T-1.413 (IId) | uluġ yaruḳ yltrıḳlıġ | atlġ | burḫan blgürer bo meniŋ koŋülüm nom tözi |
Abh Abhidharma (Shogaito)
24 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Abh.Sho. 5–9 | … g tėp yörüg üner惣二万八千偈yumdarsar iki tümen sekiz mıŋ girant-lar ol无念本uu tėm | atlġ | açari tsopın-ın ḳıldım 稽首薄伽衆徳山yinçürü töpün yükünürmn adı ködrülmiş-lik ḳa … |
| Abh.Sho. 1781–1784 | … lmaḳ üz-e yme ök bulmış ol abidarim tėgüçi adıġ與慧作所緑緑故bilge bilig-ke adḳaġ | atlġ | basudçı bolur üçün bu tuġum üz-e bululmış-ta ulatı tört bilge bilig-ler um … |
| Abh.Sho. 2284 | andaġ | atlġ | tıldaġ üz-e andaġ atlġ vasdu üz-e upali ayıdtuḳ-ta adı ködrülmiş nomlamış … |
| Abh.Sho. 3646 | neçe bolsar yme tıldaġ atlıġ basudçı adḳaġ | atlġ | basudçı. |
| Abh.Sho. 3702 | erksinm-e | atlġ | basudçı. |
U Uigurica I-IV
22 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| U II, T. II Y.18 - T. II Y.10- 6–7 | birök uluġ emrençler | atlġ-lar | körkin ḳutrulġu tınlġ-lar erser ḫuanşı im pusar . . ol tınlġ--lar-ḳa uluḳ … |
| U II, T. II Y. 52,1- III 21-13–16 | … ġınta brḫmadati ėligig artuḳraḳ t- . . . . . . yorıyu barıp s . . [u]pusup | atl[ġ] | . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . -n psakin brḫmadati ėligig atd … |
| U II, T. III M. 185.-3 | … şidmis-im yme bir ödün adı kötrülmis strayastris tŋri yėr-inte sudaram sal | atlġ | tŋri-ler-niŋ yıḳılḳuluġ ḫursadılu ḫavsadılu tŋridem visai--lıġ meŋi-lerig … |
| U II, T. III M. 207.-25–26 | et’öz ḫutduġ-ınta yme sukavati | atlġ | yėrtinçü oġus-ınta toġmaġ-ı bolur .. |
| U II, T. III, M. 225.- 40.-1 | … unı alḳu ançulayu kelmis-ler-niŋ usnır laksan-lar-intin önmis sitadapatiri | atlġ | utsuḳmaḳsız uluġ yanturdaçı uluġ arvıs-lar ėligin toz-ta yapırḳaḳ-ta kegde … |
KB Kutadgu Bilig
13 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 462 | XIII. AY TOLDI KÜN TOĠDI İLİG TAPUĠIŊA KELMİŞİN AYUR / / bir ay toldı | atlıġ | er erdi tetig / eşitti bu çawıġ itindi itig |
| KB 668 | küwenme ḳıwı ḳutḳa ḳutlug kişi / ınanma özüŋ ḳutḳa | atlıġ | kişi |
| KB 1797 | bayat kimke birse ‘inayet ülüg / tilekke tegir boldı | atlıġ | külüg |
| KB 2319 | negü tir eşitgil ıla | atlıġı | / tuz etmek kiŋüt ay kişi ḳutluġı |
| KB 4642 | esenlik tilese kör igzizlikin / az | atlıġ | otuġ yi tiril ay tigin |
TT TT I-X
12 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T II Y 36. 12.-13 | birök bu tuşuşmaḳ | atlġ | ırḳ kelser . sevin inçe ayur . |
| T II Y 36.13. -41–45 | … üzedser sn [.] kelen keyik müyüzi teg atıŋ küüŋ kötlürgei [.] birök bu taġ | atlġ | ırḳ kelser sawın inçe tėr . taġ yėrinte taġ önti seŋir boltı . topraġ üze … |
| T II Y 36.15-66–69 | … balıḳda erser ḳorayur . buyan edgü ḳılınç ḳılġu ol . birök bu ḳatḳa birmek | atlġ | ırḳ kelser sawın inçe ayur . |
| T II Y 36. 5. -111–112 | birök utru kelmek | atlġ | ırḳ kelser sawın inçe tėr . |
| T II Y 36.1.-154–157 | … çlig ol . ḳonşı ḳız utlı-lıġ . ḳop işiŋ yaraġ -lıġ [.] birök kiçig igitmek | atlġ | ırḳ kelser sawın inçe tėr . |
IB Irk Bitig
5 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| IB 2 | ala | (a)tl(ı)g | yol t(ė)ŋri m(ė)n, y(a)r(ı)n kiçė (ė)şür m(ė)n. |
| IB 11 | s(a)r(ı)g | (a)tl(ı)g | s(a)bçı, y(a)z(ı)g (a)tl(ı)g y(a)l(a)b(a)ç (ė)dgü / söz s(a)b (ė)lti k(ė)l … |
| IB 11 | s(a)r(ı)g (a)tl(ı)g s(a)bçı, y(a)z(ı)g | (a)tl(ı)g | y(a)l(a)b(a)ç (ė)dgü / söz s(a)b (ė)lti k(ė)lir tir. |
| IB 36 | üküş | (a)tl(ı)g | ögr(ü)nçüŋ yook. kobı (a)tl(ı)g kork(ı)nçıŋ yook. / uçruglug kutun yook tė … |
| IB 36 | üküş (a)tl(ı)g ögr(ü)nçüŋ yook. kobı | (a)tl(ı)g | kork(ı)nçıŋ yook. / uçruglug kutun yook tėr, |
KİP Saddharmapuṇḍarīka Sūtra
4 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KİP 124–125 | birök uluġ emrençler | atlıġlar | körkin körü ḳurtulġu tınlıġlar erser ḳuanşi im pusar ol tınlıġlarḳa uluġ e … |
| KİP 136–138 | birök adın adın öge bilge | atlıġ | yüzlüg er evçi körkin körü ḳurtulġu tınlıġlar erser ḳuanşi im pusar ol tın … |
| KİP 136–138 | … urtulġu tınlıġlar erser ḳuanşi im pusar ol tınlıġlarḳa adın adın öge bilge | atlıġ | yüzlüg er evçi körtgürü nomlayur ḳutġarur . . |
| KİP 150 | adruḳ adruḳ etüz körtgürüp bu sav | atlıġ | yėr suvda yorıyur tınlıġlarıġ ḳutġarur .. |
Tövbe Uygurca tövbe duası (Zieme)
3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T II Y 40.1 [U 3113]-23–30 | yme birök ḳıltım erser: bėş tür--lüg anantiras | atl(ı)ġ | aġar tsuy ayıġ ḳılınç ḳıltım erser : inçe ḳaltı ögüg ḳaŋıġ ölürdümüz erser … |
| T II Y 40.1 [U 3113]-23–30 | … e)ŋri burḳan et’özinte ḳan ün--türtümüz erser : bo bėş türlüg an(a)ntaraas | atl(ı)ġ | aġar tsuy ayıġ ḳılınç ḳıltım(ı)z erser : amtı ök--ünür biz : |
| T II Y 40.3 [U 3115]-32–40 | taḳı yme m(ė)n tar küset birle bėş türlüg anantarasasabag | atl(ı)ġ | aġar tsuy ayıġ ḳılınç ḳıltım(ı)z erser: inçe ḳaltı ög ḳaŋ birle ḳatıldım(ı … |
BK Bilge Kagan Yazıtı
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlarT Tunyukuk Yazıtı
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlarŞU Şine Usu Yazıtı
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlarKP Kalyanamkara Papamkara
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KP XII-4–5 | anta ötrü | atlıġ | yüzlüg-ke inçe tėp ayıttı |
| KP XII-7–8 | atlıġ-lar | inçe tėp ötün-ti |
KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 31/23a2 | … tılar namaznı hem uḍtılar ten tilekleriŋe kiḍin tüşerler ya körgeyler ġayy | atlıġ | tamuġḳa |
| Ku. T. 31/39a2–3 | 12 men men seniŋ iḍiŋ suçulġıl iki naʿleynniŋni sen özde arıġ Tuva | atlıġ |
AO Tanımlanmamış ögdi parçası (AO)
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlarSukh Uigurische Sukhāvatīvyūha-Fragmente (Zieme)
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T II S-70–80 | … -nıŋ saḳınu yėtinçsiz [edgüsin] erdemin ögdüm öŋtün [sıŋar . . . ] akşobi | atlġ | burḫan sim[ir . . . ] burḫan uluġ simir yaltr[ıḳ atlġ burḫan soġançıġ] ünl … |
| T II S-70–80 | … sıŋar . . . ] akşobi atlġ burḫan sim[ir . . . ] burḫan uluġ simir yaltr[ıḳ | atlġ | burḫan soġançıġ] ünlüg burḫan-[t]a ula[tı gaŋ ögüz içinteki] ḳum sança bur … |
Tes Tes Yazıtı
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Tes Kuzey 3 | ...m(ı)ş : boz oq b(a)şın : (a)ḳ(ı)za : uç(u)z köölke | (a)tl(ı)ġ(ı)n | : töke b(a)rm(ı)ş |
Man Manichaica I-III
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T II D 171-226–236 | ötmiş y[ėge]dmiş freşti ayaglag t[atag]lag | atlag | t(e)ŋri m(a)r w(a)hm(a)nhvary(a)zd … toh[rı]d[ın]kı ulug mojak … … [ugurın … |