Derlem sözlüğü · ters sözlük
Ters sözlük
Türkçe bir anlam yazın; o anlamı karşılayan Eski Türkçe ve Karahanlı Türkçesi madde başlarını bulun. Dizin, sözlük tanımlarındaki karşılıklardan kurulur (4.105 Türkçe karşılık, 2.552 tanımlı madde); sözlük ilerledikçe kendiliğinden genişler.
6 Türkçe karşılık · 23 madde
geri 2
geride 1
- arḳara zarf KarahanlıGeride, arkada
gerilemek 1
- iril- fiil Karahanlıeksilmek; azalmak, küçülmek, gerilemek
geri çevrilmez 1
- evrilinçsiz sıfat UygurDönmez, geri çevrilmez, sarsılmaz
geride bırakmak 1
- aş- fiil OrhonUygurKarahanlı2. anlam: Üstün gelmek, geride bırakmak
geride kalan iz 1
- iz isim UygurKarahanlı2. anlam: Geride kalan iz, nişan
Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler
Bu maddelerde “geri” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.
- ajun isim UygurKarahanlı…ı yer dünyayı düzenlemek için cennet yolunu açtı kötü dünya geride mi kaldı dünyada adı kalsın…
- aḳ sıfat OrhonUygurKarahanlıak beyaz ak kısrak yavruladı ak ağını gerip tutar bulut…
- barçın isim Karahanlı…li kumaş brokar ince ve kalın ipekliden giyerler ipek yaygı gerildi bilgilinin sözü bakılırsa ipek dokumadır…
- batsık isim OrhonUygurKarahanlıbatı gün batısı çoğunlukla ileride gün doğusuna geride gün batısına dek gün batısına yerin batı yerleri batı yanı ünüm gün doğusuna gün batısına ula…
- biligsiz sıfat OrhonUygurKarahanlı… hastadır bu cahil bilgisiz değersiz bilgisiz sarhoş olursa geriye ne kalır siz cahil bir kavimsiniz bilgisiz kağan tahta oturmuş…
- ere UygurKarahanlıanlamı kesinleşmeyen söz kb’de yön ya da geri dönüş bildirir görünür niçin yine geldin gereksiz sözü yine bırak at hükümdar odgurmış’ı sordu shor hi…
- erürse Karahanlıanlamı kesinleşmeyen fiil biçimi kb şimdi geri dönüp düşman gibi yüz çevirirsen sana yakışır mı yüz ewür-’ okumasına uygun…
- ḫalḳ isim Karahanlı…asa da o halkın seçkini insanların kutlusudur halka göğsünü gerip cömert canını halkla halk için feda eder yaratıkların dirilişi de böyledir…
- hay Karahanlı… söz kb ölümün yıktığı şeyler sayılırken ölüm hepsini yıktı geriye vah’ kaldı acınma ünlemi olabilir…
- ikegü sayı OrhonUygurKarahanlı… eğer ikisi iseler o ikisine ikisi ondan yediler sürülerini geri çeviren iki kadın halk ile il ikiye bölündüğünde iki adı birlikte birleştirirse…
- it isim Karahanlıköpek kurt köpekten geri döner mi hiç ardından bin köpeğin sesini işitse de kut avcı köpeklerden kuşlardan eğittikleriniz…
- çankirmit isim Uygur…imit’te sanskritçe caṅkrama gezinme düşünceye dalarak ileri geri yürüme şāriputra arhat ile düzlükte gezinerek yürüyorlardı…
- aḳtarıl- fiil Uygur…lt üst olmak gemi devrilir yükselip gelen soğuk su devrilip geri aktı…
- ayıd- fiil Uygur2. anlam: …üp istemeye ödünç almaya güç yetiremezler ona olan ödüncünü geri isteme hakkından vazgeçiyorum…
- bar- fiil OrhonUygurKarahanlıgitmek bir yere varmak ulaşmak oradan geri gidip yaklaşıp çok kişi öldün tanrı yurduna gidecek yolu aç gidiyorum yerim sana kaldı beylere yakın gitm…
- evril- fiil UygurKarahanlı2. anlam: …üp dolaşması sansaranın dönüşünü anlayıp buda mertebesinden geri dönmez gerilemez…
Karşılıklar, derlem bağlamlarından yazılmış tanımlardan alınır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Aynı Türkçe karşılığı paylaşan sözcüklerin anlamları çoğunlukla ayrıntıda ayrılır; madde sayfasındaki tanıkları okuyun.