biligsiz sıfat

177 geçiş 15 biçim 16 eser KB Abh AH ShoR Sek U Mait KuT Anlam haritasında göster

Tanım

Bilgisiz, cahil: “biligsiz kişi barça iglig bolur” bilgisiz kişi hep hastadır; “bu cahil biligsiz bahasız” bu cahil, bilgisiz, değersiz; “bilgsiz esürse aḍın ne ḳalur” bilgisiz sarhoş olursa geriye ne kalır; “sizler boḍun siler biligsizler” siz cahil bir kavimsiniz; “biligsiz ḳaġan olurmış erinç” bilgisiz kağan tahta oturmuş. Tanıklar: KT KuT KB2 AH
(Budist metinlerde) bilgisizlik (avidyā): “biligsiz bilig öçser tavranmaq öçer” bilgisizlik sönerse oluşumlar söner; “az kılınçlıg övke küvenç biligsiz” tutku, öfke, kibir, bilgisizlik. Tanıklar: Mait ShoR

Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →

U II’deki “bėligsiz” yazımı bu maddede toplandı.

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): biligsiz — yalın hâliyle 120 kez

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

bėligsiz 2 (U) · beligsiz 1 (BK)

Çekimli biçimler (14):

biligsizke 18 biligsizig 10 biligsizniŋ 6 biligsizler 4 biligsiztin 4 biligsizte 3 bilgsiz 2 biligsizlerig 2 biligsizni 2 bėligsiz 2 beligsiz 1 biligsizin 1 biligsizlerdin 1 biligsizlerni 1

Bağlamlar

Bütün geçişler (177) →

KB Kutadgu Bilig

83 geçiş · bu eserdeki bağlamlar

KB 157		biligsiz	kişi barça iglig bolur / igig emlemese kişi terk ölür
KB 318		biligsizke	bilgi ḳılınçı yaġı / aḍın bolmasa tap bu iki çoġı
KB 1680		biligsiz	toġar ol turu ögrenür / bilig bilse ötrü ḳamuġ iş önür
KB 2095	negü tir eşitgil bilig birgüçi /	biligsizni	bordın söküp tıḍġuçı
KB 4448	tilin eḍgü sözle işimsinmegil / basınġan bolurlar	biligsiz	çigil

Abh Abhidharma (Shogaito)

43 geçiş · bu eserdeki bağlamlar

Abh.Sho. 20–21	tuġurdmaġu üçün	biligsiz	üz-e yaŋılmaḳ-lar -ın anı üçün ayaġ-ḳa tegimlig主vasubantu baḫşı yaradıp bu …
Abh.Sho. 635–638	… çün bilge bilig-lig yėvig tizigig alḳu niz-vanı-lar-nıŋ ėligi ḫan-ı tėdmiş	biligsiz	niz-vanı küç-in kösün-in alḳu barça ḳunup alır yindem anın adı oḳ ḳalır.
Abh.Sho. 772	ḳaltı	biligsiz	erür.
Abh.Sho. 794–795	… ŋuz söz-lemiş ol biligsiz ök tıldaġ-ın vasubandu baḫşı yalŋuz söz-lemiş ol	biligsiz-ig	ök tarġarmış-ın yörüg töz-inçe erser.
Abh.Sho. 2868	azu-ça yme	biligsiz-ig	.

AH Atebetü’l-Hakâyık

10 geçiş · bu eserdeki bağlamlar

AH 85–88	bahalıġ dinar ol biliglig kişi bu cahil	biligsiz	bahasız bişi biliglig biligsiz ḳaçan teŋ bolur biliglig tişi er cahil er t …
AH 89–92	süŋekke yilig teg erenke bilig eren körki ‘aḳl ol süŋekniŋ yilig	biligsiz	yiligsiz süŋek teg ḫali yiligsiz süŋekke sunulmaz elig
AH 93–96	… eren belgülüg biligsiz tirigle yitük körgülüg biliglig er öldi atı ölmedi	biligsiz	tirig erken atı ölüg
AH 105–108	… lig tatġın ay dost biliglig bilür bilig bildürür bil bilig ḳadrini biligni	biligsiz	otun ne ḳılur
AH 113–116	… lig kişi kör bilür iş öḍin bilip iter işni ökünmez kiḍin ḳamuġ türlüg işte	biligsiz	oŋı ökünç ol aŋar yoḳ oŋ anda aḍın

ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)

8 geçiş · bu eserdeki bağlamlar

Sho.Rosia 5. 1		biligsiz	bilig öçser tavranmaq öçer :
Sho.Rosia 6.2.2.1/9–11	… eçi adırtladaçı kişi-ler 無有ΟΟ yoq [edgülüg yıldızı]/// ayıġ ögli-ler birle	biligsiz-ler	birle yme bi[rgerü]/// [edgü ögli] -ler birle bilge-ler inçip qatılġuluq q …
Sho.Rosia 7.2 /248	az öpke	biligsiz-tin	uġrayu öŋi üt[rülüp ::
Sho.Rosia 7.2 /257	/// ]	biligsiz-tin	yme uġrayu öŋi ütrülüp aḳıġ-ın arġḫant ḳutın bul[up ::
Sho.Rosia 8.3 /157–158	… üg turulmış yavalmış 心 -lerig yügerü ḳılıp 九断九 ḳutrulmaḳ yol üz-e 三 törlüg	bilgsiz	(bilig)-lerig tarġarıp ḳamaġ-ta yég adruḳ atlġ kértü töz-üg 證 ::

Sek Sekiz Yükmek

6 geçiş · bu eserdeki bağlamlar

Jut.Sek.T-1.016 (Ib)	tŋrim (inçip bo ḳamaġ tınlġlarda bilgeler) az	biligsizler
Jut.Sek.T-1.15 (Ia)	--- aç yoryur ertiŋü emgek emgenür öz	biligsiz	trs --- ḳılınçın
Jut.Sek.T-1.56 (IIc)	inçe biliŋ birök ḳayu tınlġ	biligsiz	ayıġ ḳılınçlıġ erip trs
Jut.Sek.T-1.72 (Ib)	artuḳ küçlüg ’erip ertiŋü --- emgenser	biligsiz	küniçi küvençeŋ
Jut.Sek.T-1.261 (Ib)	iki ygrmi törlüg törüsüz uj- -iklar bitigler --	biligsiz	tınlıġlar tutarlar

U Uigurica I-IV

5 geçiş · bu eserdeki bağlamlar

U II, T II Y.32-8–10	barır-bız tip . . öz	biligsiz	bilge küçinte bu muntaġ emgek içinte aġtaru tongtaru tegzinür-ler
U II, T II S.2b-1-22		bėligsiz	bėlig bolmasar tavranmaḳ bolmaz
U II, T II S.2b-1-23		bėligsiz	bėlig öçser tavranmaḳ öçer
U II, T. II, Y., 48-11–19	… .. tilin sözleyü yançtım erser .. köŋülin saḳınu yançtım erser .. az öpke	biligsiz	bilig küni kövenç körüm-em sizik-te ulatı odun nızvanı-lar oġrınta burḫan- …
U II, T. II Y 42.-29–36	… n ḫılu yançılım tilin sözleyü yançdım köŋülin saḳınu yançdım erser az evke	biligsiz	bilig küni kövenç sizik k . . . [ör]üm nızvanı-lar oġurınta nomġa bursoŋ v …

Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)

5 geçiş · bu eserdeki bağlamlar

Mai.Tek.004.26–29	taḳı (yėme) az kılınçlıg övke k(üvenç) ...	biligsiz	muyata / / / küvenç (ters kö)rüm kögüzlüg tınlıg(lar) ... erigin b(arıġın) …
Mai.Tek.011.16–19	ay munmış	biligsiz	braman birükin altun yaratmaḳ ... -r sen ... / / / şungin kanta ... / - .. …
Mai.Tek.044a.23–28		biligsiz	bilig bolmasar tavranmaḳ bolmaz.. biligsiz bilig öçser tavranmaḳ öçer.. ta …
Mai.Tek.044a.23–28	biligsiz bilig bolmasar tavranmaḳ bolmaz..	biligsiz	bilig öçser tavranmaḳ öçer.. tavranmaḳ öçser bilig köŋül öçer.. bilig köŋü …
Mai.Tek.059.30–35	kim kayu tınlıglarnaŋ uzun üd(te) berü azsız övkesiz	biligsiz	k- ... ub üç türlü(g) (edgülüg) tözl(üg) köŋüli katılu karılu turġalı u--m …

KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası

5 geçiş · bu eserdeki bağlamlar

Ku. T. 28/18b1	… usa ḳılġıl bizke taŋrı neteg kim olarḳa taŋrılar. aydı: sizler boḍun siler	biligsizler
Ku. T. 28/60b3	199 Tutġıl keçürmekni fermanlaġıl eḍgülükin yüz ewürġil cahillerdin /	biligsizlerdin
Ku. T. 30/8b2–3	… 9 aydı: nek bilür mü siz nė ḳıldıŋız yusuf birle hem inisiŋe ançada sizler	biligsiz	erdiŋizler
Ku. T. 32/35b1	… zke ʿamellerimiz taḳı sizke ʿamelleriŋiz esenlik sizlerniŋ üze tilemez men	biligsizlerni
Ku. T. 33/26b1	… meklerini anı ḳorḳtılar andın kötürdi anı ademi ol erür zalum / küç ḳılġan	biligsiz	erdi

KT Kül Tigin Yazıtı

2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar

KT D 5	… (ı)nm(a)duḳ (e)r(i)nç : oglı : ḳ(a)nın t(e)g : kėl(ı)nm(a)duḳ; (e)r(i)nç :	bil(i)gsiz	: ḳ(a)ġ(a)n : ol(u)rm(ı)ş (e)r(i)nç : y(a)bl(a)k : ḳ(a)ġ(a)n : ol(u)rm(ı)ş …
KT D 5	buyruḳ : y(ė)me :	bil(i)gs(i)z	<(e)rm(i)ş> (e)r(i)nç : y(a)bl(a)k (e)rm(i)ş (e)r(i)nç:

BK Bilge Kagan Yazıtı

2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar

BK D 6		bel(i)gs(i)z	: ḳ(a)g[(a)n ol](u)rm(ı)ş (e)r(i)nç : y(a)bl(a)k : ḳ(a)g(a)n : / ol(u)rm(ı …
BK D 6	… nç : y(a)bl(a)k : ḳ(a)g(a)n : / ol(u)rm(ı)ş (e)r(i)nç : buyruḳı : y(ė)me :	bil(i)gs(i)z	(e)rm(i)ş (e)r(i)nç : / y(a)bl(a)k (e)rm(i)ş (e)r(i)nç :

TT TT I-X

2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar

T III D 2603.-31	bėş ajun-taḳıı tınlġ-larıġ .	biligsiz	biligdin öŋii ötür -tüŋüz .
T III D 26023-39–45	… . . . . . . . ilkiteberü atḳanıp . . . . . . . . . . . . . . .tınlġ-lar .	biligsiz	bilig . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . /ḳıp/ . . . tınlġ-lar . oruḳ …

KİP Saddharmapuṇḍarīka Sūtra

2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar

KİP 65–68	birü(k) kim ayıġ ḳılınçlıġ ḳararıġ	biligsiz	kögüzlüg ėrser uzun turḳaru ḳuanşi im pusar atın atayu tapınu udunu t(ėgin …
KİP 65–68	… n turḳaru ḳuanşi im pusar atın atayu tapınu udunu t(ėginse)r erüş ḳar(arıġ	biligsiz)	biliginte kėter