Derlem sözlüğü · ters sözlük
Ters sözlük
Türkçe bir anlam yazın; o anlamı karşılayan Eski Türkçe ve Karahanlı Türkçesi madde başlarını bulun. Dizin, sözlük tanımlarındaki karşılıklardan kurulur (4.105 Türkçe karşılık, 2.552 tanımlı madde); sözlük ilerledikçe kendiliğinden genişler.
5 Türkçe karşılık · 27 madde
yumuşak 1
- emraḳ sıfat UygurSevgili, sevimli; tatlı, yumuşak
yumuşaklık 2
yumuşak huylu 3
yumuşak huyluluk 1
- amulluḳ isim KarahanlıSakinlik, uysallık, yumuşak huyluluk
yumuşaklıkla davranmak 1
- amulluḳ isim Karahanlı2. anlam: yumuşaklıkla davranmak
Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler
Bu maddelerde “yumuşak” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.
- aġruş sıfat Uygurağırbaşlı vakur o ağır ağırbaşlı uysal yumuşak kişiler…
- aġı isim OrhonUygurKarahanlıdeğerli kumaş ipek hazine çin halkının sözü tatlı ipeği yumuşak on bin top ipek altın gümüş…
- ayançaŋ isim Uygur…ni saygılı bir gönülle eğilerek büyük saygı uyandırır soylu yumuşak saygılı bir kural içinde…
- bantatu Uygurbir tür yumuşak pamuk ya da kumaş kendi bedenini bantatu pamuğu yayar gibi düşünür…
- bustan isim Karahanlı…eri sağda ve solda iki bahçe bağlar bostanlar köşkler ya da yumuşaklık bir bahçe gibidir…
- cefaçı sıfat Karahanlı…lukla dünya için bu dünya sana benden de cefakârdır ey huyu yumuşak olan bu dünya cefacıdır işi temiz olmayan cefacı olur…
- ertiŋlig Uyguranlamı kesinleşmeyen söz maitrisimit yumuşak sesiyle bütün yeryüzünü yankılattı ertiŋü çok’ ile ilgili olabilir…
- etinlig Uygur…aitrisimit’te ses için sevimli brahma sesiyle derin sevimli yumuşak brahma sesiyle yankılı tınılı anlamı beklenir…
- etmek isim Karahanlı…ün ve ad dilerse tuz ekmek yedirsin tuzu ekmeği bol huyu ne yumuşak tuz ekmek hakkı tuz ekmeği bol tut insanlara yedir…
- fi‘l isim Karahanlıfiil iş davranış yılan yumuşakken kötü iş yapar huyu ve davranışı tam olanı araştır iyi davranışla gönüller alarak yaşa…
- ġazab isim Karahanlıgazap öfke öfke ve kin ateşi tutuşup alevlenirse yumuşaklık suyunu serp…
- gül isim Karahanlıgül yumuşaklık bir bahçe gibidir cömertlik kırmızı güldür…
- iç isim OrhonUygurKarahanlı…çten yaktı içine dışına olağanüstü süsler vurdurdum yılanın yumuşak içi zehir dolu…
- çimgen isim Uygurçimenlik çayır yumuşak mücevherler döşenmiş gibi çayırları çimenlikleri vardır…
- çoġ isim UygurKarahanlı2. anlam: …i giderse bunca gürültü çığlık bağırış neden yiğit düşmanda yumuşak huylu kişi öfke anında belli olur kötüyü savaş kargaşasında ya da çukurda kulla…
- ar- fiil OrhonUygurKarahanlı…dünya hayatı sizi aldatmasın dünya beni aldattı tatlı sözle yumuşak ipekle kandırıp yalan ve aldatıcı söz…
- artur- fiil OrhonKarahanlı2. anlam: orhon yazıtlarında aldanmak tatlı sözüne yumuşak ipeğine aldanıp çok sayıda türk halkı öldün…
- az- fiil OrhonUygurKarahanlı3. anlam: …oğrudan sapmazsa bilge kağan’dan ayrılmayalım sapmayalım ah yumuşak diye aldanmamalı…
- erejlen- fiil Karahanlı…dini dinlendirdi hükümdar rahat etsin kutla yaşasın ey huyu yumuşak öylece rahat et…
- iw- fiil Karahanlı… sözü aceleyle söyleme acele edilirken sakin öfkelenilirken yumuşak ol…
Karşılıklar, derlem bağlamlarından yazılmış tanımlardan alınır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Aynı Türkçe karşılığı paylaşan sözcüklerin anlamları çoğunlukla ayrıntıda ayrılır; madde sayfasındaki tanıkları okuyun.