adır- fiil

Tanım

1. Ayırmak, ayırt etmek, seçmek; çoğunlukla “seç-” ile: “aḍırsa öḍürse seçe bilse öz” ayırsa, seçse, ayırt edebilse; “halal hem haram aḍrar erse” helalı haramı ayırırsa; “köni yalġanıġ aḍra tutmaz” doğruyu yalandan ayırıp tutmaz; “yaruḳuġ ḳaraġ atırġalı” aydınlığı karanlıktan ayırmak için. Tanıklar: KB3
2. “aḍra seçe” ayırıp seçerek, ayrıntısıyla (anlatmak, bilmek): “saŋa sözledim emdi aḍra seçe” sana şimdi ayrıntısıyla anlattım. Tanıklar: KB2
3. (Kuran çevirisinde) ayırt edip ortaya çıkarmak: “bilmekin aḍırmayın taŋrı” Tanrı (onları) bilerek ayırt etmedikçe; “aḍrar seçer-miz belgülerni” ayetleri ayrı ayrı açıklarız. Tanıklar: KuT2
4. (Canından, sevdiğinden) ayırmak: “oġlın ḳızın amraġınta atırdım erser” oğlunu kızını sevdiğinden ayırdıysam; “isig özlerinte atırdımız erser” (onları) canlarından ayırdıysak. Tanıklar: UTövbe
5. Bölerek saymak: “tünüg adıra sanasar” geceleri ayrı ayrı sayarsa. Tanıklar: Mait

Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): adır- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

• aḍırmaḳ 5 (KuT) · adırmaḳ 2 (Abh)
• adırdılar 1 (Mait) · aḍırdılar 1 (KuT)

Çekimli biçimler (30):