U sözlüğü · madde
baġ isim
Tanım
- Bağ, ip; zincir, pranga: “örtlüg temirlig baglar üze yaturur” kızgın demir zincirlerle yatırırlar; “baġda buḳaġuda yatıp” bağda, prangada yatıp; “saḳınç ḳaḍġu baġın yöreyin” kaygı ve tasa bağını çözeyim; “aġı barımḳa tegip baġın sesip” hazineye ulaşıp bağını çözüp. Tanıklar: KİPMaitKB
- (Budist) insanı sansaraya bağlayan tutku bağı: “nirvannıŋ baġtın öŋi üdrülmekig” nirvananın bağlardan ayrı oluşunu; “tınlıġlar baġıntın” canlıları bağlarından (kurtarmak); “yeklerke bagı bolzun” cinlere bağ olsun. Tanıklar: AbhMan
- (Budist) soy, cins: “baġın uġuşın tözin” soyunu, cinsini, kökenini. Tanıklar: ShoR
- (Farsça) bağ, bahçe: “baġ bustan ḳarşılar” bağlar, bostanlar, köşkler; “yėrin suvın baġın borluḳın” yerini suyunu, bahçesini bağını. Tanıklar: MaitKuT
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): baġ — yalın hâliyle 31 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- baġı 8 (KB) · bagı 2 (Man)
- baġda 3 (KİP, ShoR) · bagda 1 (Mait)
Çekimli biçimler (16):
Bağlamlar
Bütün geçişler (4) →U Uigurica I-IV
4 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| U II, T. III M. 225-7.-1 | … esdeçi alḳu ödsüz ölüm- .. -lerde umuġ ınaġ boltaçı .. alḳu tınlġ-lar--nıŋ | baġ-ların-tın | ozḳurdaçı .. alḳu T. III M. 225 bulḳanmıs yavız tül-lerig yanturdaçı .. … |
| T. III M. 225-2 | … açıp sosın söküp . . . . . . . . . . . ḳıznaḳ-ḳa kirip aġı-barım-ḳa tegip | baġın | sesip busin alıp aŋın yükin yüte .. arḳa yükin kötürü ünzüzin (=ünsüzin) ö … |
| U II, T. II, Y., 48-21–38 | … kürlügin arıp yuyup (yuvup?) az bėrip üküş altım erser .. azu yme yėr suv | baġ | borluḳ ı tarıġ tarımaḳ oġrınta suvdaġı tınlġ--larıġ ḳurġaġ-ta kemişip ölür … |
| U II, T. II Y 42.-38–57 | … n ḫavın kürin küriligin artım yutdum az bėrip üküş altım erser azu yėr suv | baġ | borluġ ı tarıḳ tarımaḳ .. oġurınta suvdaġı tınlıġ-laraġ ḳurġaġda kemişip ö … |
Aynı gövdeden maddeler
“bag” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).