İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

bul- fiil

725 geçiş 115 biçim 20 eser KBAbhMaitShoRKuTSekTTDLT Anlam haritasında göster

Tanım

  1. Bulmak: “yaġlıg kamıç bulupan yalgayu tirilmiş” yağlı kepçe bulup yalayarak yaşamış; “ür oġul köseser bultuŋ” oğul istersen buldun; “yaraġ bulup” fırsat bulup; “ne eḍgü bulayı” ne iyilik bulayım; “yarın bul tatıġ” yarın tadını bul; “tünün kündüzün bul açıġlıġ ḳapuġ” gece gündüz açık kapıyı bul. Tanıklar: IBTTKB3DLT
  2. Elde etmek, erişmek: “bulġalı ḳutuġ” kutsallığa erişmek için; “burḫan ḳutın bulġınçaḳadegi” Budalığa erişinceye dek; “alp bulġulug kişi et-özin bultum” zor bulunan insan bedenini buldum; “yarın bulġu ermez özüm eḍgüler” yarın iyilikleri elde edemem. Tanıklar: MaitAbhKB

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): bul- — yalın hâliyle 10 kez

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

  • bulġuluḳ 14 (Abh, Mait, ShoR, Tövbe) · bulġuluq 1 (ShoR)
  • bulġay 12 (KB, Mait, KuT, Abh) · bulgay 2 (IB, EÇS)
  • bulġınçaḳadegi 2 (Abh) · bulġınça’ḳadegi 1 (Abh)

Çekimli biçimler (114):

TT TT I-X

11 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
T II Y 36. 12.-10 ür oġul köseser bultuŋ [.] ed tavar tileser bultuŋ . taptıŋ .
T II Y 36. 12.-10 ür oġul köseser bultuŋ [.] ed tavar tileser bultuŋ . taptıŋ .
T II Y 36. 2. -24 beg er sıḳılur iş bulmadın . erklig ḳan-nıŋ yrlġı arḳulayu turur ewiŋde [.]
T II Y 36.9.-184–186 … ü toḳayın tėser 27. T II Y 36.7. toḳuz elig. / ḳadıġ tatıġı-nıŋ erdinisi bultuŋ [.]
T II Y 36. 4.-221–224 itüg tilek bulġuluḳı sarp . köŋül-üŋ yıġ inç tur . etüzüŋ bil şük tur . birök bu uluġ münükmek …
T II D 178b. 180-25–37 az bilig iy(i)n tetrülmk -ig ayıġ ḳılınç iy(i)n bulup közünür ajun -ta ayıġ tüşke-e tekmiş üç eren -ler . . dud oj dib //// koje …
T III 26015.-14 … ımz . üstürtii ḳotıı inmeser . üç . . . . . . . . . . üküş telim tınlġ-lar bultıı ertii .
T III D 26023-39–45 … . . . . . . . . . . . . . . . . . . /ḳıp/ . . . tınlġ-lar . oruḳuŋuz üçin bulmadın . ulınçıġ sansarta ḳaltımz [.]
T III 2602-65 tüz kerinçsiz burḫan ḳutın bultuŋuz .
T III D 2608.-106–107 t /// . . . . . . . . . /ŋız tüşinte . tıtıġsız burḫan ḳutın bul -tuŋuz [.]
T III D 2607.-119–120 arḫant ḳutın bultılar [.]

Aynı gövdeden maddeler

“bul” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).