İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

bul- fiil

725 geçiş 115 biçim 20 eser KBAbhMaitShoRKuTSekTTDLT Anlam haritasında göster

Tanım

  1. Bulmak: “yaġlıg kamıç bulupan yalgayu tirilmiş” yağlı kepçe bulup yalayarak yaşamış; “ür oġul köseser bultuŋ” oğul istersen buldun; “yaraġ bulup” fırsat bulup; “ne eḍgü bulayı” ne iyilik bulayım; “yarın bul tatıġ” yarın tadını bul; “tünün kündüzün bul açıġlıġ ḳapuġ” gece gündüz açık kapıyı bul. Tanıklar: IBTTKB3DLT
  2. Elde etmek, erişmek: “bulġalı ḳutuġ” kutsallığa erişmek için; “burḫan ḳutın bulġınçaḳadegi” Budalığa erişinceye dek; “alp bulġulug kişi et-özin bultum” zor bulunan insan bedenini buldum; “yarın bulġu ermez özüm eḍgüler” yarın iyilikleri elde edemem. Tanıklar: MaitAbhKB

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): bul- — yalın hâliyle 10 kez

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

  • bulġuluḳ 14 (Abh, Mait, ShoR, Tövbe) · bulġuluq 1 (ShoR)
  • bulġay 12 (KB, Mait, KuT, Abh) · bulgay 2 (IB, EÇS)
  • bulġınçaḳadegi 2 (Abh) · bulġınça’ḳadegi 1 (Abh)

Çekimli biçimler (114):

Sek Sekiz Yükmek

18 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Jut.Sek.T-1.14 (Ia) tüşer neŋ bulmaz yaş turḳaru ekini bütmez yalıŋ boġuzı todmaz
Jut.Sek.T-1.38 (IId) timin ök tözün yiruġ Ia yme ḳut bulmışlarḳa sanur
Jut.Sek.T-1.40 (IIc) emgek emgenip edgü [ ] ḳılıp timin kişi et’özin bulurlar inçip
Jut.Sek.T-1.41 (Ib) kişi et’özin (bulup yene edgü) ḳılınç ḳılmazlar kirtü nomuġ
Jut.Sek.T-1.55 (IIc) tınlġ burḫan ḳutın bulur taḳı yme tıdıġsız bodistv siz
Jut.Sek.T-1.78 (Ib) biligiŋe tegir nom ülüşin bulur taḳı yme tıdıġsız bodisvt
Jut.Sek.T-1.122 (Ia) törlüg tıdıġsz ḳadaġsz arıġ til bulur taḳı yme ḳanyu tınlġ
Jut.Sek.T-1.154 (Ia) edgü köni yoolçı yirçi bulup alḳu törlügüg yoḳ ruḳuġ körser ---
Jut.Sek.T-1.157 (IIb) burḫan ḳutın bulur ol kim öŋ körk tip titir yoḳ
Jut.Sek.T-1.289 (IIc) uluşıŋa barır burḫan ḳutın bulur taḳı yme tözün oġlum --- ḳayu
Jut.Sek.T-1.336 (Ib) yine kişi et’özin buluġlı antaġ ol ḳaltı bo tırgaḳ üzeki topraḳça
Jut.Sek.T-1.338 (Ia) ḳltı ol tınlġ kişi et’özin buluġlı yalŋuḳlarda kitgünç koŋülüg
Jut.Sek.T-1.350 (IId) kirür burḫan ḳutın bulır ol ödün sekiz uluġ küçlüg bügülüg
Jut.Sek.T-1.362–363 (Ia) bulmış atlġ nizvanisz bodistvḳa bo sekiz uluġ küçlüg erdemlig bodistvlar
Jut.Sek.T-1.365 (Ib) biz ḳamaġ aşnuḳı ajunta burḫanlarda edgü --- boşġut küçlüg tarni bultumuz
Jut.Sek.T-1.456–457 (IId) anta ötrü bo ḳamaġ --- ḳuvraġ eşitmetüküg eşitmiş teg bulmatuḳuġ
Jut.Sek.T-1.457–458 (IIc) bulmış teg bolup ertiŋü ögrünçülüg sevinçlig bolu teginip koŋüleri
Jut.Sek.T-1.460–461 (Ia) kirdiler ol kim körksüz tuyuġsuz blgüsüz tip titir neŋ bulġusı

Aynı gövdeden maddeler

“bul” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).