İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

baġ isim

Tanım

  1. Bağ, ip; zincir, pranga: “örtlüg temirlig baglar üze yaturur” kızgın demir zincirlerle yatırırlar; “baġda buḳaġuda yatıp” bağda, prangada yatıp; “saḳınç ḳaḍġu baġın yöreyin” kaygı ve tasa bağını çözeyim; “aġı barımḳa tegip baġın sesip” hazineye ulaşıp bağını çözüp. Tanıklar: KİPMaitKB
  2. (Budist) insanı sansaraya bağlayan tutku bağı: “nirvannıŋ baġtın öŋi üdrülmekig” nirvananın bağlardan ayrı oluşunu; “tınlıġlar baġıntın” canlıları bağlarından (kurtarmak); “yeklerke bagı bolzun” cinlere bağ olsun. Tanıklar: AbhMan
  3. (Budist) soy, cins: “baġın uġuşın tözin” soyunu, cinsini, kökenini. Tanıklar: ShoR
  4. (Farsça) bağ, bahçe: “baġ bustan ḳarşılar” bağlar, bostanlar, köşkler; “yėrin suvın baġın borluḳın” yerini suyunu, bahçesini bağını. Tanıklar: MaitKuT

Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): baġ — yalın hâliyle 31 kez

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

  • baġı 8 (KB) · bagı 2 (Man)
  • baġda 3 (KİP, ShoR) · bagda 1 (Mait)

Çekimli biçimler (16):

KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası

4 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Ku. T. 28/17a3 … ḳılur erdi firʿavn-ı kafir / kibr anıŋ boḍnı ol kim yoḳlatur erdiler yaʿni baġ bustan ḳarşılar
Ku. T. 31/42b3 27 yeşe bėrgil baġnı tilimdin
Ku. T. 34/64a2 44 alġıl elgiŋ birle bir baġ cefan urġıl anıŋ birle andıŋ sıma biz bildimiz anı sergen nėme körklüg ḳul …
Ku. T. 37/6a3 … im tandılar uruŋ boyunlarını ançaḳa tegi ḳaçan aġrutsa siz olarnı berkitiŋ baġnı ya minnet ḳılġu mundın soŋ ya yuluġ alġu kerek ançaḳa tegi ḳoḍġınça toḳış …

Aynı gövdeden maddeler

“bag” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).