KuT sözlüğü · madde
bul- fiil
Tanım
- Bulmak: “yaġlıg kamıç bulupan yalgayu tirilmiş” yağlı kepçe bulup yalayarak yaşamış; “ür oġul köseser bultuŋ” oğul istersen buldun; “yaraġ bulup” fırsat bulup; “ne eḍgü bulayı” ne iyilik bulayım; “yarın bul tatıġ” yarın tadını bul; “tünün kündüzün bul açıġlıġ ḳapuġ” gece gündüz açık kapıyı bul. Tanıklar: IBTTKB3DLT
- Elde etmek, erişmek: “bulġalı ḳutuġ” kutsallığa erişmek için; “burḫan ḳutın bulġınçaḳadegi” Budalığa erişinceye dek; “alp bulġulug kişi et-özin bultum” zor bulunan insan bedenini buldum; “yarın bulġu ermez özüm eḍgüler” yarın iyilikleri elde edemem. Tanıklar: MaitAbhKB
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): bul- — yalın hâliyle 10 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- bulġuluḳ 14 (Abh, Mait, ShoR, Tövbe) · bulġuluq 1 (ShoR)
- bulġay 12 (KB, Mait, KuT, Abh) · bulgay 2 (IB, EÇS)
- bulġınçaḳadegi 2 (Abh) · bulġınça’ḳadegi 1 (Abh)
Çekimli biçimler (114):
bulup 819
bulur 349
bulurlar 82
bulsa 79
bulmış 49
buldum 48
buldı 39
bulmaz 34
bula 24
bulu 19
bulġalı 18
bulmadı 14
bulmasa 14
bulġuluḳ 14
bulmaḳ 12
bulmazlar 12
bulmadım 12
bulġay 12
bulġu 11
bulmaġay 9
bulumaz 8
bulsalar 7
bulġuḳa 7
bulduŋ 6
bulsar 6
bulmadılar 6
bulayın 6
bulzunlar 6
bulmışın 5
bulır 5
bulmadın 5
bulġa 5
bulġulug 4
bulmasar 4
bultum 4
bultuŋ 4
bulmaġı 4
bulmışım 4
bultı 4
bultılar 4
buldumız 3
bulurın 3
bulmışta 3
bulzun 3
bulsu 3
bultaçı 3
buluġlı 3
bulġulu 3
bulġuçı 3
bultuŋuz 3
bulmaduḳ 3
bulġusın 2
bulırlar 2
bulmamış 2
buldılar 2
bulsın 2
bultumuz 2
bulgay 2
bulmaġu 2
bulupan 2
bulyuḳ 2
bulmiş 2
bulġatılar 2
bulmışlar 2
bulġusı 2
bulmadımız 2
bulġınçaḳadegi 2
buldaçılarıġ 1
bulmayin 1
bulsarlar 1
bultımu 1
bultıı 1
buldaçı 1
buluduḳta 1
bulumadı 1
bulmaduḳlarıŋa 1
bulumış 1
bulsaŋ 1
buldımız 1
bulmadıŋ 1
bulurl 1
bulduŋız 1
bulurmu 1
bulmaḳnıŋ 1
bulusar 1
bulmaḳıġ 1
bulmaqı 1
bulmışıġ 1
bult 1
bulmıslarḳa 1
bulduḳta 1
bulġasuġ 1
bulmaslar 1
bulmışa 1
bulġaymn 1
bulmışka 1
bulmasunlar 1
bulmışlarıŋa 1
bulġuluq 1
bulmışlarḳa 1
bulġuluḳı 1
bulġum 1
bulmışıŋız 1
bulmışraḳ 1
bulġuça 1
bultuqta 1
bulmışı 1
bulġıl 1
bulmatuḳuġ 1
bulġınça’ḳadegi 1
bulayı 1
bulmatın 1
bulḳuluġ 1
bulmaḳıŋız 1
Bağlamlar
Bütün geçişler (48) →KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
48 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 26/18a1 | … fer üze azu kelse biregü sizdin aşaḳ yerdin azu yavuḳsa sizler uraġutlarḳa | bulmasa | sizler suw teyemmüm ḳılıŋlar arıġ topraḳḳa sürüŋler yüzüŋüzke iki elgiŋizk … |
| Ku. T. 26/25b1–3 | … gür anlar tururlar kim yırattı olarnı taŋrı kimni kim yıratsa taŋrı hergiz | bulmaġay | sen aŋa yariçi |
| Ku. T. 26/36b1 | … ler saŋa yarlıḳatu ḳolsalar taŋrıdın hem yarlıḳatu ḳolsalar olarnı yalavaç | bulġatılar | taŋrını tevbe ḳabul ėtgen ulaşu yarlıḳaġan ol |
| Ku. T. 26/37a3 | … zler hükm ḳıldurġınça anlar saŋa anıŋ içinde kim savaş boldı olar ara yana | bulmaslar | özleri içinde emgek andın kim sen hükm ḳıldıŋ boyun susalar boyun sumaḳ |
| Ku. T. 26/49b2 | 82 tedbir ḳılmazlar mu ḳurʾannı eger erse erdi taŋrıda aḍınḳı üskinde | bulġatılar | anıŋ içinde tartışıḳ üküş |
| Ku. T. 26/54b1 | … taŋrı yolı içinde eger yüz ewürseler tutuŋ olarnı öldürüŋ olarnı az vaḳtda | bulsa | siz olarnı yime tutmaŋlar olardın dost hem yariçi |
| Ku. T. 26/57a1 | … e ėlleşmek yıġmasalar eliglerini tutuŋ olarnı öldrüŋ olarnı ḳayu yerde kim | bulsa | siz olarnı bu ögür ḳamuġ ḳıldımız sizke olar üze hüccet belgülüg |
| Ku. T. 26/58b1 | … t ısparlanmış iḍisiŋe yaʿni iḍisi tapa hem müᵓmine ḳul azad ḳılmaḳ kim kim | bulmasa | iki ay tutaşı ruze tutmaḳ tevbe taŋrıdın erür taŋrı bilgen bütün işlig |
| Ku. T. 26/65b3 | 98 meger küçsüz erenlerdin uraġutlardın oġlanlardın yaraġ | bulmazlar | hileḳa yime könülmezler yolḳa |
| Ku. T. 26/66b2 | 100 kim kim kesilse taŋrı yolı içinde | bulur | yer içinde turġu yer üküş hem kėŋlik kim kim çıḳsa öz ėwindin hicret ḳılġa … |
| Ku. T. 26/82a2 | 121 bu ögür ḳamuġ sıġınġuları tamuġ ol | bulmazlar | andın ḳorınçu yer |
| Ku. T. 26/83a2 | … teg hem bitig iḍileri arzuları teg kim kim ḳılsa yawuzluḳ yanut bėrlür aŋa | bulmaz | ol taŋrıda aḍın dost ap yariçi |
| Ku. T. 26/97b3 | … ar anıŋ arasında bular birle yoḳ olar birle ma yoḳ kimni kim ḳışursa taŋrı | bulmaġay | sen anı aŋa yol |
| Ku. T. 26/98b3 | 145 bütünlükin iki yüzlügler astınraḳ derecelerde otdın | bulmaġay | sen oḳ olarḳa yariçi |
| Ku. T. 27/13a1 | … anlar kim ʿarlandılar boynaġuluḳ ḳıldılar ḳınayur olarnı açıtġan ḳının hem | bulmazlar | olarḳa taŋrıda aḍın dost ap yariçi |
| Ku. T. 28/3b2–3 | 102 Ku. T. 28/3b1 | bulmadımız | olarnıŋ üküşlerini bir bıçıġdın bütünlükin buldumız olarnıŋ üküşreklerini … |
| Ku. T. 28/3b2–3 | 102 Ku. T. 28/3b1 bulmadımız olarnıŋ üküşlerini bir bıçıġdın bütünlükin | buldumız | olarnıŋ üküşreklerini yoldın çıḳıġlılar ol |
| Ku. T. 28/33b1 | 157 anlar kim uḍarlar yalavaçḳa anasındın tuġa bitig bilmegenke ol kim | bulurlar | anı bitinmiş olar üskinde tevrat içinde incil içinde fermanlar olarḳa eḍgü … |
| Ku. T. 29/41a1–3 | 57 eger | bulsalar | sıġınġu yer azu inler azu kirgü yer yanġatılar aŋar olar ėwer erdiler |
| Ku. T. 29/53a3 | … r küfr kelimesini tandılar boyun sumışlarında kiḍin oġradılar ol neŋke kim | bulmazlar | öç almadılar meger kim bayuttı olarnı taŋrı yalavaçı öz fazlındın eger yan … |
| Ku. T. 29/64a2 | 91 Yoḳ zaʿiflar üze yoḳ igligler üze yoḳ anlar üze kim | bulmazlar | ol kim hezine ḳılsalar tarlıḳ emgek ḳaçan eḍgü sansalar taŋrıḳa hem yalava … |
| Ku. T. 29/65a1 | 92 Yoḳ anlar üze kim ḳaçan kelseler saŋa kötürse sen olarnı aysa sen: | bulmaz | men anı kim kötürse men sizni anıŋ üze. Ewrülürler közleri yaşaŋurur yaşdı … |
| Ku. T. 29/65a1 | … m kötürse men sizni anıŋ üze. Ewrülürler közleri yaşaŋurur yaşdın ḳaḍġurup | bulmaduḳlarıŋa | anı kim hezine ḳılurlar |
| Ku. T. 30/3a1–2 | 79 ... ol kim | buldumız | iḍişimizni anıŋ üskinde biz andaġ erse küç ḳılıġlılar-miz |
| Ku. T. 31/38a3 | … eŋ ḳılıŋlar men kördüm ot bolġay kim keldürgem sizke andın bir pare ot azu | bulġay | men ot üze köni yol |
| Ku. T. 32/10a2 | 15 kirdi kendke ġaflet vaḳti üze ap osallıḳ üze anıŋ boḍnındın | buldı | anıŋ içinde iki er toḳşurlar bu anıŋ ögürindin erür yana bu anıŋ yaġısındı … |
| Ku. T. 32/15b2 | 23 ḳaçan keldi erse medyen suwıŋa | buldı | anıŋ üze bir boḍunnı boḍundın kim içrür erdiler hem buldı olarda öŋin iki … |
| Ku. T. 32/15b2 | … se medyen suwıŋa buldı anıŋ üze bir boḍunnı boḍundın kim içrür erdiler hem | buldı | olarda öŋin iki uraġutnı kim sürerler ikegü aydı: nė ol siziŋ işiŋiz aydıl … |
| Ku. T. 32/18a2 | … lsaŋ on yıl seniŋ üsküŋde tilemez men kim düşvar ḳılmaḳımnı seniŋ üze munu | bulġay | sen mėni eger tilese taŋrı eḍgülerdin |
| Ku. T. 33/22b2–3 | 62 taŋrınıŋ yolı anlar içinde kim keçtiler anda öŋdin | bulmaġay | sen taŋrı yolını tegşürmek |
| Ku. T. 33/82b1 | … ḳatıġraḳ andlarını eger kelse anlarḳa bir ḳorḳutuġlı bolurlar oḳ köni yol | bulmışraḳ | ümmetlerde birindin ḳaçan keldi erse olarḳa ḳorḳutġuçı arturmadı olarḳa me … |
| Ku. T. 33/83a3 | … r inmez yawuz oġraġ meger iḍisiŋe baḳmazlar mu meger evvelḳılar yolıŋa hiç | bulmaz | sen taŋrınıŋ yolını tegşürmek hiç bulmaz sen taŋrınıŋ yolını ewünnek |
| Ku. T. 33/83a3 | … ar mu meger evvelḳılar yolıŋa hiç bulmaz sen taŋrınıŋ yolını tegşürmek hiç | bulmaz | sen taŋrınıŋ yolını ewünnek |
| Ku. T. 34/30a1 | … sėni baḳġıl nė neŋ körer sen aydı: ey atam ḳılġıl nėni kim fermanlanur siz | bulġay | sen mėni eger tilese taŋrı sergenlerdin |
| Ku. T. 36/45a3 | 22 kendü aydılar: biz | buldumız | atalarımıznı ol din üze biz olarnıŋ izleri üze könülmişler-miz |
| Ku. T. 36/46b1 | 24 ayġıl: eger kelsem sizke könirekni andın kim | bulduŋız | anıŋ üze atalarıŋıznı aydılar: biz ol kim ıḍılḍıŋız anıŋ birle tanıġlılar- … |
| Ku. T. 37/41b3 | … eger toḳuşsalar siziŋ birle anlar kim tandılar ewürgeyler arḳalarını yana | bulmazlar | dost ap yariçi |
| Ku. T. 38/8a1 | … aç birle ilgerü ıḍıŋ razlarıŋızda burun sadaḳa ol yaḫşı sizke arıġraḳ eger | bulmasa | sizler ol taŋrı örtgen ulaşu yarlıḳaġan |
| Ku. T. 38/13a1 | 19 elig | buldı | anlar üze yek unıtturdı olarḳa taŋrınıŋ yadını olar turur yek süsi bilgil … |
| Ku. T. 38/14b1 | 22 | bulmaz | sen bir ögürni kim tapḳalar taŋrıḳa hem soŋ künke dost tutarlar kim ḫilaf … |
Aynı gövdeden maddeler
“bul” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).
bulul- fiil 119bulduḳmaz 34bulun isim 34bulıt isim 34buluŋ isim 25bulun- fiil 21buldur- fiil 17bulġaḳ isim 16bulna- fiil 12bulġanuḳ sıfat 9bulġa- fiil 9bulġan- fiil 8bulunç isim 4bulunçsuz sıfat 4bulġanyuḳ sıfat 3bulġalış- fiil 3bulġaş- fiil 3bulaḳ isim 2buldurçın isim 2buluḳ özel ad 2bulaŋ 1bulġanç sıfat 1buluŋsuz sıfat 1bulıtlıg sıfat 1