İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

bul- fiil

725 geçiş 115 biçim 20 eser KBAbhMaitShoRKuTSekTTDLT Anlam haritasında göster

Tanım

  1. Bulmak: “yaġlıg kamıç bulupan yalgayu tirilmiş” yağlı kepçe bulup yalayarak yaşamış; “ür oġul köseser bultuŋ” oğul istersen buldun; “yaraġ bulup” fırsat bulup; “ne eḍgü bulayı” ne iyilik bulayım; “yarın bul tatıġ” yarın tadını bul; “tünün kündüzün bul açıġlıġ ḳapuġ” gece gündüz açık kapıyı bul. Tanıklar: IBTTKB3DLT
  2. Elde etmek, erişmek: “bulġalı ḳutuġ” kutsallığa erişmek için; “burḫan ḳutın bulġınçaḳadegi” Budalığa erişinceye dek; “alp bulġulug kişi et-özin bultum” zor bulunan insan bedenini buldum; “yarın bulġu ermez özüm eḍgüler” yarın iyilikleri elde edemem. Tanıklar: MaitAbhKB

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): bul- — yalın hâliyle 10 kez

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

  • bulġuluḳ 14 (Abh, Mait, ShoR, Tövbe) · bulġuluq 1 (ShoR)
  • bulġay 12 (KB, Mait, KuT, Abh) · bulgay 2 (IB, EÇS)
  • bulġınçaḳadegi 2 (Abh) · bulġınça’ḳadegi 1 (Abh)

Çekimli biçimler (114):

KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası

48 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Ku. T. 26/18a1 … fer üze azu kelse biregü sizdin aşaḳ yerdin azu yavuḳsa sizler uraġutlarḳa bulmasa sizler suw teyemmüm ḳılıŋlar arıġ topraḳḳa sürüŋler yüzüŋüzke iki elgiŋizk …
Ku. T. 26/25b1–3 … gür anlar tururlar kim yırattı olarnı taŋrı kimni kim yıratsa taŋrı hergiz bulmaġay sen aŋa yariçi
Ku. T. 26/36b1 … ler saŋa yarlıḳatu ḳolsalar taŋrıdın hem yarlıḳatu ḳolsalar olarnı yalavaç bulġatılar taŋrını tevbe ḳabul ėtgen ulaşu yarlıḳaġan ol
Ku. T. 26/37a3 … zler hükm ḳıldurġınça anlar saŋa anıŋ içinde kim savaş boldı olar ara yana bulmaslar özleri içinde emgek andın kim sen hükm ḳıldıŋ boyun susalar boyun sumaḳ
Ku. T. 26/49b2 82 tedbir ḳılmazlar mu ḳurʾannı eger erse erdi taŋrıda aḍınḳı üskinde bulġatılar anıŋ içinde tartışıḳ üküş
Ku. T. 26/54b1 … taŋrı yolı içinde eger yüz ewürseler tutuŋ olarnı öldürüŋ olarnı az vaḳtda bulsa siz olarnı yime tutmaŋlar olardın dost hem yariçi
Ku. T. 26/57a1 … e ėlleşmek yıġmasalar eliglerini tutuŋ olarnı öldrüŋ olarnı ḳayu yerde kim bulsa siz olarnı bu ögür ḳamuġ ḳıldımız sizke olar üze hüccet belgülüg
Ku. T. 26/58b1 … t ısparlanmış iḍisiŋe yaʿni iḍisi tapa hem müᵓmine ḳul azad ḳılmaḳ kim kim bulmasa iki ay tutaşı ruze tutmaḳ tevbe taŋrıdın erür taŋrı bilgen bütün işlig
Ku. T. 26/65b3 98 meger küçsüz erenlerdin uraġutlardın oġlanlardın yaraġ bulmazlar hileḳa yime könülmezler yolḳa
Ku. T. 26/66b2 100 kim kim kesilse taŋrı yolı içinde bulur yer içinde turġu yer üküş hem kėŋlik kim kim çıḳsa öz ėwindin hicret ḳılġa …
Ku. T. 26/82a2 121 bu ögür ḳamuġ sıġınġuları tamuġ ol bulmazlar andın ḳorınçu yer
Ku. T. 26/83a2 … teg hem bitig iḍileri arzuları teg kim kim ḳılsa yawuzluḳ yanut bėrlür aŋa bulmaz ol taŋrıda aḍın dost ap yariçi
Ku. T. 26/97b3 … ar anıŋ arasında bular birle yoḳ olar birle ma yoḳ kimni kim ḳışursa taŋrı bulmaġay sen anı aŋa yol
Ku. T. 26/98b3 145 bütünlükin iki yüzlügler astınraḳ derecelerde otdın bulmaġay sen oḳ olarḳa yariçi
Ku. T. 27/13a1 … anlar kim ʿarlandılar boynaġuluḳ ḳıldılar ḳınayur olarnı açıtġan ḳının hem bulmazlar olarḳa taŋrıda aḍın dost ap yariçi
Ku. T. 28/3b2–3 102 Ku. T. 28/3b1 bulmadımız olarnıŋ üküşlerini bir bıçıġdın bütünlükin buldumız olarnıŋ üküşreklerini …
Ku. T. 28/3b2–3 102 Ku. T. 28/3b1 bulmadımız olarnıŋ üküşlerini bir bıçıġdın bütünlükin buldumız olarnıŋ üküşreklerini yoldın çıḳıġlılar ol
Ku. T. 28/33b1 157 anlar kim uḍarlar yalavaçḳa anasındın tuġa bitig bilmegenke ol kim bulurlar anı bitinmiş olar üskinde tevrat içinde incil içinde fermanlar olarḳa eḍgü …
Ku. T. 29/41a1–3 57 eger bulsalar sıġınġu yer azu inler azu kirgü yer yanġatılar aŋar olar ėwer erdiler
Ku. T. 29/53a3 … r küfr kelimesini tandılar boyun sumışlarında kiḍin oġradılar ol neŋke kim bulmazlar öç almadılar meger kim bayuttı olarnı taŋrı yalavaçı öz fazlındın eger yan …
Ku. T. 29/64a2 91 Yoḳ zaʿiflar üze yoḳ igligler üze yoḳ anlar üze kim bulmazlar ol kim hezine ḳılsalar tarlıḳ emgek ḳaçan eḍgü sansalar taŋrıḳa hem yalava …
Ku. T. 29/65a1 92 Yoḳ anlar üze kim ḳaçan kelseler saŋa kötürse sen olarnı aysa sen: bulmaz men anı kim kötürse men sizni anıŋ üze. Ewrülürler közleri yaşaŋurur yaşdı …
Ku. T. 29/65a1 … m kötürse men sizni anıŋ üze. Ewrülürler közleri yaşaŋurur yaşdın ḳaḍġurup bulmaduḳlarıŋa anı kim hezine ḳılurlar
Ku. T. 30/3a1–2 79 ... ol kim buldumız iḍişimizni anıŋ üskinde biz andaġ erse küç ḳılıġlılar-miz
Ku. T. 31/38a3 … eŋ ḳılıŋlar men kördüm ot bolġay kim keldürgem sizke andın bir pare ot azu bulġay men ot üze köni yol
Ku. T. 32/10a2 15 kirdi kendke ġaflet vaḳti üze ap osallıḳ üze anıŋ boḍnındın buldı anıŋ içinde iki er toḳşurlar bu anıŋ ögürindin erür yana bu anıŋ yaġısındı …
Ku. T. 32/15b2 23 ḳaçan keldi erse medyen suwıŋa buldı anıŋ üze bir boḍunnı boḍundın kim içrür erdiler hem buldı olarda öŋin iki …
Ku. T. 32/15b2 … se medyen suwıŋa buldı anıŋ üze bir boḍunnı boḍundın kim içrür erdiler hem buldı olarda öŋin iki uraġutnı kim sürerler ikegü aydı: nė ol siziŋ işiŋiz aydıl …
Ku. T. 32/18a2 … lsaŋ on yıl seniŋ üsküŋde tilemez men kim düşvar ḳılmaḳımnı seniŋ üze munu bulġay sen mėni eger tilese taŋrı eḍgülerdin
Ku. T. 33/22b2–3 62 taŋrınıŋ yolı anlar içinde kim keçtiler anda öŋdin bulmaġay sen taŋrı yolını tegşürmek
Ku. T. 33/82b1 … ḳatıġraḳ andlarını eger kelse anlarḳa bir ḳorḳutuġlı bolurlar oḳ köni yol bulmışraḳ ümmetlerde birindin ḳaçan keldi erse olarḳa ḳorḳutġuçı arturmadı olarḳa me …
Ku. T. 33/83a3 … r inmez yawuz oġraġ meger iḍisiŋe baḳmazlar mu meger evvelḳılar yolıŋa hiç bulmaz sen taŋrınıŋ yolını tegşürmek hiç bulmaz sen taŋrınıŋ yolını ewünnek
Ku. T. 33/83a3 … ar mu meger evvelḳılar yolıŋa hiç bulmaz sen taŋrınıŋ yolını tegşürmek hiç bulmaz sen taŋrınıŋ yolını ewünnek
Ku. T. 34/30a1 … sėni baḳġıl nė neŋ körer sen aydı: ey atam ḳılġıl nėni kim fermanlanur siz bulġay sen mėni eger tilese taŋrı sergenlerdin
Ku. T. 36/45a3 22 kendü aydılar: biz buldumız atalarımıznı ol din üze biz olarnıŋ izleri üze könülmişler-miz
Ku. T. 36/46b1 24 ayġıl: eger kelsem sizke könirekni andın kim bulduŋız anıŋ üze atalarıŋıznı aydılar: biz ol kim ıḍılḍıŋız anıŋ birle tanıġlılar- …
Ku. T. 37/41b3 … eger toḳuşsalar siziŋ birle anlar kim tandılar ewürgeyler arḳalarını yana bulmazlar dost ap yariçi
Ku. T. 38/8a1 … aç birle ilgerü ıḍıŋ razlarıŋızda burun sadaḳa ol yaḫşı sizke arıġraḳ eger bulmasa sizler ol taŋrı örtgen ulaşu yarlıḳaġan
Ku. T. 38/13a1 19 elig buldı anlar üze yek unıtturdı olarḳa taŋrınıŋ yadını olar turur yek süsi bilgil …
Ku. T. 38/14b1 22 bulmaz sen bir ögürni kim tapḳalar taŋrıḳa hem soŋ künke dost tutarlar kim ḫilaf …

Aynı gövdeden maddeler

“bul” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).