büt- fiil

Tanım

1. Tamamlanmak, bitmek, gerçekleşmek; yetişmek: “kişi yaŋılsar iş bütmez” insan yanılırsa iş gerçekleşmez; “yaş turḳaru ekini bütmez” ekini hiç yetişmez; “büte boldı ilig yüzin körmedim” hükümdarın yüzünü görmeyeli (uzun zaman) tamam oldu; “saqınçı büte tüketser” düşüncesi tamamlanıp bitince; “yaġuḳ taḳı is bütüdi edgü” yakındaki iş tamamlandı, iyi; “saŋram taḳı bütmezken” manastır daha tamamlanmadan. Tanıklar: SekMaitTT2ShoRKB
2. İyileşmek, kapanmak (yara için): “bütmiş başıġ ḳartadı” iyileşmiş yarayı kaşıdı; “bu til başıḳtursa bütmez, büter oḳ başı” dilin açtığı yara kapanmaz, (başka) yara kapanır. Tanıklar: DLT
3. İnanmak, güvenmek: “köŋül bütti şeksiz” gönül şüphesiz inandı; “maŋa birmegeymü munu sözke büt” bana vermez mi, bu söze inan; “ayurlar: büttümiz” ‘inandık’ derler; “kimke büteyi” kime güveneyim; “maŋa bütsü mindin tiyü” bana güvensin diye; “sınamış bütülmiş kişig tut ḳatıġ” sınanmış, güvenilir kişiyi sıkı tut. Tanıklar: KuTKB5
4. (Giysi için) örtmek, yetmek: “egin bütgü ton hem ḳarın toḍġu aş” sırtı örtecek giysi ve karnı doyuracak yemek. Tanıklar: KB

Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →

KuT’taki bit- (inanmak) yazımı ayrı maddededir.

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): büt- — yalın hâliyle 13 kez

Çekimli biçimler (36):