İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

baġ isim

Tanım

  1. Bağ, ip; zincir, pranga: “örtlüg temirlig baglar üze yaturur” kızgın demir zincirlerle yatırırlar; “baġda buḳaġuda yatıp” bağda, prangada yatıp; “saḳınç ḳaḍġu baġın yöreyin” kaygı ve tasa bağını çözeyim; “aġı barımḳa tegip baġın sesip” hazineye ulaşıp bağını çözüp. Tanıklar: KİPMaitKB
  2. (Budist) insanı sansaraya bağlayan tutku bağı: “nirvannıŋ baġtın öŋi üdrülmekig” nirvananın bağlardan ayrı oluşunu; “tınlıġlar baġıntın” canlıları bağlarından (kurtarmak); “yeklerke bagı bolzun” cinlere bağ olsun. Tanıklar: AbhMan
  3. (Budist) soy, cins: “baġın uġuşın tözin” soyunu, cinsini, kökenini. Tanıklar: ShoR
  4. (Farsça) bağ, bahçe: “baġ bustan ḳarşılar” bağlar, bostanlar, köşkler; “yėrin suvın baġın borluḳın” yerini suyunu, bahçesini bağını. Tanıklar: MaitKuT

Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): baġ — yalın hâliyle 31 kez

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

  • baġı 8 (KB) · bagı 2 (Man)
  • baġda 3 (KİP, ShoR) · bagda 1 (Mait)

Çekimli biçimler (16):

KB Kutadgu Bilig

13 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
KB 727 arıġ bolsa özi yorısa köni / munıŋ baġı mundaġ biliŋü munı
KB 1807 kişi köŋli baġ ol yaşarġu suwı / bu begler sözi birle eḍgü sawı
KB 1808 ḳayu baġḳa tegse suw eksümedin / çiçek yazlur anda tümen tü yıḍın
KB 2015 iki neŋ turur ilke baġı beki / biri saḳlıḳ ol bir törü il köki
KB 2018 bu beglik baġı kör bu iki bolur / bu iki tükel bolsa beglik ḳılur
KB 2026 bu saḳlıḳ bile sançtı begler yaġı / usallıḳ bile buzdı beglik baġı
KB 2278 oġul ḳız kişim tip neŋin irkmese / ya yir suw baġım tip kümüş tirmese
KB 2419 bu il baġı örki bu iki tüzer / bu iki birikse anı kim üzer
KB 3307 turup keldim emdi köreyin tiyü / saḳınç ḳaḍġu baġın yöreyin tiyü
KB 3925 bu sözni eşit ay maŋa kelmedük / negü tir arıġ bilge baġı beḍük
KB 4884 yaşıḳ badı yüzke ḳara yüz baġı / ajun toldı bütrü ḳara yir toġı
KB 5553 bularnıŋ baġı tıḍma içgü yigü / birü tur muŋaḍmasu ilçi bügü
KB 6435 neçe kend uluş baġ çiçekliklerig / ḳuruġ ḳoḍtı kör bu ölüm ay tirig

Aynı gövdeden maddeler

“bag” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).