KB sözlüğü · madde
baġ isim
Tanım
- Bağ, ip; zincir, pranga: “örtlüg temirlig baglar üze yaturur” kızgın demir zincirlerle yatırırlar; “baġda buḳaġuda yatıp” bağda, prangada yatıp; “saḳınç ḳaḍġu baġın yöreyin” kaygı ve tasa bağını çözeyim; “aġı barımḳa tegip baġın sesip” hazineye ulaşıp bağını çözüp. Tanıklar: KİPMaitKB
- (Budist) insanı sansaraya bağlayan tutku bağı: “nirvannıŋ baġtın öŋi üdrülmekig” nirvananın bağlardan ayrı oluşunu; “tınlıġlar baġıntın” canlıları bağlarından (kurtarmak); “yeklerke bagı bolzun” cinlere bağ olsun. Tanıklar: AbhMan
- (Budist) soy, cins: “baġın uġuşın tözin” soyunu, cinsini, kökenini. Tanıklar: ShoR
- (Farsça) bağ, bahçe: “baġ bustan ḳarşılar” bağlar, bostanlar, köşkler; “yėrin suvın baġın borluḳın” yerini suyunu, bahçesini bağını. Tanıklar: MaitKuT
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): baġ — yalın hâliyle 31 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- baġı 8 (KB) · bagı 2 (Man)
- baġda 3 (KİP, ShoR) · bagda 1 (Mait)
Çekimli biçimler (16):
Bağlamlar
Bütün geçişler (13) →KB Kutadgu Bilig
13 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 727 | arıġ bolsa özi yorısa köni / munıŋ | baġı | mundaġ biliŋü munı |
| KB 1807 | kişi köŋli | baġ | ol yaşarġu suwı / bu begler sözi birle eḍgü sawı |
| KB 1808 | ḳayu | baġḳa | tegse suw eksümedin / çiçek yazlur anda tümen tü yıḍın |
| KB 2015 | iki neŋ turur ilke | baġı | beki / biri saḳlıḳ ol bir törü il köki |
| KB 2018 | bu beglik | baġı | kör bu iki bolur / bu iki tükel bolsa beglik ḳılur |
| KB 2026 | bu saḳlıḳ bile sançtı begler yaġı / usallıḳ bile buzdı beglik | baġı | |
| KB 2278 | oġul ḳız kişim tip neŋin irkmese / ya yir suw | baġım | tip kümüş tirmese |
| KB 2419 | bu il | baġı | örki bu iki tüzer / bu iki birikse anı kim üzer |
| KB 3307 | turup keldim emdi köreyin tiyü / saḳınç ḳaḍġu | baġın | yöreyin tiyü |
| KB 3925 | bu sözni eşit ay maŋa kelmedük / negü tir arıġ bilge | baġı | beḍük |
| KB 4884 | yaşıḳ badı yüzke ḳara yüz | baġı | / ajun toldı bütrü ḳara yir toġı |
| KB 5553 | bularnıŋ | baġı | tıḍma içgü yigü / birü tur muŋaḍmasu ilçi bügü |
| KB 6435 | neçe kend uluş | baġ | çiçekliklerig / ḳuruġ ḳoḍtı kör bu ölüm ay tirig |
Aynı gövdeden maddeler
“bag” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).