İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

bul- fiil

725 geçiş 115 biçim 20 eser KBAbhMaitShoRKuTSekTTDLT Anlam haritasında göster

Tanım

  1. Bulmak: “yaġlıg kamıç bulupan yalgayu tirilmiş” yağlı kepçe bulup yalayarak yaşamış; “ür oġul köseser bultuŋ” oğul istersen buldun; “yaraġ bulup” fırsat bulup; “ne eḍgü bulayı” ne iyilik bulayım; “yarın bul tatıġ” yarın tadını bul; “tünün kündüzün bul açıġlıġ ḳapuġ” gece gündüz açık kapıyı bul. Tanıklar: IBTTKB3DLT
  2. Elde etmek, erişmek: “bulġalı ḳutuġ” kutsallığa erişmek için; “burḫan ḳutın bulġınçaḳadegi” Budalığa erişinceye dek; “alp bulġulug kişi et-özin bultum” zor bulunan insan bedenini buldum; “yarın bulġu ermez özüm eḍgüler” yarın iyilikleri elde edemem. Tanıklar: MaitAbhKB

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): bul- — yalın hâliyle 10 kez

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

  • bulġuluḳ 14 (Abh, Mait, ShoR, Tövbe) · bulġuluq 1 (ShoR)
  • bulġay 12 (KB, Mait, KuT, Abh) · bulgay 2 (IB, EÇS)
  • bulġınçaḳadegi 2 (Abh) · bulġınça’ḳadegi 1 (Abh)

Çekimli biçimler (114):

KB Kutadgu Bilig

338 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
KB 23 uçuġlı yorıġlı tınıġlı neçe / tirilgü seniŋdin bulup bir içe
KB 241 söküşlüg nelük boldı zaḫḫaḳ otun / nelük ögdi buldı feridun ḳutun
KB 473 negü bilge tilwe bilig ḳaḍrini / bilig ḳayda bulsa biliglig alır
KB 612 tapuġ ḳıl tapuġ birle ḳul beg bulur / tapuġ siŋmeginçe tilek kim bulur
KB 703 mini bulġuçı ḳılḳı alçaḳ kerek / köŋül ḳoḍḳı til sözde yumşaḳ kerek
KB 812 şeker ol kişi bir aŋar küç tegip / törü bulsa mindin ḳapuġḳa kelip
KB 936 işiŋ eḍgü bolsa negü ḳolsa ḳol / iş eḍgü kerek ol özüŋ bulsa yol
KB 1051 bu ay toldı buldı tilekin tükel / tüketti tiriglig turu ḳaldı mal
KB 1267 bayat kimke ḳılsa ‘inayet basut / ikigü ajunda bu er buldı ḳut
KB 1491 yawa ıḍma boşlaġ yıġa tut ḳısa / yıġa tutsa oġlan bulur ḳut basa
KB 1685 atasın yitürdüm munuḳı oġul / ata ornı tuttı bulup eḍgü yol
KB 1774 ḳutuldı ilig ḳıldı inçin sewinç / yetildi tiriglik bu buldı awınç
KB 1973 ikigün ajunuġ buluġlı kişi / ḳutluġ ol bu tükel ḳut başı
KB 2143 ḳılıç baldu saḳçı tutun ay unur / ḳılıç saḳçı bolsa beg inçlik bulur
KB 2400 yawuz ögdi bulsa iḍi keḍ bolur / keḍig ögse kendü ḳaçan kin ḳalur
KB 2666 yalawaç işi kör neçe söz bolur / sözi yaḳşı bolsa tilekin bulur
KB 2879 bu erdi ay ilig özüm bilmişin / ayu birdim emdi köŋül bulmışın
KB 3078 yawuzḳa yüz ursa yüzi suwlanur / kiçigke köz açsa beḍüklük bulur
KB 3224 bilig birle ta‘at muyanı tümen / biligsiz tapuġ ḳılsa bulmaz muyan
KB 3315 tiriglik tilegil tileme tilek / tilek bulġuḳa bu tiriglik yülek
KB 3437 bu kün sen bir ewke kirip yalŋuzun / ne eḍgü bulur sen ay ḳılḳı tüzün
KB 3459 kim ilig yüzin körse ḳutluġ bolur / ikigün ajunda tükel ḳut bulur
KB 3666 halal dünya bulsa yise ḳazġanıp / çıġayḳa ülese anıŋdın alıp
KB 3830 ḳolup birmegü neŋni ḳolma küçün / tilep bulmaġu neŋ tileme küçün
KB 3924 halal dünya bulsa kişi eḍgüsi / bulur iki ajun yigü keḍgüsi
KB 4125 ḳalı oldurur erse öz ḳur bulup / oḳıp başlasa ötrü kirgil turup
KB 4261 negü tir eşitgil yaġılamış er / yaġısı özele elig bulmış er
KB 4497 ay yinçke saḳınuḳ tilegli ınal / munı bulsa bulduŋ bu tört neŋ tükel
KB 4681 sen aymış bu sözler kim ögrenseler / ajun içre bulġay tilek arzular
KB 4783 tile tutçı tınma tilep yetgü yoḳ / tilep bulmadım tip yanın yatġu yoḳ
KB 4811 yara ḳılmaġıl bu keçer öḍ künüŋ / yana bulġu ermez keçigli tünüŋ
KB 4907 meŋilik ol ol anda bulsa erej / bolur eḍgü ornı bolur eḍgü iz
KB 5096 bu begler bulur barça arzu tilek / özi köŋliŋe sıġġu bulmaz yölek
KB 5258 bu beglik köki saḳ oḍuġluḳ turur / taḳı bir ajun ḳolsa mundın bulur
KB 5571 ölüp kim ḳalur erse eḍgü du‘a / yana bir tiriglik bulur bu toġa
KB 5733 niyet eḍgü ḳılġanḳa eḍgü bolur / neçe kılmasa ol muyanın bulur
KB 5798 tilek bulduŋ arzu ḳamuġ eḍgü yol / bu kün eḍgü birle aŋar sen tusul
KB 6040 neçe aġsa tüşte aġar ḳut ḳıwı / aġırlıḳ bulur keḍ bulur yüz suwı
KB 6248 siziksiz küḍezür anı bir bayat / tilekin birür hem bulur eḍgü at
KB 6567 ḳamuḳ arzu buldum kişi bulmadım men / ḳalı bulsa arzum yüziŋe baḳayı

Aynı gövdeden maddeler

“bul” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).