KB sözlüğü · madde
bul- fiil
Tanım
- Bulmak: “yaġlıg kamıç bulupan yalgayu tirilmiş” yağlı kepçe bulup yalayarak yaşamış; “ür oġul köseser bultuŋ” oğul istersen buldun; “yaraġ bulup” fırsat bulup; “ne eḍgü bulayı” ne iyilik bulayım; “yarın bul tatıġ” yarın tadını bul; “tünün kündüzün bul açıġlıġ ḳapuġ” gece gündüz açık kapıyı bul. Tanıklar: IBTTKB3DLT
- Elde etmek, erişmek: “bulġalı ḳutuġ” kutsallığa erişmek için; “burḫan ḳutın bulġınçaḳadegi” Budalığa erişinceye dek; “alp bulġulug kişi et-özin bultum” zor bulunan insan bedenini buldum; “yarın bulġu ermez özüm eḍgüler” yarın iyilikleri elde edemem. Tanıklar: MaitAbhKB
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): bul- — yalın hâliyle 10 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- bulġuluḳ 14 (Abh, Mait, ShoR, Tövbe) · bulġuluq 1 (ShoR)
- bulġay 12 (KB, Mait, KuT, Abh) · bulgay 2 (IB, EÇS)
- bulġınçaḳadegi 2 (Abh) · bulġınça’ḳadegi 1 (Abh)
Çekimli biçimler (114):
bulup 819
bulur 349
bulurlar 82
bulsa 79
bulmış 49
buldum 48
buldı 39
bulmaz 34
bula 24
bulu 19
bulġalı 18
bulmadı 14
bulmasa 14
bulġuluḳ 14
bulmaḳ 12
bulmazlar 12
bulmadım 12
bulġay 12
bulġu 11
bulmaġay 9
bulumaz 8
bulsalar 7
bulġuḳa 7
bulduŋ 6
bulsar 6
bulmadılar 6
bulayın 6
bulzunlar 6
bulmışın 5
bulır 5
bulmadın 5
bulġa 5
bulġulug 4
bulmasar 4
bultum 4
bultuŋ 4
bulmaġı 4
bulmışım 4
bultı 4
bultılar 4
buldumız 3
bulurın 3
bulmışta 3
bulzun 3
bulsu 3
bultaçı 3
buluġlı 3
bulġulu 3
bulġuçı 3
bultuŋuz 3
bulmaduḳ 3
bulġusın 2
bulırlar 2
bulmamış 2
buldılar 2
bulsın 2
bultumuz 2
bulgay 2
bulmaġu 2
bulupan 2
bulyuḳ 2
bulmiş 2
bulġatılar 2
bulmışlar 2
bulġusı 2
bulmadımız 2
bulġınçaḳadegi 2
buldaçılarıġ 1
bulmayin 1
bulsarlar 1
bultımu 1
bultıı 1
buldaçı 1
buluduḳta 1
bulumadı 1
bulmaduḳlarıŋa 1
bulumış 1
bulsaŋ 1
buldımız 1
bulmadıŋ 1
bulurl 1
bulduŋız 1
bulurmu 1
bulmaḳnıŋ 1
bulusar 1
bulmaḳıġ 1
bulmaqı 1
bulmışıġ 1
bult 1
bulmıslarḳa 1
bulduḳta 1
bulġasuġ 1
bulmaslar 1
bulmışa 1
bulġaymn 1
bulmışka 1
bulmasunlar 1
bulmışlarıŋa 1
bulġuluq 1
bulmışlarḳa 1
bulġuluḳı 1
bulġum 1
bulmışıŋız 1
bulmışraḳ 1
bulġuça 1
bultuqta 1
bulmışı 1
bulġıl 1
bulmatuḳuġ 1
bulġınça’ḳadegi 1
bulayı 1
bulmatın 1
bulḳuluġ 1
bulmaḳıŋız 1
Bağlamlar
Bütün geçişler (338) →KB Kutadgu Bilig
338 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 23 | uçuġlı yorıġlı tınıġlı neçe / tirilgü seniŋdin | bulup | bir içe |
| KB 241 | söküşlüg nelük boldı zaḫḫaḳ otun / nelük ögdi | buldı | feridun ḳutun |
| KB 473 | negü bilge tilwe bilig ḳaḍrini / bilig ḳayda | bulsa | biliglig alır |
| KB 612 | tapuġ ḳıl tapuġ birle ḳul beg bulur / tapuġ siŋmeginçe tilek kim | bulur | |
| KB 703 | mini | bulġuçı | ḳılḳı alçaḳ kerek / köŋül ḳoḍḳı til sözde yumşaḳ kerek |
| KB 812 | şeker ol kişi bir aŋar küç tegip / törü | bulsa | mindin ḳapuġḳa kelip |
| KB 936 | işiŋ eḍgü bolsa negü ḳolsa ḳol / iş eḍgü kerek ol özüŋ | bulsa | yol |
| KB 1051 | bu ay toldı | buldı | tilekin tükel / tüketti tiriglig turu ḳaldı mal |
| KB 1267 | bayat kimke ḳılsa ‘inayet basut / ikigü ajunda bu er | buldı | ḳut |
| KB 1491 | yawa ıḍma boşlaġ yıġa tut ḳısa / yıġa tutsa oġlan | bulur | ḳut basa |
| KB 1685 | atasın yitürdüm munuḳı oġul / ata ornı tuttı | bulup | eḍgü yol |
| KB 1774 | ḳutuldı ilig ḳıldı inçin sewinç / yetildi tiriglik bu | buldı | awınç |
| KB 1973 | ikigün ajunuġ | buluġlı | kişi / ḳutluġ ol bu tükel ḳut başı |
| KB 2143 | ḳılıç baldu saḳçı tutun ay unur / ḳılıç saḳçı bolsa beg inçlik | bulur | |
| KB 2400 | yawuz ögdi | bulsa | iḍi keḍ bolur / keḍig ögse kendü ḳaçan kin ḳalur |
| KB 2666 | yalawaç işi kör neçe söz bolur / sözi yaḳşı bolsa tilekin | bulur | |
| KB 2879 | bu erdi ay ilig özüm bilmişin / ayu birdim emdi köŋül | bulmışın | |
| KB 3078 | yawuzḳa yüz ursa yüzi suwlanur / kiçigke köz açsa beḍüklük | bulur | |
| KB 3224 | bilig birle ta‘at muyanı tümen / biligsiz tapuġ ḳılsa | bulmaz | muyan |
| KB 3315 | tiriglik tilegil tileme tilek / tilek | bulġuḳa | bu tiriglik yülek |
| KB 3437 | bu kün sen bir ewke kirip yalŋuzun / ne eḍgü | bulur | sen ay ḳılḳı tüzün |
| KB 3459 | kim ilig yüzin körse ḳutluġ bolur / ikigün ajunda tükel ḳut | bulur | |
| KB 3666 | halal dünya | bulsa | yise ḳazġanıp / çıġayḳa ülese anıŋdın alıp |
| KB 3830 | ḳolup birmegü neŋni ḳolma küçün / tilep | bulmaġu | neŋ tileme küçün |
| KB 3924 | halal dünya bulsa kişi eḍgüsi / | bulur | iki ajun yigü keḍgüsi |
| KB 4125 | ḳalı oldurur erse öz ḳur | bulup | / oḳıp başlasa ötrü kirgil turup |
| KB 4261 | negü tir eşitgil yaġılamış er / yaġısı özele elig | bulmış | er |
| KB 4497 | ay yinçke saḳınuḳ tilegli ınal / munı | bulsa | bulduŋ bu tört neŋ tükel |
| KB 4681 | sen aymış bu sözler kim ögrenseler / ajun içre | bulġay | tilek arzular |
| KB 4783 | tile tutçı tınma tilep yetgü yoḳ / tilep | bulmadım | tip yanın yatġu yoḳ |
| KB 4811 | yara ḳılmaġıl bu keçer öḍ künüŋ / yana | bulġu | ermez keçigli tünüŋ |
| KB 4907 | meŋilik ol ol anda | bulsa | erej / bolur eḍgü ornı bolur eḍgü iz |
| KB 5096 | bu begler bulur barça arzu tilek / özi köŋliŋe sıġġu | bulmaz | yölek |
| KB 5258 | bu beglik köki saḳ oḍuġluḳ turur / taḳı bir ajun ḳolsa mundın | bulur | |
| KB 5571 | ölüp kim ḳalur erse eḍgü du‘a / yana bir tiriglik | bulur | bu toġa |
| KB 5733 | niyet eḍgü ḳılġanḳa eḍgü bolur / neçe kılmasa ol muyanın | bulur | |
| KB 5798 | tilek | bulduŋ | arzu ḳamuġ eḍgü yol / bu kün eḍgü birle aŋar sen tusul |
| KB 6040 | neçe aġsa tüşte aġar ḳut ḳıwı / aġırlıḳ bulur keḍ | bulur | yüz suwı |
| KB 6248 | siziksiz küḍezür anı bir bayat / tilekin birür hem | bulur | eḍgü at |
| KB 6567 | ḳamuḳ arzu buldum kişi | bulmadım | men / ḳalı bulsa arzum yüziŋe baḳayı |
Aynı gövdeden maddeler
“bul” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).
bulul- fiil 119bulduḳmaz 34bulun isim 34bulıt isim 34buluŋ isim 25bulun- fiil 21buldur- fiil 17bulġaḳ isim 16bulna- fiil 12bulġanuḳ sıfat 9bulġa- fiil 9bulġan- fiil 8bulunç isim 4bulunçsuz sıfat 4bulġanyuḳ sıfat 3bulġalış- fiil 3bulġaş- fiil 3bulaḳ isim 2buldurçın isim 2buluḳ özel ad 2bulaŋ 1bulġanç sıfat 1buluŋsuz sıfat 1bulıtlıg sıfat 1