Tanım
- Esenlik, huzur, rahat; (sıfat gibi) esen, rahat; “inçke teg-” huzura kavuşmak: “ajun inçke tegdi tüzüldi törü” dünya huzura kavuştu, töre düzene girdi; “inç tirilgil” esen yaşa; “sen inçin tirilgil ay ilçi uluġ” ey büyük devlet adamı, sen esenlikle yaşa; “biz özümüzni inç meŋilik ḳılġalı üçün” kendimizi rahat ve mutlu kılmak için; “erdiŋ munda inç amul” burada rahat ve sakin idin (DLT); “tilekçe tiril inç fariġ ḳaḍġusuz” dilediğin gibi rahat, kaygısız yaşa (AH); “yalvara inçke ötüg ötünü” esenlik için yalvararak dilekte bulunarak. Tanıklar: MaitTövbeKB3DLTAH
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): inç — yalın hâliyle 25 kez
Çekimli biçimler (2):
Bağlamlar
Bütün geçişler (43) →KB Kutadgu Bilig
43 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 103 | ajun | inçke | tegdi tüzüldi törü / törü birle atın ḳopurdı örü |
| KB 965 | negü tir eşitgil özin ḳısġan er / esen tirlür | inçin | özin basġan er |
| KB 1044 | sewindi ilig | inçke | tegdi özi / ajunda yaḍıldı kör atı sözi |
| KB 1109 | bayat eḍgü ḳılġay bu igdin sini / köŋülüŋ çökürme sen | inç | yat köni |
| KB 1772 | tüzüldi törü hem itildi ili / ilig | inçke | tegdi bekip il ulı |
| KB 1774 | ḳutuldı ilig ḳıldı | inçin | sewinç / yetildi tiriglik bu buldı awınç |
| KB 1781 | uḳuşluġḳa tegse aḍın begliki / ilin | inçke | tegrür bu bir sözke büt |
| KB 1782 | ilig | inçke | tegdi yarudı küni / bayatḳa şükür ḳıldı ögdi anı |
| KB 1880 | negü tir eşit bu tapuġçı tili / begin | inçke | tegrür tapugsaḳ ḳulı |
| KB 1948 | ÖGDÜLMİŞ CEVABI İLİGKE / / yanut birdi ögdülmiş aydı ilig / esen | inç | tirilgil ay üsteŋ elig |
| KB 2022 | bu saḳlıḳ bile sen yaġı boynı yenç / boḍunḳa törü ḳıl tiril kiŋrü | inç | |
| KB 2180 | boḍun | inçke | tegse ilig tegmese / begi atı eḍgün yaḍılsa basa |
| KB 2182 | siziksiz kerek boldı begke vezir / vezir eḍgü bolsa beg | inçin | uḍır |
| KB 2239 | bu yaŋlıġ kişi bolsa begke vezir / begi birle boḍnı tüz | inçke | tegir |
| KB 2435 | … LIḲḲA NEGÜ TEG ER KEREKİN AYUR / / yanut birdi ögdülmiş açtı tilin / ayur | inç | tirilsü ilig miŋ yılın |
| KB 2528 | … BAŞLAR ER NEGÜ TEG KEREKİN AYUR / / yanut birdi ögdülmiş aydı ilig / esen | inç | tirilgil ay ḳılḳı silig |
| KB 2692 | ḳızıl til kara başḳa yawlaḳ yaġı / bu yawlaḳ yaġıġ bekle | inçin | salın |
| KB 2962 | kiḍin öŋdün oŋ sol bolur bu turup / begin | inçke | tegrür bu emgek körüp |
| KB 3094 | boḍun | inçke | tegdi turuḳ semridi / seweri beḍüdi yaġı yawrıdı |
| KB 3104 | bayudı boḍun | inçke | tegdi yatur / uluş kend bezendi köŋül yilkütür |
| KB 3114 | şükür ḳıl bayatḳa tapuġ ḳıl sewin / erej ḳıl bir ança sen | inçin | awın |
| KB 3128 | köni çın kişi bulsa begler bütün / özi | inçke | tegdi tirildi ḳutun |
| KB 3144 | telim bolsa ilde tusulur tetig / begig | inçke | tegrür ḳılur bu itig |
| KB 3699 | maŋa tegsü emgek sen | inçin | tiril / ilig tapġı birle boḍun asġı ḳıl |
| KB 3876 | ilig | inç | esenin tirilsün uzun / saŋa men bolayın yuluġ bu özün |
| KB 4295 | ḳalı ḳolsa sen tutçı meŋziŋ ḳızıl / köni bol ḳutulduŋ sen | inçin | tiril |
| KB 4630 | bu yaŋlıġ küḍezgil taduŋnı köni / esen bolġa | inçin | tiriglik küni |
| KB 5332 | bu üç işte bolsa kişisi köni / boḍun | inçke | tegdi yarudı küni |
| KB 5418 | bu balıḳ bilirde uḳuşluġ kişi / negü teg uḍır | inç | neteg yir aşı |
| KB 5499 | ḳanı | inç | il itgü tegümez özüm / bu iş iş üze boldı yummaz közüm |
| KB 5504 | ite tur söze tur bu il işlerin / bulun | inçke | teggey özüŋ me yarın |
| KB 5626 | tüzüldi boḍun hem süzüldi ili / tınıp | inçke | tegdi yıl ay kün tili |
| KB 5706 | telim yattı | inçin | telekçe turu / bu kün tursu emdi aḍaḳın örü |
| KB 5728 | boḍun | inçke | tegdi itildi ili / du’a birle tınmaz ra‘iyyet tili |
| KB 5738 | seniŋ ornuŋḳa bir isiz ornaġay / boḍunuġ ulıtġay bir | inç | ıḍmaġay |
| KB 5831 | İLİG SU‘ALİ ÖGDÜLMİŞKE / / ayıttı ilig andın oḍġurmışıġ / ayur | inç | esen barmu ḳılḳı bışıġ |
| KB 5857 | saŋa ḳıldım emdi özümni yuluġ / sen | inçin | tirilgil ay ilçi uluġ |
| KB 5942 | bulun | inçke | tegdi itildi ajun / erejlendi ilig alıındı özün |
| KB 6288 | ḳadaşıŋ keçip bardı ḳoḍtı ajun / sen | inçin | tirilgil yaşaġıl uzun |
| KB 6481 | müsülman ḳarıştı için et yişür / tükel | inçke | tegdi bu kafir yatur |
Aynı gövdeden maddeler
“inç” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).