İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

bul- fiil

725 geçiş 115 biçim 20 eser KBAbhMaitShoRKuTSekTTDLT Anlam haritasında göster

Tanım

  1. Bulmak: “yaġlıg kamıç bulupan yalgayu tirilmiş” yağlı kepçe bulup yalayarak yaşamış; “ür oġul köseser bultuŋ” oğul istersen buldun; “yaraġ bulup” fırsat bulup; “ne eḍgü bulayı” ne iyilik bulayım; “yarın bul tatıġ” yarın tadını bul; “tünün kündüzün bul açıġlıġ ḳapuġ” gece gündüz açık kapıyı bul. Tanıklar: IBTTKB3DLT
  2. Elde etmek, erişmek: “bulġalı ḳutuġ” kutsallığa erişmek için; “burḫan ḳutın bulġınçaḳadegi” Budalığa erişinceye dek; “alp bulġulug kişi et-özin bultum” zor bulunan insan bedenini buldum; “yarın bulġu ermez özüm eḍgüler” yarın iyilikleri elde edemem. Tanıklar: MaitAbhKB

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): bul- — yalın hâliyle 10 kez

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

  • bulġuluḳ 14 (Abh, Mait, ShoR, Tövbe) · bulġuluq 1 (ShoR)
  • bulġay 12 (KB, Mait, KuT, Abh) · bulgay 2 (IB, EÇS)
  • bulġınçaḳadegi 2 (Abh) · bulġınça’ḳadegi 1 (Abh)

Çekimli biçimler (114):

DLT DLT’deki Türkçe parçalar

10 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
DLT II, 90 Yaraġ bulup yaġuştı / Ortuḳluḳın söküşti / Ḳulun ḳapup ketişti / Sürdi meniŋ ḳoyumı
DLT I, 407 Urmış ajun busuġın ḳılmış anı balıġ / Em sem (köŋül) tilenip sizde bulur yaḳıġ
DLT II, 316 Kelse üme tüşürgil tınsın anıŋ aruḳluḳ / Arpa saman yaġutġıl bulsın atı yaruḳluḳ
DLT I, 508 Iştip ata anaŋ-nıŋ sawlarını ḳadırma / Neŋ ḳut bulup küwezlik ḳılnıp yana ḳuturma / DLT III, 11 Ḳoldaş bile yaraşġıl ḳarşıp a …
DLT III, 360 Bulmış neŋig sewer sen aḳrun aŋar semingil / Barmış neŋig saḳınma azraḳ aŋar ökün …
DLT III, 440 Oġlum, saŋa ḳodur men erdem ögüt h.umaru / Bilge erig bulup sen baḳḳıl anıŋ taparu
DLT I, 419 Ḳardunı yinçü saḳınmaŋ / Tozġunı mançu sizinmeŋ / Bulmaduḳ neŋ-ke sewinmeŋ / Bilgeler anı yirer
DLT II, 29 Kiçig bulup yaġını yirgü emes / Eḍgermeḍip ḳoḍsa anı ilni ḳunar
DLT I, 64 Uluġ-luḳuġ bulsa sen eḍgü ḳılın / Bolġıl kişi begler ḳatınyah.şı ulan
DLT I, 384 Bardı eren ḳonuḳ bulup ḳutḳa saḳar / Ḳaldı alıġ uyuḳ körüp ewni yıḳar

Aynı gövdeden maddeler

“bul” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).