Tanım
Bu maddenin tanımı henüz yazılmadı. Aşağıdaki bağlamlar sözcüğün derlemdeki kullanımını gösterir.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): üze — yalın hâliyle 1.504 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- üze 1.491 (Abh, KuT, ShoR, KB) · üzė 13 (IB)
Çekimli biçimler (0):
Bağlamlar
Bütün geçişler (1.504) →Abh Abhidharma (Shogaito)
578 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Abh.Sho. 17 | küsüş-üm ol çoġluġ yalın-lıġ ridi-lar-ı | üz-e | körüp küyü küzedü tud -zun-lar tėp又körü baḳ-a küyü küzedü tudzun-lar mini … |
| Abh.Sho. 815 | neçe tek söz-lemek | üz-e | tarġarmaḳ-lıġ edgü-sin. |
| Abh.Sho. 1640–1643 | öŋ-te ulatı tuġmaḳ-ta ulatı köŋül-te öŋi nom-lar-nıŋ-ta bolur iş küdük | üz-e | (yügerü) uḳmaḳ-ı köŋül ḫan-ı öŋi kėderip bilge biliglig adın köŋül-teki no … |
| Abh.Sho. 2727 | üklidmek aşmaḳ-ın tuda niz-vanı -lar-ıġ söz-lemiş ol aḳıġ-lıġ tėp ad | üz-e | . |
| Abh.Sho. 3606–3607 | bu türlügsüz | üz-e | öçmek於四相中tört türlüg belgü-ler-te tegşürür-ler ol tuġmaḳ belgüg tıdar erme … |
KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
564 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 25/1a1 | 119 ayurlar: bittimiz. ḳaçan ḫali bolsalar ısrurlar siziŋ | üze | ernekleri uçını öwkedin ayġıl: ölüŋler öwkeŋiz birle ol taŋrı bilgen köŋül … |
| Ku. T. 28/10b2 | … ndümiz iḍimiz nişanlarıŋa ḳaçan keldi erse bizke iḍimiza ḳoya bėrgil biziŋ | üze | sabrnı öldürgil bizni boyun bėrigliler birle |
| Ku. T. 31/6b1–3 | 9 aydı: mundaġuḳ. aydı: seniŋ iḍiŋ ol meniŋ | üze | asan turur. bütünlükin törüttüm sėni anda burun kim ermediŋ nerse |
| Ku. T. 33/86a2 | 4 köni yol | üze | . . . |
| Ku. T. 36/82a1 | 30 rastlıḳ | üze | ḳurtġardımız yaʿḳub oġlanlarını ḫ˅ar ḳılġan ḳındın |
ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)
115 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Sho.Rosia 1.3/3 | azu-ça yme öŋ-nüŋ [erte] qavırası üçün nıŋ samaz | üz-e | oq samaz üz-e birgerü yörser bolur-l[ar] |
| Sho.Rosia 4.2.2/29–30 | bir yégirminç énç qut qolu küsüş öritü teginür mn köz | üze | körmeyin bı bıçġu -ta ulatı adalarıġ : |
| Sho.Rosia 6.3.2 /35 | … -ḳa 為掉亂所時ḳorḳunmaḳ-ḳa tutulġuluḳ bol[sar 以調伏] 心 turulturġu üz-e yavalturġu | üz-e | köŋül-in 坐正坐 olortuḳ-ta köni-sinçe olor [///] ġ teg söz-lemiş k(e)rgek 為断故 … |
| Sho.Rosia 7.2 /306 | alḳu êlig ḫanlar yme ök turmaḳı | üz-e | monta [:: |
| Sho.Rosia 8.3 /130 | arıġ süz-ök teŋridem köz-leri | üz-e | yüz öŋi burḫan-lar uluş-ın körgeli uyur-lar. |
KB Kutadgu Bilig
72 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 42 | bayat raḫmeti erdi ḫalḳı | üze | / ḳılınçı silig erdi ḳılḳı tüze |
| KB 840 | tapuḳ beg tapısı | üze | bolmasa / yaramaz bu tapḳı neçe emgese |
| KB 2186 | uruġluġ kerek hem saḳınuḳ köni / könilik | üze | keçse ötrü küni |
| KB 3440 | kişiler | üze | yoḳ saŋa erk elig / özüŋ yıġsa sen bolsa atıŋ silig |
| KB 4809 | tünek ol bu dünya müsülman | üze | / tünekte erej ḳolma köŋlüŋ tüze |
Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)
67 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Mai.Tek.001.25–28 | … de ünüp altı yıl tapavan berkte duşkaraçar emgek emgenmişin viçrazan örgün | üze | olurup tört türlüg şamnu süsin utup töz--kerinçsiz burkan kutın bulmışın |
| Mai.Tek.013.14–16 | kim kentü tü--kel bilge biligi üze vijir örgün | üze | olurup nizvanılarag tarkardı üzmeledi.. |
| Mai.Tek.073.54–55 | üze | örtlüg taş sası yaġar amarıları inçe tėp tėyürler | |
| Mai.Tek.104.26 | … s)uglug (et)özlügler (örtlüg) yalınlıg çadır ö(güz) için--(te) yoḳaru kodı | üze | altın tüpinte (tegmedin) ikidin sıŋar kıdıġıŋa yaḳma--(dın) osuşu aruyu sı … |
| 4b-25–27 | ezük armaḳ sawaġ . . -ty y- . . . beginiŋ köŋülin . . . . . . tınlġlar | üze | edgü . . . . . . [i]nçe saḳınt[ı] . . |
U Uigurica I-IV
31 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| U II, T II Y.32-4–5 | ötrü ol oġurd[a] .. mn ḳamaġ bėş ajun tınlġ oġl .. [anı] | üze | uluġ y ……[rlıḳanç]uçı ajun köŋül turġurup kördüm… |
| U II, T. III M. 207.-38–42 | tŋri--ler ėligi-y-a anın bu darnı-nıŋ küçi küsüni | üze | bodimant nomluġ orun-ġa tegginçe munuŋ ėkin arasınta arıġ toḳum aj--un-uġ … |
| U II, T. III M. 207.-18–22 | kim-ler birök uluġ ig kem üze tutulup otaçı-lar | üze | adırtlanıp tıtmıs ḫutmıs erser yme ol antaġ osuġ-luġ aġır ig-tin yme osmaġ … |
| U II, T. III M. 207.-82 | muntaġ bir ḫata oġımaġ | üze | kultı nayut yüz . . . . [miŋ] sekiz on sekiz keŋ ögüz--teki ḫum sanınça al … |
| U II, T. III M.225.-15-3 | … . [ınta] T. III M. 225 erig ornaḳ . . . . . . tapladaçı ana-lar ḫuvraġı | üze | yüküntürülmis-ke .. yükünürmn |
BK Bilge Kagan Yazıtı
14 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| BK K 11 | üze | : t(e)ŋri: (a)s[ra] y(ė)r : y(a)rl(ı)ḳ(a)duḳ : üç[(ü)n] köz(ü)n : körm(e)d … | |
| BK D 1–2 | … k(e)r(e)kül(ü)g : b(e)gl(e)ri : bod(u)nı / [……………tü]rük: t[(e)ŋ]ri [………..] | üze | : ḳ(a)g(a)n : ol(u)rt(u)m : |
| BK D 10 | üze | : türük : t(e)ŋrisi : < türük> : ıduḳ : yėri : subı : (a)nça : (e)tm(i)ş ( … | |
| BK D 19 | üze | : t(e)ŋri: b(a)sm[(a)s(a)r : (a)sra] y(ė)r: t(e)l(i)nm(e)s(e)r : türük : b … | |
| BK D 35 | üze | t(e)ŋri : ıduḳ : y(ė)r sub : [(e)çim k](a)g(a)n : ḳuutı : t(a)plam(a)dı (e … |
DLT DLT’deki Türkçe parçalar
14 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| DLT I, 343 | Kelginleyü aḳtımız / Kendler | üze | çıḳtımız / Furḫan ewin yıḳtımız / Burḫan üze sıçtımız |
| DLT I, 237 | Alp-lar arıġ alḳışur / Küç bir ḳılıp arḳaşur / Bir bir | üze | alḳaşur / Eḍgermeḍip oḳ atar |
| DLT II, 356 | Yaşnat ḳılıç başnı | üze | ḳaḳḳıl yara / Bıçlıp anıŋ boynı taḳı ḳalḳan tora |
| DLT I, 468 | Oġraḳ eri tıġraḳ / Yimi anıŋ oġlaḳ / Süti | üze | saġraḳ / Yiri taḳı aġlaḳ |
| DLT II, 303 | Teŋri ajun törütti çıġtı ud(u)tezginür / Yulduzları çergeşip tün kün | üze | yörgenür |
IB Irk Bitig
13 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| IB 1 | t(ė)nsi m(ė)n. y(a)r(ı)n kiçė (a)ltun örgin | üzė | olurup(a)n m(ė)ŋi- / l(ė)yür m(ė)n. |
| IB 15 | üzė | tum(a)n turdı, (a)sra toz turdı. kuş oglı uça aztı, kiyik oglı / yügürü az … | |
| IB 20 | tėtir bugra m(ė)n. ürüŋ köpükümin s(a)ç(a}r m(ė)n. | üzė | t(ė)ŋ- / rikė t(ė)gir, (a)sra yėrkė kirür tėr. |
| IB 53 | boz bulıt yorıdı, bodun | üzė | y(a)gdı. k(a)ra bulıt yorıdı, k(a)- / m(a)g üzė y(a)gdı. t(a)rıg bişdi, y( … |
| IB 60 | tokuz (a)rlı sıgun kėyik m(ė)n. b(ė)d<ük> tiz | üzė | ünüp(ė)n / möŋrėyür m(ė)n. |
Man Manichaica I-III
9 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T II D 176-103–105 | bu k(a)mag edler | üze | yme k(a)ltı ıdmış boltı |
| T II D 176-112 | … l t(e)ŋri y(a)ruk t(e)ŋri suv t(e)ŋri ot t(e)ŋri bolar barça ezrua t(e)ŋri | üze | kedilip birle katılıp erürler |
| T. II K. 2a-130–134 | … ltı kün [ay t(e)ŋri ] y(a)rukın kamag yėr [suvdakı bėş tö]rlüg tınl(ı)glar | [üze | y(a)rutırça] … … … T. II K. 2a : *195 / w(a)hm[an mahi]stak üze bulırlar |
| T II D 171-240–241 | nom pr(a)sdankların | üze | yme kutadmak kıvadmak bolzun |
| T II D 176-515–519 | munça arıg ton kedmişin antak t(e)rkin butarlayu | üze | bıça yırtıp taşgaru kemişti ınçak yügürti bardı |
TT TT I-X
8 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T II Y 36. 12.-14–15 | ḳadır ḳatġı ḳadıġ sav yögerü klti üsküŋde . yil | üze | yil tikilep yiltirdi . |
| T II Y 36.13. -39–40 | kün tŋri külünti çerig(i)ŋ | üze | [.] ai tŋri badtı ḳutuŋ üze [.] öz kentüŋ -ke ınanġıl . kentü köŋülüŋin be … |
| T II Y 36.13. -41–45 | … atlġ ırḳ kelser sawın inçe tėr . taġ yėrinte taġ önti seŋir boltı . topraġ | üze | topraġ öndi idiz boltı . |
| T II Y 36.3.-51–52 | ḳum | üze | ḳudu tartıp işi ködügi bütmeyük teg . yėr-ke tŋri-ke sewinç tut [.] edgü ḳ … |
| T II Y 36. 4.-217–219 | yaşuru-ḳı işi | üze | ḳapıġ-ıŋ üŋürser //// ur . adın kişi tişi üze etüzüŋ tegre körser . inç tu … |
KT Kül Tigin Yazıtı
7 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KT D 1 | bu bit(i)g : bit(i)gme : (a)tısı: yol(lu)g t[iġ(ı)n] | üze | kök : t(e)ŋri: (a)sra : y(a)ġ(ı)z : y(ė)r : ḳıl(ı)ntuḳda : (e)kin (a)ra : … |
| KT D 1 | kişi : oglınta : | üze | : (e)çüm (a)pam : bum(ı)n ḳ(a)ġ(a)n : işt(e)mi ḳ(a)ġ(a)n : ol(u)rm(ı)ş : o … |
| KT D 11 | üze | : türük : t(e)ŋrisi: türük ıduḳ yėri: subı : (a)nça (e)tm(i)ş : | |
| KT D 17 | (e)çim ḳ(a)ġ(a)n : ol(u)rtuḳda : öz(ü)m t(a)rduş : bod(u)n : | üze | : ş(a)d (e)rt(i)m : |
| KT D 22 | üze | t(e)ŋri : b(a)sm(a)s(a)r :(a)sra yėr : t(e)l(i)nm(e)s(e)r : türük : bod(u) … |
AO Tanımlanmamış ögdi parçası (AO)
5 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| AO-7–8 | parviş-lanmış ay | üz-e | baġdaşınu olurur |
| AO-27–28 | aranz umuġ-suz tınl(ı)ġ-larıġ altı uj-ik | üz-e | osġurur |
| AO-37–40 | … klig tėp tüz-üdin kögülmiş atl(ı)ġ-ḳa tuyunmış-lar iligi ıduḳ-ḳa tüz töpüm | üz-e | yükünürm(ė)n |
| AO-45–59 | … kiŋ şipḳan-lıġ yont yıl sekiz-inç ay bir yaŋı aġır uluġ bosat baç[a]ġ kün | üz-e | : m(ė)n üç erdini-lerte b(e)k ḳatıġ süz-ük kirtgünç köŋül-lüg . . . şaraki … |
| AO-45–59 | … atıġ süz-ük kirtgünç köŋül-lüg . . . şaraki : . . . . . / miş burḳan baḳşı | üz-e | nomlatılmış . . . [so]ġançıġ körkle nom çeçeki sudur içindeki . . . avalok … |
O Ongin Yazıtı
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlarT Tunyukuk Yazıtı
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T 11 | kür(e)g s(a)bi (a)nt(a)ġ : toḳ(u)z oġ(u)z : bod(u)n | üze | : ḳ(a)ġ(a)n : ol(u)r- / tı tir : t(a)bġ(a)çġ(a)ru : ḳuunı s(e)ŋün(ü)g : ıd … |
| T 15 | … (a)n : y(a)ġ(ı)m(ı)z] boltı: ol üç / ḳ(a)ġ(a)n : ögl(e)ş(i)p : (a)ltun yış | üze | : ḳ(a)b(ı)ş(a)l(ı)m t(ė)m(i)ş : (a)nça / ögl(e)şm(i)ş : öŋre türk ḳ(a)ġ(a) … |
ŞU Şine Usu Yazıtı
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| ŞU K 3 | su[b] .... anta ḳalmışı bodun on uyġur toḳuz oġuz | üze | yüz yı[l olurup] s(...) a/e orḳoon ügüz o/u |
Sek Sekiz Yükmek
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Jut.Sek.T-1.268 (Ia) | üze | ilenürler uzatı inçe tapınzun udunzun aş içgü klürzün |
KP Kalyanamkara Papamkara
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KP XII-2–3 | öz ḳaz-ġançım | üze | edgü ḳılınç ḳılayın tėp saḳıntı |
Aynı gövdeden maddeler
“üze” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).