artuḳ sıfat

136 geçiş 9 biçim 14 eser KB Mait BK KuT Sek Abh KT T Anlam haritasında göster

Tanım

Fazla, çok, aşırı: “üküş sözde artuḳ asıġ körmedim” çok sözde fazla yarar görmedim; “artuḳ emgek” fazla sıkıntı; “arduḳraḳ kėŋ” daha geniş. Tanıklar: Abh U KB2
Üstün, daha iyi; üstünlük: “artuḳ ḳıldı taŋrı … amarıŋıznı amarı üze” Tanrı kiminizi kiminize üstün kıldı; “artuḳta artuḳ” üstünlerin üstünü. Tanıklar: Mait KuT
Zarf olarak: pek, çok: “et’özin artuḳ saḳlanu tutar” kendini pek sakınır; “artuḳ küçlüg” pek güçlü. Tanıklar: T KİP Sek
“artuḳı” (sayılarda) fazlası, üstü: “ḳırḳ artuḳı yeti yolı sülemiş” kırk yedi kez sefer etmiş; “otuz artuḳı eki yaşıma” otuz iki yaşımda. Tanıklar: BK2

Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı (sözcük başı): artuḳ — yalın hâliyle 101 kez

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

Çekimli biçimler (7):

artuḳı 21 arduḳraḳ 6 artuḳta 3 artuḳıı 2 artukı 1 artuḳlar 1 artuḳum 1

75 geçiş · bu eserdeki bağlamlar

KB 171	üküş sözde	artuḳ	asıġ körmedim / yana sözlemişte asıġ tulmadım
KB 1721	işin sürdi ögdülmiş	artuḳ	köni / küniŋe yaḳın tuttı ilig anı
KB 2503	ay ilig haciblarḳa saḳlanġu ol / bu ḳaç yirde	artuḳ	ḳatıġlanġu ol
KB 3418	ḳayu erke duşman yumıtsa ḳalın / ol er erdemi erde	artuḳ	bilin
KB 5052	bilir sen selam fazlı	artuḳ	uluġ / kim aşnu aşunsa açar bu yoluġ

19 geçiş · bu eserdeki bağlamlar

Mai.Tek.00211–00214	… atlıg boşġutsuz tınlıg bar ençe yėme tömke biliglig erser inçip et-öz--in	artuḳ	saḳlanu tutar..
Mai.Tek.018.55–59	körüŋ siz kauj--iki ançama körkle kraza ton birle yaraşmış erür..	artuḳ--ta	artuḳ teŋri teŋrisi burkan birle oḳşatı erür aglaḳta aglaḳ toyın körki bir …
Mai.Tek.033.13–15	anıŋ ara artuḳta	artuḳ	bėş ajun tınlıglar üze isig amraḳ köŋüli turur..
Mai.Tek.084.15–19	… kayusın yėme ker(gek) yarıp şişin teverler. . bu yėme altınç üç mıŋ sekiz	artuḳı	yėtmiş bere ulug tapn atlıg tamu erür..
2a-21	… ı bilig[lig ḳolın ḳoy]numta [ḳuç]a tutarmn tėp saḳı[nur anıŋ ara] artu-ḳta	artuḳ	[bėş ajun tınlġlar] üze [isig amraḳ köŋüli turur . . ḳaltı ] bir oḫşa-[ġu …

10 geçiş · bu eserdeki bağlamlar

BK D 13	ḳ(a)ŋ](ı)m k[(a)g(a)n : burnça bod(u)n(u)g …..] / kırk	[(a)rtuḳı]	yeti : yolı : sül(e)m(i)ş : y(ė)g(i)rmi : süŋ(ü)ş : sü[ŋ(ü)ş]m(i)ş : t(e)ŋ …
BK D 31	⟨…⟩ ot(u)z	(a)rtuḳı	(e)ki y(a)ş/(ı)ma : (a)mġı ḳorg(a)n : kıış- / laduḳda : yut: boltı:
BK D 38	ot(u)z	(a)rtuḳı	: tört : y(a)ş(ı)ma : oġ(u)z : t(e)z(i)p : / t(a)bg(a)çḳa : kirti :
BK G 2	ot(u)z	(a)rtuḳı	: s(e)ḳ(ı)z : / y(a)ş(ı)ma : kıış(ı)n : kııt(a)ń t(a)pa : sül(e)d(i)m
BK G 10	ot(u)z	(a)rtuḳı	: bir [ y(a)ş(ı)ma ] türük(ü)me : bod(u)n(u)ma : y(ė)g(i)n : (a)nça ḳ(a)zg( …

Ku. T. 26/9a3	32 arzulamaŋ anı kim	artuḳ	ḳıldı taŋrı anıŋ birle amarıŋıznı amarı üze erenlerke ülüş andın kim ḳazġa …
Ku. T. 26/11a1	34 erenler aḍaḳın turġanlar uraġutlar üze anıŋ birle kim	artuk	ḳıldı taŋrı amarılarını amarı üze anıŋ birle kim hezine ḳıldılar mallarınd …
Ku. T. 26/23a3	… l kim ortaḳḳatsa aŋa taḳı yarlıḳar anda aḍınnı ol kimni kim tilese kim kim	artuḳ	ḳatsa taŋrıḳa çın-oḳ yalġan ḳoştı uluġ yazuḳnı
Ku. T. 26/63a1	… rle oldruġlılar üze derecedin ḳamuġḳa vaʿde ḳıldı taŋrı eḍgü körklüg vaᶜde	artuḳ	ḳıldı taŋrı toḳuşġanlarḳa oldruġlılar üze yanut uluġ
Ku. T. 34/39b2	147 Iḍtımız anı yüz miŋke tegi azu	artuḳlar

Jut.Sek.T-1.72 (Ib)		artuḳ	küçlüg ’erip ertiŋü --- emgenser biligsiz küniçi küvençeŋ
Jut.Sek.T-1.73 (Ia)	ḳılınçı	artuḳ	küçlüg erip bo muntaġ nizvanilar turḳaru amru
Jut.Sek.T-1.102 (IIc)	barımlıġ bolur	artuḳ	emgenmedin ḳazġanç ükin kirür azu ıraḳ
Jut.Sek.T-1.119 (IIc)	ḳayu tınlġ	artuḳ	yalġan igid savlıġ çaşut savlıġ utun
Jut.Sek.T-1.123 (Ib)		artuḳ	ayıġ ḳılınçlġ ’erip et’öz ḳodsar yme tamuḳa barmış krgek

Abh.Sho. 289–290	… ayu yara -dıp bu şasdr-ıġ tėp答比等諸論munda-ta ulatı alḳu şasdr-lar azu-ça yme	arduḳraḳ	kėŋ.
Abh.Sho. 291		arduḳraḳ	ḳavır-a bolmaḳ üz-e.
Abh.Sho. 1185–1196	… bolmış-larıġ et’öz-i köŋül-i tidrep teprep alḳu erklig-ler-i oŋup öŋsirep	arduḳraḳ	tuġurup sıḳılmaḳ örledilmekig tuġurur üçün uluġ yrlıḳançuçı köŋül-üg anın …
Abh.Sho. 3557	oḫşaşmaḳ-lıġ yörüg ol yörüg	arduḳraḳ	büder tėp.
Abh.Sho. 4176–4177	… üz-e anın söz-leser ol alḳu ėdiglig nom-lar-nıŋ bar üçün ol ünüş-i tėp深為契當	arduḳraḳ	bolur yaraşı tws -ly tėp.

KT D 15	ḳ(a)ŋ(ı)m ḳ(a)ġ(a)n : bunça / ⟨…⟩ ḳıırk :	(a)rtuḳı	: y(e)ti : yolı : sül(e)m(i)ş : y(e)ġ(ı)rmi :süŋ(ü)ş : süŋ(ü)şm(i)ş : t(e) …
KT D 33	… : t(e)gdi : ol (a)t (a)nta : ölti : y(a)r(ı)ḳınta : / y(a)lm(a)sınta : yüz	(a)rtuḳ	: oḳun urtı : yüz[(i)ŋe] : b(a)şıŋa : bir / t[(e)gm(e)di: ]
KT K 13	kül tėg(i)n : ö[zi] ḳırk :	(a)rtuḳ[ı	y]eti : y(a)şı[ŋa] : boltı : t(a)ş [b(a)rk : itgüçig] bunça : b(e)d(i)zçig …

T 15		(a)rt[uḳ]	: [ḳıırḳ(ı)z]: küç[l(ü)g ḳ(a)ġ(a)n : y(a)ġ(ı)m(ı)z] boltı: ol üç / ḳ(a)ġ(a …
T 32	biz(i)nte : (ė)ki uçı: sıŋ(a)rça : /	(a)rtuḳ	; (a)rti: t(e)ŋri y(a)rl(ı)ḳ(a)duḳ üç(ü)n : üküş t(ė)y(i)n / ḳoorkm(a)d(ı)m …