İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

biz

1.184
geçiş
438,8
milyonda
208.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
20
eserde
56
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Ongin Yazıtı312.145,7
Kül Tigin Yazıtı1509,2
Bilge Kagan Yazıtı2811,0
Tunyukuk Yazıtı75.742,4
Huastuanift1514.807,5
Saddharmapuṇḍarīka Sūtra1561,8
Sekiz Yükmek3650,9
Kalyanamkara Papamkara11.579,8
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)351.616,3
Abhidharma (Shogaito)19478,2
Manichaica I-III31.457,0
TT I-X2784,9
St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)6589,1
Uygurca tövbe duası (Zieme)619.867,5
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası1173.071,4
Kutadgu Bilig795,2
DLT’deki Türkçe parçalar1344,7
Atebetü’l-Hakâyık1362,6
Dede Korkut Kitabı26801,5
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi928379,1

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

O —
KT D 0,00
BK D 0,33
T —
Huast D 0,67
KİP D 0,00
Sek D 0,00
KP D 0,00
Mait D 0,68
Abh D 0,65
Man D 0,29
TT D 0,33
ShoR D 0,33
Tövbe —
KuT D 0,88
KB D 0,63
DLT D 0,00
AH D 0,00
DK D 0,56
EÇS D 0,84

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: biz) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
de6789610,044,417,80287,3
anlara293319,294,645,17133,4
dahi22113.1868,982,2611,75347,2
size212328,924,694,4098,0
anlar371.3988,882,915,2886,2
sizi191968,824,794,2091,3
aydılar171138,755,424,0397,2
sizin182678,674,264,0273,4
bize195478,493,313,9253,5
vallâhi141688,414,573,5863,0
şimdi175628,323,113,6443,6
etdik208758,312,703,7941,4
gideriz12568,315,933,4177,8
hem209058,292,653,7640,3
ederiz131938,274,263,4253,0
anları131998,274,223,4152,2
amtı122368,113,863,2242,4
sultânım144928,103,023,2834,4
hâşâ111568,074,333,1545,8
alay167838,062,543,3130,1
teŋrim10558,055,693,1061,2
ceng168688,002,393,2427,4
gerü112867,943,453,0133,0
pâdişâhım112927,933,423,0132,6
edelim113017,923,383,0032,0
nice113087,923,352,9931,5
bire135837,912,673,0426,4
iken221.8157,911,793,3323,4
bizi124817,882,832,9826,7
ḳıldımız9717,885,172,9248,2
evliyâ125207,852,722,9425,1
gerek103077,783,212,8227,0
kıldık8107,787,832,8280,4
deyüp211.9717,771,603,0718,6
kalup149307,762,102,8719,4
sana103917,702,872,7322,7
bizim161.3557,691,752,8116,4
hattâ161.3637,691,742,8016,3
muhtasar92497,693,362,7126,0
biziŋ81117,664,362,6933,7

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“biz” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (1.184) →
EÇS VII 153b "Biz çok girdik. Eğer siz de girüp seyr [ü] temâşâ edüp sıhhat i …
Man II D 173a2-428–432 … l kölüŋ aykı s(e)viglig yaltraglı isig yüzüŋüzen körügseyür biz küseyür biz
EÇS III 177b–178b … ı cülûs etmek istermiş". Sekbân sarıca eyitmişler "Sultânım biz Hacı Bektâş-ı Velî köçeğiyiz. Biz ocağımız yeniçerisine kıl …
EÇS IV 296b … ğa çalışmışlardır?" dedikde Kör Hudâbende Şâh eydür, "Şimdi biz anlara hizmetleri mukâbelelerinde yahşı hizmetler ederim." …
EÇS V 65a … ne i‘lâm edüp "Bire yetişün" dedikde anlar atlanup gitmede, biz dahi andan cehd [ü] ihtimâm edüp sürerek kasaba-i Hacıoğlu, …
EÇS V 136a … mle üsârâ cümle asker ile pây-berâber değildir. Evvel varup biz kal‘a-i İspilet altında cân u baş oynadup üç gün üç gece ce …
EÇS IX Y17b … ân huzurunda ta‘âm yerlerken sofra başında ikisi "Pâdişâhım biz bu ân gideriz" deyüp ol ân ân-ı vâhidde ikisi bir ânda cân …
KuT T. 34/7b3 41 Nişan olarḳa biz kötürdümiz olarnıŋ ʿayallerini tolu yüklüg kemi içre
KuT T. 36/75a1–2 3 biz indürdümiz mübarek tün içinde biz erür-miz ḳorḳutuġlılar
EÇS IV 299a … olup cümle ashâbına red olur, yâhûd serdârlığımız hasebiyle biz de Rûmiyye ülkesin urmak iktizâ edüp sulha muhâlif maslahat …