İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

anı

1.716
geçiş
635,9
milyonda
134.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
18
eserde
48
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kül Tigin Yazıtı42.036,7
Bilge Kagan Yazıtı31.216,5
Tunyukuk Yazıtı43.281,4
Şine Usu Yazıtı32.523,1
Saddharmapuṇḍarīka Sūtra95.056,2
Sekiz Yükmek91.952,7
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)391.801,0
Abhidharma (Shogaito)33830,6
Manichaica I-III31.457,0
Uigurica I-IV101.584,3
St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)10981,8
Uygurca tövbe duası (Zieme)26.622,5
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası40510.631,9
Kutadgu Bilig2433.303,2
DLT’deki Türkçe parçalar186.204,8
Atebetü’l-Hakâyık93.263,2
Dede Korkut Kitabı20616,5
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi892364,4

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KT D 0,45
BK D 0,49
T —
ŞU —
KİP D 0,52
Sek D 0,65
Mait D 0,84
Abh D 0,81
Man D 0,49
U D 0,70
ShoR D 0,70
Tövbe —
KuT D 0,93
KB D 0,91
DLT D 0,77
AH D 0,65
DK D 0,78
EÇS D 0,89

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimKTBKTŞUKİPSekMaitAbhManUShoRTövbeKuTKBDLTAHDKEÇSToplam
anı4343993933310102405243189208921.716
ânı·················142142
ani·············2···68

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: anı) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
gördük11523910,916,5610,61885,9
gördüm8538210,375,459,01496,3
taŋrı739099,833,988,00271,7
ubûr1202.7769,773,099,67306,7
sizler504329,584,516,76222,5
geçüp671.4289,453,217,30181,0
olarḳa283728,783,894,93100,6
sizke252238,724,464,77109,6
da297208,612,984,7070,3
beyân351.3088,572,394,7960,2
tilese222128,554,354,4693,0
ḳıldı222788,503,964,3981,2
ḳılsa211948,494,414,3790,6
hem289058,452,604,4255,0
meger192908,283,694,0263,2
eder554.2498,241,354,5036,3
bilgen161008,174,973,8781,9
edüp22523.9578,170,886,8770,9
sözüm161208,164,713,8575,8
dahi12613.1868,110,915,2541,5
eger173308,093,343,7248,8
erdiler151068,084,803,7372,9
bütünlükin162708,043,543,6650,1
ḳıldılar14937,994,893,6269,9
gören141437,954,273,5557,5
tut142407,873,523,4243,5
ise188197,862,113,2625,3
sâ‘atde282.2397,861,303,1417,3
içinde414.2737,810,923,0113,6
ki282.4267,791,182,9614,7
sâ‘at262.1977,771,222,9114,4
ayu121277,744,223,2848,5
zann121387,734,103,2646,5
körüp121497,723,983,2544,7
ben156777,682,122,9821,2
ḳılurlar11647,665,083,2258,0
öz146007,632,202,9321,0
katl158257,601,842,7916,8
güzer123217,592,882,9927,5
kör135967,532,102,7618,1

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“anı” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (1.716) →
EÇS II 353b–355b … selâm etdi. Ağanın hâtırı ne kadar mâl hedâyâ ile hoş olur, anı buyursunlar. Yine senden oğul cevâb isteriz ve sana da bir …
EÇS I 175a … e nîlûfer ve tekir [ve] kızıl kalkan balığına aşk olsun kim anı tamâm yiyen âdemden âdem çıkar eski balıkdır. Ammâ kalaklı …
EÇS VII 144a … lığı ihsân etdi. Yürü Edirne'ye gidelim, hayr ola ne olursa anı görelim" dediler. Hemân karaçı halkı eyitdiler:
EÇS X Y450b Anın tevâbi‘i Muharrem Çavuş'u dahi İbrîm'e nefy edüp anı da Circe şehrinde katl edüp Mısır âsudehâl olup nizâm intiz …
KuT T. 34/31a1 103 ḳaçan boyun sudılar erse bastı anı alnı üze
Abh 4559 anı üçün aḳıġ-lıġ nom-larıġ söz-lem-e -miş ol orun bolur tėp.
EÇS X Y133a … tamup zinde-vâr olur. Ammâ bir lezîz balık olur kim Mısırlı anı yağmâ eder, semeke-i Yûsuf, mâ’ide-i Yûsuf ve hût-ı Yûsuf d …
EÇS IX Y191b … turfa bârdır. Yılda bir kerre verir, gayri vermez. Ba‘dehu anı dibinden kat‘ edüp kamış gibi biri dahi dibinden zâhir olur …
DLT I, 352 Ḳaçan körse anı türk / Boḍun aŋar aydaçı / Muŋar tegir uluġluḳ / Munda naru …
EÇS X Y341b Anı ubûr edüp tur‘a içre gemiyi iki cânibden mellâhlar libân il …