İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

siz

556
geçiş
206,1
milyonda
552.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
18
eserde
52
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kül Tigin Yazıtı1509,2
Bilge Kagan Yazıtı1405,5
Şine Usu Yazıtı1841,0
Saddharmapuṇḍarīka Sūtra73.932,6
Sekiz Yükmek71.518,8
Kalyanamkara Papamkara46.319,1
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)271.246,8
Abhidharma (Shogaito)14352,4
Manichaica I-III31.457,0
Uigurica I-IV3475,3
TT I-X31.177,4
Uigurische Sukhāvatīvyūha-Fragmente (Zieme)12.369,7
St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)198,2
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası1894.961,5
Kutadgu Bilig340,8
Atebetü’l-Hakâyık2725,2
Dede Korkut Kitabı8246,6
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi281114,8

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KT D 0,00
BK D 0,00
ŞU —
KİP D 0,57
Sek D 0,52
KP D 0,45
Mait D 0,77
Abh D 0,08
Man D 0,00
U D 0,29
TT D 0,49
Sukh —
ShoR D 0,00
KuT D 0,76
KB D 0,29
AH D 0,33
DK D 0,69
EÇS D 0,82

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimKTBKŞUKİPSekKPMaitAbhManUTTSukhShoRKuTKBAHDKEÇSToplam
siz111774271433311189328281556
sız·······1····1·····2

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: siz) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
eger3833010,466,136,08252,6
sizler3543210,185,625,80207,1
ḳılsa211949,846,044,51136,8
taŋrı379099,694,635,84168,0
sözleser131169,316,093,5585,6
geldiniz11759,166,483,2878,7
de258969,144,084,7095,1
sizke132239,095,143,5068,2
taŋrıḳa111598,985,393,2461,5
sultânım154928,874,213,6659,6
olarnı112138,874,973,2155,1
mü101718,825,153,0752,5
saŋgabadrė8328,807,242,8166,6
ayġıl91198,775,522,9351,9
ewürse7188,647,882,6365,7
baḫşı91938,624,822,8943,2
misiz7318,617,102,6356,7
bize125478,483,733,2040,2
bilirsiz698,448,662,4465,5
bizi114818,443,793,0837,7
bitse6108,448,512,4463,5
mu82058,434,572,7135,6
bėrse6158,437,922,4456,7
olardın71238,405,112,5736,4
edersiz6508,346,192,4240,4
bėrür6598,325,952,4138,3
inçe94268,233,682,7729,5
bilgen61008,235,192,3831,8
ötünç548,199,572,2364,1
biliŋ5318,126,612,2136,8
bütünlükin72708,123,982,4825,6
bodisvt5358,116,442,2135,5
yene72778,113,942,4725,3
tıdıġsız5508,085,922,2031,7
anlarnı5588,065,712,1930,2
sizdin5608,065,662,1929,8
mėni5638,055,592,1929,3
olun5818,015,232,1826,8
nė5848,005,172,1726,4
sa‘âdetle5848,005,172,1726,4

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“siz” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (556) →
EÇS II 273a–273b … buyurdular. Hakir eyitdim: "Benim peder-i azîzim, sultânım! Siz şimden gerü ihtiyâr oldunuz. Süleymân Hân asrından berü yet …
KuT T. 36/53b2–3 39 hiç asıġ ḳılmaz sizke bu kün ançada küç ḳıldıŋız siz ḳın içinde ortaḳ sizler
KuT T. 33/18a3 54 eger belgürtse siz nerseni azu yaşursa siz anı her-ayine taŋrı erür ḳamuġ neŋn …
EÇS II 273b–274a … dan metîn ve kavî evkâf-ı azîm yokdur. Bolay kim Pâdişâhım, siz de Akdeniz'de cezîre-i Girid'i Venedik küffârı elinden feth …
EÇS I 210a "Vallâhi siz Muhammed'i hicv eyle dediniz, ammâ kıbel-i Hak'dan derûnuma …
EÇS IX Y261b–Y262a … mektûb veririz kim cemî‘i levâzımâtınızı anlar size versin. Siz anlara temessük verin. Biz anlar ile fod oluruz. Hemân hevâ …
EÇS V 161b "Siz de Melek Paşa'yı severseniz bizi tîz gönderüp hemân kapudan …
EÇS VII 89b–90a … çehr evlâdlarının 90a dördüne sâ’ir kefereler su’âl edüp "Siz kimlersiz?" derler. Bunlar dahi lisân-ı Fârisî ile "Biz Men …
KuT T. 27/20b3 … kim arıtsa sizlerni tükel ḳılsa niʿmetini siziŋ üze bolġay siz şükr ḳılġay sizler tėp
EÇS III 102a–102b … ağ'a bir yıldan berü hazîne varmayup ağaların pârelemişler. Siz dahi Kudde Kethüdâ'yı ve Emîr Paşa'yı pâre pâre edin. Tesel …