İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

teŋri

361
geçiş
133,8
milyonda
894.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
17
eserde
33
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Ongin Yazıtı28.097,2
Kül Tigin Yazıtı147.128,3
Bilge Kagan Yazıtı2510.137,9
Tunyukuk Yazıtı75.742,4
Tes Yazıtı16.622,5
Şine Usu Yazıtı1841,0
Huastuanift1514.807,5
Saddharmapuṇḍarīka Sūtra2111.797,8
Kalyanamkara Papamkara23.159,6
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)1496.880,6
Abhidharma (Shogaito)125,2
Manichaica I-III5024.283,6
Uigurica I-IV2316,9
St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)323.141,9
Uygurca tövbe duası (Zieme)13.311,3
Kutadgu Bilig36489,4
DLT’deki Türkçe parçalar2689,4

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

O —
KT D 0,73
BK D 0,77
T —
Tes —
ŞU —
Huast D 0,58
KİP D 0,48
KP D 0,33
Mait D 0,76
Abh D 0,00
Man D 0,59
U D 0,00
ShoR D 0,73
Tövbe —
KB D 0,62
DLT D 0,33

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimOKTBKTTesŞUIBHuastKİPKPMaitAbhManUShoRTövbeKBDLTToplam
teŋri21425711·152121491502321362361
tėŋri······8···········8

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: teŋri) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Bilinen anlam ayrımı. IB: gök tanrısı, fal anlatısının kişisi · KB: Tanrı; bayat ile birlikte İslami bağlamda

KT 14 geçiş  ↔  KİP 21 geçiş

benzerlik 0,00

Karşılaştırılan yazılışlar: teŋri, tėŋri

T 7 geçiş  ↔  IB 8 geçiş

benzerlik 0,00

Karşılaştırılan yazılışlar: teŋri, tėŋri

T 7 geçiş  ↔  KİP 21 geçiş

benzerlik 0,00

Karşılaştırılan yazılışlar: teŋri, tėŋri

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
teŋrisi495311,929,756,99642,8
burkan3514611,147,815,89318,6
yėrinte244110,939,104,89272,9
ezrua164310,348,443,99162,3
yėr1710110,247,304,10141,3
hormuzta131810,139,403,60156,6
yėrinteki121610,039,453,46146,2
körkin13749,947,363,58109,2
burkannıŋ11169,909,333,31130,7
inçe224269,845,594,59128,7
teŋriler11339,848,283,31108,6
kodup10199,758,943,16110,6
türük12959,756,883,4392,3
maytrı121169,696,593,4387,3
katunları969,6510,453,00123,1
birsü10499,647,583,1587,3
yalaŋuḳ9219,598,652,9994,5
ulug111169,566,473,2878,0
anta152909,565,593,7987,8
yarlıḳaduḳ899,479,702,83103,2
bėş122029,455,793,4073,6
burkanıg8159,458,962,8288,7
ötrü163979,435,233,8985,7
burḫan143049,435,433,6578,7
kamag8639,276,892,8061,6
yėrintin7109,279,352,6483,6
yaruk7149,268,872,6476,4
burkanka7179,258,592,6472,8
suv7279,217,922,6364,9
üstün7399,167,392,6359,1
altın7439,157,252,6357,6
kaltı7569,106,872,6253,7
qutıŋa679,069,652,4576,4
tözün7769,046,432,6249,2
atlġ81399,035,752,7848,5
burḳan6159,038,552,4461,9
kodı6169,038,452,4460,9
tujit6189,028,282,4459,2
tuġarlar6189,028,282,4459,2
ḳutġarur6368,957,282,4349,7

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“teŋri” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (361) →
Huast II Y. 60 b.-37 yme bėş t(e)ŋri [yaruḳın ḳuvra]tıġlı b(e)riştiler ..
KİP 112–114 … tınlıġlar erser ḳuanşi im pusar ol tınlıġlarḳa uluġ erklig teŋri körkin körtgürür nomlayur ḳutġarur
KP V-6 ḳaŋı ḳan inçe tėp yarlıġ-ḳadı amraḳ ögüküm yėr teŋri törümişte berü bay yeme bar yoḳ çıġay yeme bar ḳayu-sıŋa em …
Mait … sözleyür.. saŋram taḳı bütmezken ite başladuḳta oḳ altı kat teŋri yėrinte siziŋe olurġulug teŋ(ri)d(em) ordular belgülüg bolt …
KB 5855 tilekim bu ol kör kerekim bu ol / aça birsü teŋri köni eḍgü yol
Huast II Y. 60 b.-38–40 ḫroştag p(a)dwaḫt(a)g t(e)ŋri] .. [t(e)ŋrigerü] bardaçı boşuntaçı bėş t(e)ŋri y(a)ruḳın bi …
Mait motġalyin arhant anasın kutġaru yarlıḳap ikile evriltükte teŋri burkannıŋ manoçap atlıg kü kelig erdemi küç--inte eŋek suḳı …
Man II K. 2a-138 … bitiyü tegintim … … … … ezrua t(e)ŋri kim k(e)ntü ol kamag t(e)ŋri yėrinteki t(e)ŋriler-niŋ ecesi apası süzök kut yaruk ög ürü …
Abh 154–156 birök yaradmamış erser şasdr-ıġ neçük ol bililmez mü erti teŋri burḫan-nıŋ edgü-ler-i-niŋ yėg ayaġu -luḳ erdüki餘時讃偄adın ödt …
Mait / / ... teŋri teŋrisi burkan inçe tėp yarlıḳadı edgü sözlediŋ (şari)putri …