Derlem sözlüğü · ters sözlük
Ters sözlük
Türkçe bir anlam yazın; o anlamı karşılayan Eski Türkçe ve Karahanlı Türkçesi madde başlarını bulun. Dizin, sözlük tanımlarındaki karşılıklardan kurulur (4.105 Türkçe karşılık, 2.552 tanımlı madde); sözlük ilerledikçe kendiliğinden genişler.
11 Türkçe karşılık · 28 madde
dost 3
dostluk 2
dost olmak 1
- dostlaş- fiil KarahanlıDost olmak, dostluk kurmak
dostu olan 1
- adaşlıġ sıfat KarahanlıDostu olan, dost sahibi
dost sahibi 1
- adaşlıġ sıfat KarahanlıDostu olan, dost sahibi
dost edinmek 2
dost ve akraba 1
- adaş isim UygurKarahanlı2. anlam: dost ve akraba, yakın çevre
dostluk kurmak 1
- dostlaş- fiil KarahanlıDost olmak, dostluk kurmak
dostça davranmak 1
- eḍgüleş- fiil Karahanlıİyi geçinmek, dostça davranmak
iyi dostlarım 1
- iglilerim Uyguriyi dostlarım
iyilikçi dost 1
- eḍgü sıfat OrhonUygurKarahanlı4. anlam: iyilikçi dost, manevi rehber
Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler
Bu maddelerde “dost” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.
- aḳı sıfat UygurKarahanlı2. anlam: seslenmede cömert kişi dost ey cömert dostum…
- andlıġ sıfat Karahanlıantlı and içmiş anlayış sana ant içmiş iyi dosttur…
- ançaḳlı zarf Karahanlısanki âdeta çoğunlukla ile sanki sizinle onun arasında hiç dostluk yokmuş gibi sanki bütün insanları öldürmüş gibi sanki işitmiyormuş gibi…
- artaḳ sıfat Karahanlı2. anlam: zamanın bozukluğu zamanın bozukluğunu ve dostların cefasını anlatır…
- asan sıfat Karahanlı…rsça āsān kolay bu tanrı’ya kolaydır işimi bana kolaylaştır dost edinmek kolay dostluğu korumak zor ölüleri diriltmek ona kolaydır…
- awıŋu Karahanlıtek tanıklı söz onun dört dostu görüp…
- azlıḳ isim Karahanlı…k az oluş düşman olursa bir kişinin zararı bin kadardır bin dostun olsa yine azdır…
- bar isim OrhonUygurKarahanlı…ı çoktur zararı da çok o iki kişi var oldukça eğer öyle iyi dostu varsa hiç tanıdığın var mı kusurun var mı…
- biliglig sıfat UygurKarahanlıbilgili bilgin bilgili sakıngan adı yüce ey dost kendini bilgiliye bağla seni bilgili bir oğulla müjdeliyoruz…
- böşük isim OrhonUygur…akın hısım çoğunlukla hısım akraba olup yakın akraba ve iyi dostlarla oğlu kızı yakınları soyuna halkına akrabasına dek iyi dost tanıdık…
- ėmėl isim Karahanlı…usu öğüdümü al emelini uzatma emelin altında ecel pusudadır dost emel dediğim uzun hesaplar yapmaktır…
- erdeş isim Karahanlıyoldaş arkadaş hep ikilemesiyle çok sayıda dost yoldaş arkadaş edindi çıkarsız dost arkadaş edin ey yoldaş arkadaş sözü kesin söyledim…
- ey ünlem Karahanlı…r de ki ey pişmanlık yazık ey iyi soylu gönlün kötü olur ey dost bunu gerekli say…
- ḫaḳiḳat isim Karahanlı… ey aytoldı bunu gerçekten bil gerçek bakılırsa sebep budur dostluk mecaz oldu hakikat hani hak geldi tanrı’nın emri açığa çıktı…
- bėr- fiil OrhonUygurKarahanlı2. anlam: …rek söylemiştir düşmana sırt çevirme kendi çıkarını gözeten dosta gönül verme…
- bulun- fiil Karahanlı…sözün yararı bulunmaz bu yerde bulunmaz işte belli binlerce dostta bir doğru bulunmaz bilgiyle bulunur bilinir…
- izle- fiil UygurKarahanlı…z sürmek izinden gitmek gökyüzü karşıladı izini sürdü ah ey dost bilgilinin izinden git…
Karşılıklar, derlem bağlamlarından yazılmış tanımlardan alınır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Aynı Türkçe karşılığı paylaşan sözcüklerin anlamları çoğunlukla ayrıntıda ayrılır; madde sayfasındaki tanıkları okuyun.