Derlem sözlüğü · madde
bar isim
Tanım
- Var, mevcut: “til asġı telim bar, yası ma üküş” dilin yararı çoktur, zararı da çok; “ol ėki kişi bar erser” o iki kişi var oldukça; “birök antaġ edgü öglisi bar erip” eğer öyle iyi dostu varsa; “bilişiŋ ne barmu” hiç tanıdığın var mı; “münüŋ barmu” kusurun var mı. Tanıklar: TSekKB3
- Varlık; var olan: “yoḳuġ bar ḳılur, ol ḳılur yoḳ barıġ” yoğu var eder, varı yok eder; “ikinç bar ḳılur sen” yeniden var edersin; “törütgen barıŋa törütmiş tanuḳ” yaratılmışlar Yaratan’ın varlığına tanıktır. Tanıklar: KB2AH
- Var olanın tümü; kişinin elindeki her şey: “fida ḳıldı barın neŋin hem özin” varını yoğunu ve canını feda etti; “barın tap ḳılıp keçürdüm künüm” elimdekine razı olup günümü geçirdim; “barıġ tap ḳıl” olanla yetin; “sözüŋ barı tök” sözünün hepsini dök; “bu barı ḫazine” bütün bu hazine; “ḳayu barınça” ne kadar varsa. Tanıklar: AbhKB5
Maytrısimit’teki “nırvanḳa barı yarlıḳadı” örneklerindeki barı bar- (gitmek) fiilindendir; T ve Mait’teki “barıŋ” (gidin) de öyledir.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): bar — yalın hâliyle 564 kez
Çekimli biçimler (13):
Bağlamlar
Bütün geçişler (641) →Abh Abhidharma (Shogaito)
268 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Abh.Sho. 24 | 問 | bar | adın orun-ta söz-lep ėdiglig ėdigsiz tėp. |
| Abh.Sho. 1250 | tardıp umuġ ınaġ bolġuluḳ | bar | iki türlüg tıldaġ-lar. |
| Abh.Sho. 2153–2156 | ḳaltı tŋri burḫan sudur-uġ nomlayu tüketdükte | bar | erser kėn keldeçi-ler adı ködrülmiş yıġıp alıp öŋdünki ḳayu nomlamış(-ın) … |
| Abh.Sho. 3046–3048 | … aldaġ tarġardaçı alḳu niz-vanı-larıġ tėp虚空非擇 kök ḳalıḳ bilmetin öçmek-niŋ | bar | ḳayu al-ı aldaġ-ı. |
| Abh.Sho. 3870 | ḳayu bolur ėdiglig tėp釋日ḳaltı | bar | bilmedük-ler aḳıġ-lıġ nom ḳayu erür tėp. |
KB Kutadgu Bilig
177 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 12 | barıŋ | belgülüg sen kün ay teg yaruḳ / neteglikke yetgü köŋül ögde yoḳ | |
| KB 1252 | çın aymış uḳuşluġ körü | bar | bu söz / anıŋ ma’nisi bil yiti ḳıl bu köz |
| KB 2750 | közi toḳ kerek hem ḳılınçı bütün / | barı | arta barsa küniŋe ḳutun |
| KB 3899 | bir ol bir ḳatıḳsız ḳarıḳsız arıġ / yoḳuġ | bar | ḳılur ol ḳılur yoḳ barıġ |
| KB 5299 | közi suḳ ay artuḳ uzun saḳnur er / ölüm tutmaz erken | barıŋ | barça bir |
KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
70 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 25/17b1 | … olarnı özleri sėznürler taŋrıḳa sezada aḍın bilmezlik sėziki ayurlar: nek | bar | mu bizke fermandın nerse aygıl: bütünlükin ferman anıŋ ḳamuġı taŋrıḳa kizl … |
| Ku. T. 28/81a3 | 32 ançada aydılar: ey | bar | ḫudaya / taŋrı eger erse bu ol rast seniŋ üsküŋdin yaġturġıl biziŋ üze taş … |
| Ku. T. 32/1al | 73 bütünlükin seniŋ iḍiŋ fazl yaʿni artuḳluḳ iḍisi boḍun üze ancası | bar | üküşleri şükr ḳılmazlar |
| Ku. T. 34/91a3 | … ey sen anı sarġarmış yana ḳılur anı uşanmış bütünlükin anıŋ içinde ol pend | bar | ḫıred iḍilerike |
| Ku. T. 36/37a2 | 1 taḳdir ḳılındı | bar | yoḳnı |
ShoR St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)
33 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Sho.Rosia 2.2.2.V /4 | men | bar | [çuq yaŋa tutuŋ] ///k’yym qatun birle bö[künte] ınar[u] ul[atı nomluġ oron … |
| Sho.Rosia 6.2.2.3/8–14 | … rmiş erser : ed[gülüg yıltız-ı] /// /// arqa barıp ayıġ-ıġ qıldaçı erser : | bar | m[enin]glig atqaġ-ıġ turġ[urup] /// /// ançulayu kelmiş-ke 趣道之Ο barġuluq [ … |
| Sho.Rosia 6.3.2 /35 | … ılmayımz 雑阿含經巻第二十一 有目 bar köz 有色 bar öŋ 而[有比丘] inçip bar toyın-lar-ta 有是等法 | bar | bolmış montada ulat[ılarnıŋ nomlarıġ 不] 覺知 tuymadaçı bilmedeçi 為有想不覺 az-u … |
| Sho.Rosia 7.2 /180 | anta | bar | erser bil[ge biliglig :: |
| Sho.Rosia 7.2 /242 | bar | alḳu sart satıġçı-lar :: |
Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)
30 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Mai.Tek.001.67 | … tudasız) uzun kalın kutın / / 12 = 4a 414 ölürür atlıg boşġutsuz tınlıg | bar | tömkesiz üçün arhant kutın bulur.. |
| Mai.Tek.004.15–19 | barmu | munuŋ köksinte kutrulmaḳlag urug tarag azu yoḳ bultuḳarmu munuŋ köŋlinte k … | |
| Mai.Tek.006.07–13 | anın may(trı) (burka)n yėme kün (tugsıḳ)dın yıŋaḳ başlanıp (nırvan)ka | barı | yarlıḳar.. on--(tun) (sıŋar) ... maytrı burkan ... - / unlugta yatu ... ar … |
| Mai.Tek.066.05–08 | küni kıvırkanmaḳ köŋlin adın adın toyınlar şmançlarnıŋ | bar | yoḳ mün--lerin yazuḳların / / / ... / / rü kişi--lerke ayıglayu söz(ledimi … |
| 2b-15–19 | … turamaḫara-ç tŋri yėrintin öŋ alḳınçusı tŋri yėrintegi uluġ küçlüg tŋriler | bar | erserler alḳu tujit tŋri yėriŋe kelip ayaġḳa tegimlig maitri [bodiswt]nıŋ … |
TT TT I-X
12 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T II Y 36. 12.-16 | emgek | bar | . |
| T II Y 36.3.-59–62 | ėl -tin ḳan-tın boşuş | bar | . etüzüŋ tegre ada bar . asıġlıġ bolġunuġ yoluŋ közünmez [.] inçgülüg bolġ … |
| T II Y 36.3.-59–62 | … uŋ közünmez [.] inçgülüg bolġuluġ belgülg . belgürmez . taġ içinte ėki yek | bar | . |
| T II Y 36.15-70–71 | … i altun-uġ adırtlaġu-luġ blgü bar . ėki köŋül ḳarışdı [.] tüdüşgülüg emgek | bar | . |
| T II Y 36 .16. -210 | … . tebreme [.] edgü ḳılınç yaratınmaḳın egsütme [.] adın kişi-ler-tin tıdıġ | bar | [.] saḳlanġıl . yad kişi-ler-tin yaġı bar . ıçanġıl . |
T Tunyukuk Yazıtı
7 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T 11 | … )ġ(a)ni: (a)lp (e)rm(i)ş : (a)yġuçısi: bilge (e)rm(i)ş / : ol (ė)ki kişi : | b(a)r | (e)rs(e)r : sini t(a)bġ(a)ç(ı)ġ : ölürt(e)çi : tir m(e)n : / öŋre ḳııt(a)n … |
| T 14 | … ı)nta : yırya : oġ(u)zda : (ė)ki üç biŋ : sü- / m(ü)z : k(e)lt(e)çim(i)z : | b(a)r | mu ne : (a)nça öt(ü)nt(ü)m : |
| T 26 | öŋr(e)ki (e)r : / / yuġ(u)rça : ıd(ı)p ı | b(a)r | baş: (a)şd(ı)m(ı)z : yub(u)lu : int(i)m(i)z : on / tünḳa : y(a)nt(a)ḳı tug … |
| T 31 | ḳ(a)tun: yoḳ bolm(i)ş (e)rti: (a)nı yogl(a)t(a)yin t(ė)di: sü | b(a)r(ı)ŋ | : t(ė)- / di : (a)ltun yışda : ol(u)r(u)ŋ t(ė)di: sü b(a)şi: in(e)l ḳ(a)ġ( … |
| T 51 | n(e)ŋ y(ė)rd(e)ki: ḳ(a)ġ(a)nl(ı)ġ bod(u)nḳa / bünt(e)gi: | b(a)r | (a)rs(e)r : ne buŋi b(a)r (e)rt(e)çi (e)rm(i)ş : |
AH Atebetü’l-Hakâyık
7 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| AH 9–10 | yoḳ erdim yarattıŋ yana yoḳ ḳılıp ikinç | bar | ḳılur sen muḳir men muŋa |
| AH 97–100 | … siz miŋin teŋegli teŋedi biligniŋ teŋin baḳa körgil emdi uḳa sınayu ne neŋ | bar | bilig teg asıġlıġ öŋin |
| AH 197–200 | bu kün | bar | yarın yoḳ bu dünya neŋi meniŋ timişiŋ neŋ aḍınlar oŋı ḳamuġ tolġan irlür t … |
| AH 265–268 | yana bir kereklig sözüm | bar | saŋa ayayın men anı ḳulaḳ tut manŋa ol ol kim tėkėbbürni yirdin salıp tėva … |
| AH 309–312 | haris tirip armaz usanmaz bolur harislıḳ iginiŋ emin kim bilür ḫabėr | bar | birilse ėgėr adėmi iki ḳol dinar ma ol üç ḳol ḳolur |
Man Manichaica I-III
6 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T II D 173b2-411 | yme tükellig n(i)goşak | bar | |
| T II D 173b2-412 | yme antag | bar | edgü ögli ol |
| T II D 173b2-413 | antag | bar | |
| T II D 173b2-418 | yme bir ekintin(i)ŋ ad(ı)rtı üküş | bar | |
| T II D 173b2-419–420 | … nçulayu k(a)ltı yazuklug ern(e)ŋ bagı kölöki bukagusı ag(ı)rl(ı)g yeniklig | bar |
Sek Sekiz Yükmek
6 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Jut.Sek.T-1.67 (Ia) | yek içgekniŋ ḳılınçı ol --- birök antaġ edgü öglisi | bar | erip |
| Jut.Sek.T-1.114 (IIc) | [ ] udunu tutsar antaġ uġrı yıḳı | bar | kim |
| Jut.Sek.T-1.130 (IIc) | kirtgünç koŋüllüg upasi upasançlar | bar | ertiler inçip olar trs tetrü nomuġ |
| Jut.Sek.T-1.133 (Ib) | ne törlüg itig yaratıġ | bar | erser körümçi yultuzçıḳa ayıtmaz |
| Jut.Sek.T-1.142 (IIc) | bodunta | bar | erser ötrü anta sekiz bodistvlar ezrua ḫormuzta |
Huast Huastuanift
4 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T. II Y. 60 a.-8 | yme yėr t(e)ŋri [yoḳ] erken öŋre ne | bar | ermiş tėpen bilt(i)m(i)z . . |
| T. II Y. 60 b.-28–30 | … rike küçlüg t(e)ŋrike] burḫanlarḳa bir biligin [arıġ köŋülin alḳansıġ törü | bar] | erti .. |
| T. II Y. 60 b.-38–40 | … ü [kelürdi erser] .. biz adruḳ adruḳ ėtip y(a)ratıp nomḳa k(e)ygürsüg törü | [bar] | erti .. |
| T. II Y. 60 b.-47 | … ki y(i)]g(i)rminç bir yılḳa elig kün arıġ dintar ça [vusanti olurs]uḳ törü | bar | [er]ti |
U Uigurica I-IV
4 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| U II, T. II Y. 52,2 - 25 | … / körkinçe öpke köŋül-in büdiyü ėlgin adaḳın arçuni tongaġ ölürgülüg erig | barıġ | ḳılıp kimavant taġ ḳısılınta kirip bardı |
| U II, T. III M. 207 a II.-59 | … -lı erklig ḫan yėrtinçü-sin alḳu-nı arıtdaçı .. edgü yol-ġa udustaçı darnı | bar | erür |
| U II, T. III M. 207.-67–73 | … tutdaçı . . oḳıdaçı . . sarıt ḫıltaçı tapındaçı .. bosḳundaçı .. esidteçi | bar | erser .. ol orun-taḳı alḳu tınlġ--lar-nıŋ artuġraġ arıġ süzük bolmaġ-ı bol … |
| U II, T. II, Y., 48-68–71 | … toġmaḳ oġrınta yvlaġ ḫılınçlarġa yalçıtıp yaraġsız orun-larta toġmış-ları | bar | erser antın . . . . ozup üstün tŋri yėrinte burḫan-lar ulusınta toġmaḳ-lar … |
KP Kalyanamkara Papamkara
4 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KP V-6 | … ŋı ḳan inçe tėp yarlıġ-ḳadı amraḳ ögüküm yėr teŋri törümişte berü bay yeme | bar | yoḳ çıġay yeme bar ḳayu-sıŋa emgekte ozġurġay sėn |
| KP V-6 | … lıġ-ḳadı amraḳ ögüküm yėr teŋri törümişte berü bay yeme bar yoḳ çıġay yeme | bar | ḳayu-sıŋa emgekte ozġurġay sėn |
| KP XVI-8 | bėş törlüg ada | bar | |
| KP XVII-4 | ėkkinti suvda suv öŋlüg taġlar | bar |
KT Kül Tigin Yazıtı
3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KT G 9 | t(e)ŋri : y(a)rl(ı)ḳ(a)duḳin : üçün : [ö]z(ü)m : ḳuut(u)m : | b(a)r | üçün : ḳ(a)ġ(a)n : ol(u)rt(u)m : |
| KT D 29–30 | (a)nta] kisre : t(e)ŋri : y(a)rl(ı)ḳ(a)zu : ḳut(u)m : | b(a)r | üç(ü)n : ülüg(ü)m : b(a)r üçün : ölt(e)çi : bod(u)n(u)g : tirg(ü)rü : ig(i … |
| KT D 29–30 | … a] kisre : t(e)ŋri : y(a)rl(ı)ḳ(a)zu : ḳut(u)m : b(a)r üç(ü)n : ülüg(ü)m : | b(a)r | üçün : ölt(e)çi : bod(u)n(u)g : tirg(ü)rü : ig(i)t(ti)m : y(a)l(a)ŋ : bod( … |
IB Irk Bitig
3 geçiş · bu eserdeki bağlamlarBK Bilge Kagan Yazıtı
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlarO Ongin Yazıtı
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| O 9 | … egmeçi men!” tėyin saḳıntım Tegri Bilge ḳaġanḳa [t]aḳı işıġ küçüg bėrsıġim | bar | ermiş erinç tegd[im] sançdım……… |
Sü Süci Yazıtı
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Süci 5 | bay | bar | ertim aġılım on yılḳım sansız erti |
KİP Saddharmapuṇḍarīka Sūtra
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KİP 13–16 | … im (pusa)r atın uzun turḳaru a(tasar) tünle küntüz atayu tutsar antaġ oġrı | bar | uluġ otḳa kirser … uluġ suvḳa kėrser ölimegey sıġta tėgip öngey . . |
DLT DLT’deki Türkçe parçalar
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| DLT I, 494 | Utru turup yaġdı aŋar kiş oḳı çıġılwar / Aydım asıġ ḳılġu emes sen taḳı | (bar) | yalwar |
Sukh Uigurische Sukhāvatīvyūha-Fragmente (Zieme)
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| T II-14 | … vi ögüz : suvın [. . . ] içiteki satıġsız : çindamani erdini [. . . ] neçe | bar | suvı yme suġurġay erd[i . . . ] a[nç]ulayu [y]me ḳayu ki[ş]i burḫan b[ol . … |
Aynı gövdeden maddeler
“bar” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).
bar- fiil 659barça zamir 413barḳ isim 67barım isim 26bars isim 15barımlıġ sıfat 7barḳın isim 6barnas özel ad 5barçın isim 5bari zarf 4barış isim 4barış- fiil 3baradvaçi özel ad 2barlıḳ isim 2barçuq özel ad 2baranḳa 1bardaḳlar isim 1barik 1barḳlıġ sıfat 1barlıġ 1barnaslıg sıfat 1barımlık isim 1barınur 1barla- fiil 1