Derlem sözlüğü · ters sözlük
Ters sözlük
Türkçe bir anlam yazın; o anlamı karşılayan Eski Türkçe ve Karahanlı Türkçesi madde başlarını bulun. Dizin, sözlük tanımlarındaki karşılıklardan kurulur (4.105 Türkçe karşılık, 2.552 tanımlı madde); sözlük ilerledikçe kendiliğinden genişler.
1 Türkçe karşılık · 29 madde
Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler
Bu maddelerde “gider” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.
- aldaġ isim Uygur…oğunlukla ikilemesiyle budist upāya en üstün çare tutkuları gideren çare uygulanacak yol…
- ançaḳyalıġ sıfat Uygur…an hiçbir şeyi olmayan hiçlik çince 無所有 azıcık bir şeyle mi giderir hiçbir şeye sahip olmamak boşluğu kendine tutmak…
- anılayu zarf Uygur…erhal doğrudan küçük bir işi bile hemen bitiremezler derhal gidermediği için hemen inceleyemedi…
- bdatı Uygur…nlamı kesinleşmeyen söz ile boşuna olmaz yaptıklarınız boşa gider…
- bikteçi Uygur…r tür kâhin ya da falcı sapkın töreciye yıldızcıya bakıcıya giderler…
- birdemleti zarf Uygur…bhidharma çevirisinde tümüyle kesin olarak büsbütün tümüyle giderme tamamen artıksız gidermiş olana asla kopmasın kesilmesin tutkuları hiç doğurmaz…
- birdemlig sıfat Uygur…çevirisinde tam kesin bütünüyle olan kesin tam kurtuluş tam giderme dünyevi yolla tutku giderilse de tam olmaz…
- biregü zamir Karahanlı…rdün bu birkaç şey birinde toplanırsa biri çağrılınca koşar gider…
- birim isim UygurKarahanlı…erecek alacak karşıtı kimi borç gibi kimi alacak ödeyemedim giderken borcum kaldı borç ödemeleri beş yüz para ki borcumdur…
- bodsuz sıfat Uygurbedensiz gövdesiz uzaklaşırlar bedensiz gölgesiz giderler…
- bölük isim Uygur2. anlam: …sekiz takım topluluk bütün gruplardakileri hangi gruptakini giderir…
- dirėngsiz sıfat Karahanlı…utu ya da rüya gibi durmadan geçer baht ya da kuş gibi uçar gider…
- elkin Karahanlı…üğü gözümün yaşını sildi bağrımın yarasını sardı olup geçer gider yolcu gurbetçi anlamı akla gelir…
- esen sıfat UygurKarahanlı…şamaktır hepsi sağ salim görüşmüş sağ salim kendi yerlerine giderler buda hayattayken…
- ėyin edat OrhonUygur2. anlam: abhidharma çevirisinde sıra ile birbiri ardınca sırasıyla giderirler ardından gelen sonraki…
- ikirçgü isim Uygur…ük işli şüpheli gönüllü insanlara kim benim şüphemi kuşkumu gidersin…
- irbis isim Uygurpars leopar hep kaplan pars nereye giderse kaplan pars kurt gibi kötü canlılar kaplan pars kurt vb vahşi hayvanlar pars kuyruğu…
- irük isim Karahanlı…acak bir adamım nerede utanmazın kendisini görse bile kusur giderilmez…
- çoġ isim UygurKarahanlı2. anlam: …nderdi onun şiddetini kırdı düşmanın boynunu ezse hiddetini giderse bunca gürültü çığlık bağırış neden yiğit düşmanda yumuşak huylu kişi öfke anınd…
- çıġaylıḳ isim Karahanlı…ulluk deme yoksulluktan korkarsanız kulunun yoksulluk adını gidermezse…
- aḳıl- fiil Uygur… gelecekten akıp şimdiye girdiğinde orada öylece söner akıp gider…
- amrul- fiil Karahanlı2. anlam: dinlenmek durup kalmak güneş durağına doğru akıp gider tatlı tatlı dinlenip biraz uyudu…
- bal- fiil Uygur…k ilişmek tutkulara koşulmuş bağlanmış koşulacak bağlanacak giderilince bir daha hiç bağlanmamak…
- bar- fiil OrhonUygurKarahanlı4. anlam: …ente gitti kb gittikçe gittikçe güzelliği artar her gün ona giderek…
- buz- fiil OrhonUygurKarahanlı…lığı dağıtıp bu iyi halkın yararını zorla bozma karanlığını giderme anlamı…
- ėderişdür- fiil Uygur…nca sırasıyla bir şeyi yapmak hep sırasıyla birbiri ardınca giderirler kusursuz olanları sırayla söylemiştir…
- ėsi- fiil Uygur…ık için sıtma nöbetli ateş ateş türünden bütün hastalıkları gidersin bir gün-bir gecelik nöbetli ateşi iki günlük nöbetli ateşi uzun süren ateşli h…
- iril- fiil Karahanlı…ı yine eksilmeye girdi yine eksilip kararır güzelliği rengi gider ah dolan her şey eksilir tamamı azalır işim geriledi adın kötüye çıkar dolgunluğu…
Karşılıklar, derlem bağlamlarından yazılmış tanımlardan alınır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Aynı Türkçe karşılığı paylaşan sözcüklerin anlamları çoğunlukla ayrıntıda ayrılır; madde sayfasındaki tanıkları okuyun.