Derlem sözlüğü · ters sözlük
Ters sözlük
Türkçe bir anlam yazın; o anlamı karşılayan Eski Türkçe ve Karahanlı Türkçesi madde başlarını bulun. Dizin, sözlük tanımlarındaki karşılıklardan kurulur (4.105 Türkçe karşılık, 2.552 tanımlı madde); sözlük ilerledikçe kendiliğinden genişler.
4 Türkçe karşılık · 21 madde
hırs 3
hırslı 1
- haris sıfat KarahanlıHırslı, açgözlü
hırssız 1
- azsız sıfat UygurTutkusuz, hırssız
hırsla bağlanmak 1
- azlan- fiil UygurKarahanlıtutku duymak, hırsla bağlanmak
Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler
Bu maddelerde “hırs” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.
- almır isim Uygur…yum olmazsa istek olmaz istek olmazsa tutunma olmaz öfke ve hırs huyu…
- anġulmali özel ad Uygur…i yol kesici haydut aṅgulimāla anġulmali adlı yol kesen bir hırsız vardı anġulmali hırsız o hayatında arhatlığa erişecekti…
- ançulayu zarf Uygur3. anlam: karşılaştırmalarda nasıl ki öyle de öyle de hırs iblisi beden içinde güçlü olur…
- aya ünlem UygurKarahanlı…eş olmaz ey bilen bunu oku doğru söyledin ey iyi talihli ey hırs sahibi ey eşim…
- barım isim OrhonUygurKarahanlı… sürüsünü malını orada aldım sürüye mala kapılıp mala mülke hırsla…
- basımçı isim Karahanlıbaskıncı yağmacı kimi hırsız hilekâr yol kesen kimi baskıncı katil gevşek davranırsa baskıncı yıkım getirir…
- em isim UygurKarahanlı…ir kılar bu açgözlülük ilacı devası olmayan bir hastalıktır hırs hastalığının ilacını kim bilir tanrılar tanrısı buda’ya yiyecek içecek ilaç ile hi…
- ḫaslėt isim Karahanlıhaslet huy nitelik hırs da insan için kötü bir huydur…
- hasrėt isim Karahanlıhasret iç yanması pişmanlık hırsın sonu gam pişmanlık hasrettir saklayıp tuttuğun sana hasret tir…
- igid sıfat OrhonUygursahte yalan yalancı yoksa bu sözümde yalan var mı hırsız yalancı iseler çok yalancı sahte sözlü buda’ diye sahte öğretiye hizmet ettiysek…
- içreki sıfat OrhonUygur…si bana bağlıdır iç saray nakkaşlarını gönderdi o içerideki hırs maniheist seksen dört bin saray iç adamını toplayıp…
- aġuḳ- fiil Uygur2. anlam: mecazen tutkuyla zehirlenmek hırs tutkusuyla zehirlenip…
- amra- fiil Uygur2. anlam: budist arzu etmek tutkuyla bağlanmak hırs ve arzu başkasının sevgilisine göz dikip arzulayan…
- ar- fiil OrhonUygurKarahanlı2. anlam: …nmak onları yaratmakla yorulmadı ilk yaratmakla yorulduk mu hırslı toplayıp yorulmaz usanmaz…
- çıḳar- fiil Karahanlı3. anlam: …k bir şeyi gönülden atmak dilinden uygunsuz söz çıkarma mal hırsını gönlünden çıkar…
Karşılıklar, derlem bağlamlarından yazılmış tanımlardan alınır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Aynı Türkçe karşılığı paylaşan sözcüklerin anlamları çoğunlukla ayrıntıda ayrılır; madde sayfasındaki tanıkları okuyun.