Derlem sözlüğü · ters sözlük
Ters sözlük
Türkçe bir anlam yazın; o anlamı karşılayan Eski Türkçe ve Karahanlı Türkçesi madde başlarını bulun. Dizin, sözlük tanımlarındaki karşılıklardan kurulur (4.105 Türkçe karşılık, 2.552 tanımlı madde); sözlük ilerledikçe kendiliğinden genişler.
4 Türkçe karşılık · 20 madde
hiçbir 1
- hiç zarf KarahanlıHiç, hiçbir
hiçbir zaman 1
- hergiz zarf KarahanlıAsla, hiçbir zaman
hiçbir şeyi olmayan 1
- ançaḳyalıġ sıfat UygurAzıcık bir şeyi olan; hiçbir şeyi olmayan, hiçlik
hiçbir şeye tutunmayan 1
- adḳançsız sıfat UygurHiçbir şeye tutunmayan, bağlanmasız
Tanımlarda ve tanık çevirilerinde geçenler
Bu maddelerde “hiçbir” karşılık olarak değil, açıklamada ya da tanıkların Türkçe çevirisinde geçer.
- aġın sıfat OrhonUygurKarahanlı… ona dilsiz der sağırlar dilsizler ikisinden biri dilsizdir hiçbir şeye gücü yetmez…
- alışsız sıfat Uygur… ilgisiz birbirinden bağımsız birbirine karışmaz birbiriyle hiçbir alışverişi olmaz…
- ançaḳ zarf OrhonKarahanlı…alnızca onun bilgesi ve komutanıydı öyle ki bildikten sonra hiçbir şey bilmesin…
- bat zarf OrhonUygurKarahanlı…ını sıçratıp orduyu çabuk sürerse kılıcı kırılır parçalanır hiçbir hızlı zarar veremez…
- bine Karahanlı…amı kesinleşmeyen söz ile birlikte rahatla yiyip yat bu gök hiçbir derdi ölümle kesmez…
- birök bağlaç Uygur… adlı fal gelirse eğer bu öğretiyi işitip eğer öyleyse eğer hiçbir zaman böyle arı öğretiyi bırakmazsa eğer bu dünyada her şeyi bilen buda en üstün…
- edsiz sıfat Uygur…alsız gereçsiz malzemesi olmayan tıpkı ustaların malzemesiz hiçbir iş yapamaması gibi abhidharma çevirisinde tözsüz maddesiz tümüyle tözsüz olduğu …
- ewünnek Karahanlı…isi ahzab tahvīl değiştirme’ karşılığında tanrı’nın yolunda hiçbir değişme bulamazsın…
- hemişe zarf Karahanlı… onların hainliklerini hep göreceksin ondan sonra eşleriyle hiçbir zaman evlenmemeniz gerekir onu asla istemezler…
- hile isim Karahanlı…ve düzen bilen olmalı düşmana karşı önce hile düzen gerekir hiçbir çareye güçleri yetmez benim düzenim sağlamdır firavun dönüp hilesini topladı…
- inçip bağlaç Uygur…uda babamızı görürüz ancak iyi işlere inanmadıkça ama prens hiçbirini beğenmedi…
- eksüt- fiil Karahanlıeksiltmek azaltmak tanrı amellerinizden hiçbir şey eksiltmez yerin onlardan neyi eksilttiğini bildik firavun halkını kıtlık yılları ve ürün eksikliğ…
- er- fiil OrhonUygurKarahanlıolmak var olmak bulunmak senin birliğin hiçbir şeyden değildir ömür kendiliğinden kalıcı değil ölümsüz değildir ilk sebep ağacı bitmiştir…
- erked- fiil Karahanlıgücü yetmek söz sahibi olmak hiçbir şeye gücü yetmeyen satın alınmış bir köle…
- erklen- fiil Karahanlı…ler hariç yolcuya ve ellerinizin sahip olduğuna iyilik edin hiçbir şeye sahip olmasalar da…
- işle- fiil UygurKarahanlı…apmak iş görmek çoğu kez her işi akılla yap din işi dışında hiçbir işi aceleyle yapma insan aklı işe koşup bilgiyle başlarsa yaptığı birçok iş yolu…
Karşılıklar, derlem bağlamlarından yazılmış tanımlardan alınır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Aynı Türkçe karşılığı paylaşan sözcüklerin anlamları çoğunlukla ayrıntıda ayrılır; madde sayfasındaki tanıkları okuyun.