ert- fiil

Tanım

1. Geçmek, öteye geçmek; aşmak: “ögüz ertgeli oġratıŋ” ırmağı geçmeye niyetlendin; “anı ertdimiz yėnçü ügüzüg keçe” onu geçtik, İnci ırmağını aşarak; “yıraḳ barmış … ada ertgei edgü kelgei” tehlike geçecek, iyilik gelecek; “özini küḍezse ayı ertmese” kendini korusa, aşırı gitmese. Tanıklar: TTTKB
2. (Zaman) geçmek; ölmek: “ertmiş ödün bir ulug balık bar erti” geçmiş zamanda büyük bir şehir vardı; “ertmiş kelmedük közünür” geçmiş, gelecek, şimdiki; “üç ai ertmekinge” üç ay geçince; “muna ertimlig et-özümüz ertip barsar” işte gelip geçici bedenimiz geçip gidince; “ertmiş aradın ajunḳa barmış” aramızdan geçip öbür dünyaya gitmiş. Tanıklar: MaitAbhManU2
3. (Abhidharma çevirisinde) üstün gelmek, aşmak: “ertmişin aşmışın alḳu tüzünler ḳuvraġında” bütün soylular topluluğunu aşıp geçtiğini.

Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): ert- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

• ertmiş 48 (Abh, Mait, U, ShoR) · ėrtmiş 1 (Mait)
• ertgeli 1 (TT) · ėrtgeli 1 (KİP)

Çekimli biçimler (28):