İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
U sözlüğü · madde

bul- fiil

725 geçiş 115 biçim 20 eser KBAbhMaitShoRKuTSekTTDLT Anlam haritasında göster

Tanım

  1. Bulmak: “yaġlıg kamıç bulupan yalgayu tirilmiş” yağlı kepçe bulup yalayarak yaşamış; “ür oġul köseser bultuŋ” oğul istersen buldun; “yaraġ bulup” fırsat bulup; “ne eḍgü bulayı” ne iyilik bulayım; “yarın bul tatıġ” yarın tadını bul; “tünün kündüzün bul açıġlıġ ḳapuġ” gece gündüz açık kapıyı bul. Tanıklar: IBTTKB3DLT
  2. Elde etmek, erişmek: “bulġalı ḳutuġ” kutsallığa erişmek için; “burḫan ḳutın bulġınçaḳadegi” Budalığa erişinceye dek; “alp bulġulug kişi et-özin bultum” zor bulunan insan bedenini buldum; “yarın bulġu ermez özüm eḍgüler” yarın iyilikleri elde edemem. Tanıklar: MaitAbhKB

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): bul- — yalın hâliyle 10 kez

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

  • bulġuluḳ 14 (Abh, Mait, ShoR, Tövbe) · bulġuluq 1 (ShoR)
  • bulġay 12 (KB, Mait, KuT, Abh) · bulgay 2 (IB, EÇS)
  • bulġınçaḳadegi 2 (Abh) · bulġınça’ḳadegi 1 (Abh)

Çekimli biçimler (114):

U Uigurica I-IV

9 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
U II, T II B1-7-4–7 ḳaltı kiçig kie ot öçüri yėlig asinig basutçı iş bulup ükliyür bedüyür ançulayu yme az ḳılınç tıltaġınta alḳu nızvanılar ükliyür …
U II, T. II Y. 52,2 – 18 ötrü atası kilimbi . . . [yek] öz pata ordusıŋa kelip amraḳ ḳızın bulmadın inçe tėpditi… meniŋ ḳızım ḳança baryuḳ ol tėp tekreki tėri yekler inçe tėp …
U II, T. III M. 207.-38–42 … bodimant nomluġ orun-ġa tegginçe munuŋ ėkin arasınta arıġ toḳum aj--un-uġ bulmaġ-ı tapmaġ-ı bolur
U II, T. III M. 207.-81–93 … il üze toḳıdılıp tegser yme tŋri-ler ėligi-y-a ol tınlġ-ġa neŋ ayıġ ḫılınç bulḳuluġ ayıġ yavız yol-larḳa barġuluġ ḫorġınç ayınç bolmaz…
U II, T. III M. 207.-57–58 turġaru ḫınmaġ ḫatırlanmaġ-ġa tükel-lig bolup uluġ nırvan-ıġ bulmaġ-ı bolur ..
U II, T. III M. 207.-65–66 alḳu ançulayu kelmis-ler-tin yme viyakrit alġıs-ıġ bulmaġ-ı bolur ..
U II, T. III M. 207 b.-9–12 … ėlig-ke tükel-lig bolup .. uluġ bodıstv-lar-nıŋ köŋül-ı birle teŋ köŋül-üg bulmaġ-ı bolur..
U II, T. III M. 225.-23-5 … ütmis vıtyadarı arjılar-ḳa .. yükünürmn sp alḳıs öz yas-ta ulatı--larıġ .. bulmıs-larḳa .. yükünürmn
U II, T. II Y 42.-80–81 munı teg tükel-lig kişi et’özin bulġum emti üstün tŋri yėrinte altın kişi azunınta toġġuluġ buyan edgü ḫılınç ala …

Aynı gövdeden maddeler

“bul” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).