ert- fiil

107 geçiş 28 biçim 12 eser Abh Mait KB ShoR TT U T Man Anlam haritasında göster

Tanım

Geçmek, öteye geçmek; aşmak: “ögüz ertgeli oġratıŋ” ırmağı geçmeye niyetlendin; “anı ertdimiz yėnçü ügüzüg keçe” onu geçtik, İnci ırmağını aşarak; “yıraḳ barmış … ada ertgei edgü kelgei” tehlike geçecek, iyilik gelecek; “özini küḍezse ayı ertmese” kendini korusa, aşırı gitmese. Tanıklar: T TT KB
(Zaman) geçmek; ölmek: “ertmiş ödün bir ulug balık bar erti” geçmiş zamanda büyük bir şehir vardı; “ertmiş kelmedük közünür” geçmiş, gelecek, şimdiki; “üç ai ertmekinge” üç ay geçince; “muna ertimlig et-özümüz ertip barsar” işte gelip geçici bedenimiz geçip gidince; “ertmiş aradın ajunḳa barmış” aramızdan geçip öbür dünyaya gitmiş. Tanıklar: Mait Abh Man U2
(Abhidharma çevirisinde) üstün gelmek, aşmak: “ertmişin aşmışın alḳu tüzünler ḳuvraġında” bütün soylular topluluğunu aşıp geçtiğini.

Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı (sözcük başı): ert- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)

Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):

Çekimli biçimler (28):

T II Y 36. 2. -30–31	ada	ertgei	[.] edgü kelgei [.] birök süü sülemek atlġ ırḳ kelser sawın inçe ayur . sü …
T II Y 36.13. -35–38	ötüg saw-ḳa yorıma [.] ögüz	ertgeli	oġratıŋ [.] işiŋ bütmez . beg bolġalı ḳılıntıŋ [.] yrlıġıŋ yorımaz . ḳılmı …
T II Y 36.15-66–69	adaŋ	ertgei	edgü kelgei . bu ırḳ kim-ke kelser süü-de erser sançıtur . balıḳda erser ḳ …
T II Y 36 .16. -206–209	igit -mekde ıçansar etüz	ertigei	[.] ig aġrıġ -ta yek içkek tarınsar öŋregen aç / . . . . ḳılmış işiŋ . . . …
T II D 178b. 180-3–6	… / hr monoġ ///// nuneşon vozehed ohend . zornen muhrġon zomeġ nibost amtıi	ertip	ḳalır

“ert” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).