Mait sözlüğü · madde
belgü isim
Tanım
- İşaret, belirti, alamet: “ıḳi kırk kut buyanlıg irü belgüke tükellig” otuz iki kutlu belirtiye sahip; “bosuş ḳadġu belgüsi eŋire turur” kaygı ve tasa belirtisi inler durur; “öŋrekilerniŋ ölezin belgüsin” öncekilerin izini, belirtisini. Tanıklar: MaitTTShoR
- Nişan, anıt, iz: “belgümin bitigimin anta yaratıtdım” nişanımı, yazıtımı orada yaptırdım; “belgüsin bitigin bu urtı” nişanını, yazıtını dikti; “toġuġlı ölür, kör, ḳalır belgü söz” doğan ölür, kalıcı iz sözdür. Tanıklar: TesŞUKB
- (Kuran çevirisinde) ayet, delil: “biziŋ belgülerimizke tandılar” ayetlerimizi inkâr ettiler.
- (Abhidharma çevirisinde) nitelik, ayırt edici belirti: “belgüsin tudmaḳ üze” niteliğini kavramakla. Tanıklar: Abh
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): belgü — yalın hâliyle 32 kez
Çekimli biçimler (27):
belgüsi 26
belgüler 14
belgüsin 13
belgüleri 6
belgülerimizni 4
belgüleriŋe 4
belgülerimiz 3
belgülerini 3
belgülerni 3
belgün 3
belgülerdin 2
belgüke 2
belgülerimizke 2
belgüg 2
blgülerig 2
belgümin 2
blgülerin 2
belgülerimdin 1
belgülerim 1
belgülerin 1
belgülerte 1
belgüsinde 1
belgüm 1
blgü 1
blgüg 1
belgüsinçe 1
blgüler 1
Bağlamlar
Bütün geçişler (11) →Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)
11 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Mai.Tek.013.57–60 | ıḳi kırk kut buvanlıg irü | belgüke | tükel--lig sekiz on türlüg nayraġın yaratġalıg körtle körkle koluça yaruḳı … |
| Mai.Tek.038.30–34 | arka .. -kl / / ... ... | belgüsi | körü ... - / / e körki inçip ... yėr suvdaḳı tınlıglar.. |
| Mai.Tek.038.50–57 | … ı tilintin türk tilinçe evirmiş maytrısimit nom bitig--de bodis(a)v(a)tnaŋ | belgüsin | atlıg bir yėgirminç bölük nom tükedi.. |
| 4b-16–23 | … o]rnanmış ög turuġ uluġ yrlıḳançuçı [köŋülni]ŋ idişi bolġuluḳ ėki ḳırḳ irü | [b(e)lgün] | itiglig sekiz on nayraġın [yarataġla]ġ burḫan ḳutın bulġuluḳ et’özüg on ay … |
| 7a-21 | … . . . krptın tamġa krp suçılur-ça sekiz on nayraġın yarataġlġ ėki ḳırḳ irü | belgün | itiglig et’özin . . . ygrmi çikin turḳı yüzlüg tilgenin [seki]z tümen tüü … |
| Mai.T-11.3a.30 | amtı ne yme taştın sıŋarḳı | blgü-lerig | ne yme içtin sıŋarḳı [blgülerig] egruḳ edruḳ tüllerig ḳoduru [ḳo]lulasar k … |
| Mai.T-11.3a.30 | amtı ne yme taştın sıŋarḳı blgü-lerig ne yme içtin sıŋarḳı | [blgülerig] | egruḳ edruḳ tüllerig ḳoduru [ḳo]lulasar kiçimedin ara siziŋ yanınḳızta bur … |
| Mai.T-11.10b.16 | … er[sl]an osuġ-luġ törtdin yıŋaḳ titrü kö[rü]p çkr swstik nantikaw[r]t irü | blgülerin | itiglig [ḳ]utluġ adaḳın erslan<la>r yaŋ[ala]r buḳalar yorıḳınça yaġız yiri … |
| Mai.T-11.13a.24 | … mıŋ içr[ekiler]in yıġıp bodiswtḳa awant …. -l- … -r .. ötrü yultuz bilteçi | belgü | uḳıtçı[lar] … |
| Mai.T-11.13b.02–10 | … [ayaġḳa] tegimlig bodiswtn(ı)ŋ edruḳta edruḳ burḫan ḳutın bulġuluḳ | belgülerin | körüp brḫmayu purohit-ḳa inçe tėp tėyürler .. uluġ ögrünç köŋül öritiŋ bil … |
| Mai.T-11.13b.11–14 | inçip yme iki ḳırḳ ḳut buyanlaġ irü | blgülerin | sekiz on türlüg n(a)yraġın yarataġlaġ körgeli bekiz blgülüg közünü tururla … |
Aynı gövdeden maddeler
“belgü” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).