Mait sözlüğü · madde
erk isim
Tanım
- Güç, erk, yetki, iradi egemenlik; çoğu kez “erk türk”: “bar erse yazuḳum ḳına erk saŋa” suçum varsa cezalandırmak sana kalmış; “dyan saḳınçlar üze erk tarta umaz” meditasyonlar üzerinde egemenlik kuramaz; “erk türk üze” güç kudretle; “azunlarḳa ed tavarḳa erkke türkke azlanmaḳ” doğumlara, mala mülke, güce kudrete tutkunluk; “yaʿni erk bolmasa” yani güç olmazsa. Tanıklar: Mait2UShoR2KuTKB2
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): erk — yalın hâliyle 29 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- erkin 2 (Mait) · erḳin 1 (BK)
Çekimli biçimler (9):
Bağlamlar
Bütün geçişler (14) →Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)
14 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Mai.Tek.00235–00241 | … ılag yaġı--larag utmış inçip öçmek dyan samarda ulatı dyan saḳı--nçlar üze | erk | tarta umaz |
| Mai.Tek.00242–00248 | … suz tözün tınlıg kim alku nizvanılarag arıtı alkmış alku dyan samarlar üze | erk | türk (bo)lmış bu erür.. |
| Mai.Tek.041.45–48 | ol oḳ teginmek tıltaġınta ajunlarka ed tavarka | erkke | türkke azlanm--aḳ turur.. ötrü bodis(a)v(a)t inçe saḳ--ınç saḳınur . |
| Mai.Tek.047.24 | men tört uluş--(lar) üze ür üdün | erk | türk tart- / / 2 = 108 yoḳ / / 48.3 ? = 69 -nıŋ s / / - ... körüp / / … |
| Mai.Tek.050.17–21 | … rt mıŋ buyruḳlar.. sekiz tümen tört mıŋ bramanlar (a)lku yėgedmek begedmek | erk | türk (ev) bark (ko)dup ıda(lap) / / / maḳag ... - / k / - ... |
| Mai.Tek.050.22–28 | … brhmayu purohit sekiz tümen tört mıŋ purohit bramanlar birle purohit--ler | erkin | türkin erdnilig evler--in kodup ıdalap ulug tikin çuġın balıḳ uluşlug bodu … |
| Mai.Tek.057b.22–26 | antag ... -a erip yėme nizvanıları | erk | türk ... duḳları üçün bulunçları--(ŋ)a tapag udugka tüşüp küni ... -ta teŋ … |
| Mai.Tek.062.29–33 | ... -ıg ayġuçı erdimiz.. biz iş ayġuçı ... -mız.. kentü | erkimiz | .. küçümüzke küvenip törüsüzin seŋik v(i)rhar sanlıg erin atın kızın kırkın … |
| Mai.Tek.070.57–60 | teŋrim bir öŋre yalaŋuḳ ajunınta erken ėligler begler atlıglar bolup kentü | erkimizte | ötrü v(i)rhar saŋram sanlıg seŋıḳ edin tavarın basınıp kuntumuz.. |
| Mai.Tek.084.20–29 | … dı(n)tarlar birle yazınsar kim yėme edgü kutlug tınlıglarıg ... -ki kılıp | erkin | türkin ... -m yėme ed tavar üçün ... ölürserler.. kim yėme ... ölür- |
| Mai.Tek.085.19–23 | … ozup (kurtu)lup burkanlar belgür--medük üdte tört türlüg tirin kuvrag yoḳ | e(rk | t)ürk yuçul bodun b(uḳ)un ar(a) alpın emgekin kişi ajunınta tuġar.. |
| Mai.Tek.111.16–28 | … öbik yavlaḳ ü(dler) birle soḳuşup yek içge(k) ... / / - ... nizvanılarınaŋ | erk | türkin ança munça tėser k / - ... (burkan) şazanınta köŋ(ül) ... artamış t … |
| Mai.T-11.7b.04–11 | … .. ... ... ... ... -lar karunavit ... -da ulatı eŋenyük dyan saḳınçlar üze | erk | türk bolmış bolurlar .. |
| Mai.T-11.13b.15–22 | … ḳ ḳodup sisiksiz burḫan ḳutın bulġay .. tort köni kirtü nomluġ uluşlar üze | erk | tartġay (.) üç eŋim sansaraġ ıntın yoġuç keçgey .. |
Aynı gövdeden maddeler
“erk” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).