KuT sözlüğü · madde
belgü isim
Tanım
- İşaret, belirti, alamet: “ıḳi kırk kut buyanlıg irü belgüke tükellig” otuz iki kutlu belirtiye sahip; “bosuş ḳadġu belgüsi eŋire turur” kaygı ve tasa belirtisi inler durur; “öŋrekilerniŋ ölezin belgüsin” öncekilerin izini, belirtisini. Tanıklar: MaitTTShoR
- Nişan, anıt, iz: “belgümin bitigimin anta yaratıtdım” nişanımı, yazıtımı orada yaptırdım; “belgüsin bitigin bu urtı” nişanını, yazıtını dikti; “toġuġlı ölür, kör, ḳalır belgü söz” doğan ölür, kalıcı iz sözdür. Tanıklar: TesŞUKB
- (Kuran çevirisinde) ayet, delil: “biziŋ belgülerimizke tandılar” ayetlerimizi inkâr ettiler.
- (Abhidharma çevirisinde) nitelik, ayırt edici belirti: “belgüsin tudmaḳ üze” niteliğini kavramakla. Tanıklar: Abh
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): belgü — yalın hâliyle 32 kez
Çekimli biçimler (27):
belgüsi 26
belgüler 14
belgüsin 13
belgüleri 6
belgülerimizni 4
belgüleriŋe 4
belgülerimiz 3
belgülerini 3
belgülerni 3
belgün 3
belgülerdin 2
belgüke 2
belgülerimizke 2
belgüg 2
blgülerig 2
belgümin 2
blgülerin 2
belgülerimdin 1
belgülerim 1
belgülerin 1
belgülerte 1
belgüsinde 1
belgüm 1
blgü 1
blgüg 1
belgüsinçe 1
blgüler 1
Bağlamlar
Bütün geçişler (48) →KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
48 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 26/27a3 | 56 bütünlükin anlar kim tandılar biziŋ | belgülerimizke | her-ayine kigrür-miz olarnı otḳa tegme yolı kim çovlansa terileri tegşürge … |
| Ku. T. 27/25a2–3 | 10 anlar kim tandılar hem yalġanḳa tuttılar biziŋ | belgülerimizni | bu ögür tamuġ ėşleri ol |
| Ku. T. 27/40b2 | … zse ançaḳlı tirgüzse anı çın-oḳ keldi olarḳa biziŋ yalavaçlarımız belgülüg | belgüler | birle yana üküş olardın anda kidin yer içinde haddin keçgenler |
| Ku. T. 28/4a1–3 | 103 yana ıḍtımız anda kiḍin musanı | belgülerimiz | birle firʿavn tapa anıŋ ögüri tapa küç ḳıldılar anıŋ birle baḳġıl neteg bo … |
| Ku. T. 28/4b3 | … ım üze taŋrı üze meger rastnı yaraġlıġ bütünlükin keldürdüm sizke belgülüg | belgü | birle iḍiŋizdin ıḍġıl meniŋ birle yaʿḳub oġlanlarını |
| Ku. T. 28/15a1 | … olar üze aḳar suwnı çekürgeni yaḍaġ çekürge hem baḳalar hem ḳannı üḍürmiş | belgüler | uluġsıġlıḳ ḳıldılar erdiler bir boḍun yazuḳluġlar |
| Ku. T. 28/24a2 | 146 munu ewrer men | belgü--lerimdin | anlar kim uluġsıġlıḳ ḳılurlar yer içinde yaraġsızın eger körseler ḳamuġ ni … |
| Ku. T. 28/24a2 | … şanlarımıznı boldılar andın ġafiller / 147 anlar kim yalġan tuttılar biziŋ | belgülerimizni | hem aḫiretni körgüni yoḳ yoḍun boldı anlarnıŋ işleri hiç yanut bėrilmez me … |
| Ku. T. 28/49a3 | 174 andaġuḳ aḍrar seçer-miz | belgülerni | bolġay kim olar yanġaylar |
| Ku. T. 28/49b2 | 175 oḳıġıl anlarnıŋ üze ol er ḫaberini kim bėrdimiz aŋa | belgülerimizni | soylup çıḳtı anlardın uḍu bardı anı yek boldı yolsuzlardın. / 176 eger til … |
| Ku. T. 29/46a1–3 | … arḳa ayurlar: bütünlükin kirür erür-miz oynayur-miz. ayġıl: taŋrını mu hem | belgülerini | mü yalavaçını mu füsus tutuġlı erür siz |
| Ku. T. 29/49b3 | … oḍnı medyen ėşleri zir ü zeber bolmışlar keldi olarḳa yalavaçları belgülüg | belgüler | birle ermez taŋrı küç ḳılıġlı olarḳa ançası bar erdiler özleriŋe küç ḳılıġ … |
| Ku. T. 30/19a1 | 1 taŋrı bilür. ol bitig | belgüleri | ol oḳıġu ol belgülüg |
| Ku. T. 30/30b2 | 77 bütünlükin kim anıŋ içinde | belgü | ol kirtgünüglilerke |
| Ku. T. 30/34b1 | … yıġaçı hurma tüpleri üzümler tegme yimişlerdin bütünlükin kim anıŋ içinde | belgü | ol boḍunḳa kim saḳnurlar |
| Ku. T. 30/35b3 | … yarattı sizlerke yer içinde türlüg türlüg boḍuġları bütünlükin anıŋ içinde | belgüler | ol ol boḍunḳa kim pend alnurlar |
| Ku. T. 30/37b3 | 16 | belgüler | yulduzlar birle olar köni yolḳa barırlar |
| Ku. T. 30/62a1–3 | … n suw tirgüzdi anıŋ birle yerni ölmişinde kiḍin bütünlükin kim anıŋ içinde | belgüler | ol boḍunḳa eştürler |
| Ku. T. 30/63a3 | … mlerdin tutar sizler andın esrütgü körklüg ruzi bütünlükin kim anıŋ içinde | belgü | ol ol boḍunḳa kim uḳarlar |
| Ku. T. 30/64b1 | … türlüg türlüg boḍuġları anıŋ içinde em ol kişilerke bütünlükin anıŋ içinde | belgü | ol ol boḍunḳa kim saḳnurlar |
| Ku. T. 30/86a1 | 101 ḳaçan kim tegşürse-miz bir | belgü | bir belgü ornında taŋrı bilgenrek anıŋ birle kim indrür aydılar: bütünlüki … |
| Ku. T. 30/86a1 | 101 ḳaçan kim tegşürse-miz bir belgü bir | belgü | ornında taŋrı bilgenrek anıŋ birle kim indrür aydılar: bütünlükin kim sen … |
| Ku. T. 30/87a2 | … s bu tazi tili ol belgülüg. / 104 bütünlükin anlar kim kirtgünmesler taŋrı | belgü--leriŋe | köndürmes olarnı taŋrı olarḳa ol aġrıtġan ḳın |
| Ku. T. 30/88a2–3 | 105 her-ayine yaratur yalġannı anlar kim kirtgünmesler taŋrı | belgüleriŋe | bular olar yalġan sözledeçiler ol yaʿni yalġançılar |
| Ku. T. 31/30b2–3 | 77 ne körer sen anı kim tandı biziŋ | belgülerimizke | hem aydı: bėrlür-miz mal hem oġul ḳız |
| Ku. T. 32/31a1 | … igleri ayġatılar: ey iḍimiz nelük ıḍmadıŋ bizke bir yalawaç uḍsa-miz seniŋ | belgüleriŋe | bolsa-miz biz müʾminlerdin |
| Ku. T. 32/34b1–3 | 53 ḳaçan oḳınsa olar üze [biziŋ | belgülerimiz] | ayurlar: büttümiz aŋar ol rast ol iḍimizdin biz erdimiz anda aşnu boyun su … |
| Ku. T. 32/38a1 | … ları helak ḳılġan ıḍmaġınça uluġraḳında bir yalawaç kim oḳıyurlar olar üze | belgülerimizni | ap ermez-miz kendlerni yoḳatıġlı meger anıŋ boḍnı zalimler |
| Ku. T. 32/45a1–3 | 44 törütti taŋrı köklerni hem yerlerni könilikin bütünlükin anıŋ içinde | belgü | müʾminler yaʿni bitiglilerke |
| Ku. T. 33/39a3 | … dımız olarnı keleçüler tardımız olarnı tegme tarmaḳ bütünlükin anıŋ içinde | belgüler | ḳamuġ sergen şükr ḳılġanḳa |
| Ku. T. 35/1a2 | … e ölümni taḳı ıḍur taḳı birini atanmış zamanḳa tegi bütünlükin anıŋ içinde | belgüler | endişe ḳılıġlı boḍunḳa |
| Ku. T. 35/12a1–3 | 59 andaġ rastlıḳ üze keldi saŋa meniŋ | belgülerim | yalġan tuttuŋız anıŋ birle boynaġuluḳ ḳıldıŋız bolduŋ sen kafirlerdin |
| Ku. T. 35/71a2 | 83 ḳaçan kim keldi erse olarḳa yalavaçları | belgüleri | [birle] sewündiler anıŋ birle olar üskinde bilmekdin seza boldı olarḳa ol … |
| Ku. T. 36/56a3 | 46 rastlıḳ üze ıḍtımız yalavaçnı biziŋ | belgülerimiz | birle firʿavn tapa anıŋ boḍnıŋa aydı: men ʿalem iḍisiniŋ yalavaçı men |
| Ku. T. 36/82b2–3 | 33 bėrdimiz olarḳa | belgülerdin | ol kim anıŋ içinde belgülüg sınaġ turur |
| Ku. T. 36/96b2 | 17 bėrdimiz olarḳa | belgüler | işdin tartışıḳ bolmadılar meger anda kiḍin keldi olarḳa bilig küç üçün ola … |
| Ku. T. 31/80b1 | … rdın ḳulaḳları közleri ap köŋülleri nersedin ançada tanar erdiler taŋrınıŋ | belgüleriŋe | seza boldı olarḳa ol kim erdiler anı füsus tutġanlar |
| Ku. T. 31/81b3 | 27 rastlıḳ üze yoḳattımız ol kim tegreŋizde uluşlardın ewürdimiz | belgülerni | meger olar yanġaylar tėp |
| Ku. T. 37/15a2 | 18 hiç baḳmazlar meger ḳıyametḳa kelse olarḳa nagah rastlıḳ üze keldi anıŋ | belgüleri | olarḳa ḳaçan kelse olarḳa olarnıŋ yadları |
| Ku. T. 37/40a3 | … r anı terkletti siziŋ üçün bu yıġdı boḍunnuŋ eliglerini sizdin bolsun üçün | belgü | müʾminlerḳa köndürmek üçün sizni yolḳa köni |
Aynı gövdeden maddeler
“belgü” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).