KB sözlüğü · madde
belgü isim
Tanım
- İşaret, belirti, alamet: “ıḳi kırk kut buyanlıg irü belgüke tükellig” otuz iki kutlu belirtiye sahip; “bosuş ḳadġu belgüsi eŋire turur” kaygı ve tasa belirtisi inler durur; “öŋrekilerniŋ ölezin belgüsin” öncekilerin izini, belirtisini. Tanıklar: MaitTTShoR
- Nişan, anıt, iz: “belgümin bitigimin anta yaratıtdım” nişanımı, yazıtımı orada yaptırdım; “belgüsin bitigin bu urtı” nişanını, yazıtını dikti; “toġuġlı ölür, kör, ḳalır belgü söz” doğan ölür, kalıcı iz sözdür. Tanıklar: TesŞUKB
- (Kuran çevirisinde) ayet, delil: “biziŋ belgülerimizke tandılar” ayetlerimizi inkâr ettiler.
- (Abhidharma çevirisinde) nitelik, ayırt edici belirti: “belgüsin tudmaḳ üze” niteliğini kavramakla. Tanıklar: Abh
Bu maddenin anlamları farklı dönemlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): belgü — yalın hâliyle 32 kez
Çekimli biçimler (27):
belgüsi 26
belgüler 14
belgüsin 13
belgüleri 6
belgülerimizni 4
belgüleriŋe 4
belgülerimiz 3
belgülerini 3
belgülerni 3
belgün 3
belgülerdin 2
belgüke 2
belgülerimizke 2
belgüg 2
blgülerig 2
belgümin 2
blgülerin 2
belgülerimdin 1
belgülerim 1
belgülerin 1
belgülerte 1
belgüsinde 1
belgüm 1
blgü 1
blgüg 1
belgüsinçe 1
blgüler 1
Bağlamlar
Bütün geçişler (24) →KB Kutadgu Bilig
24 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 180 | toġuġlı ölür kör ḳalır | belgü | söz / sözüŋ eḍgü sözle özüŋ ölgüsüz |
| KB 992 | bilig | belgüsi | kör iki neŋ turur / bu iki bile er ḳızıl eŋ urur |
| KB 1522 | bolup toġmaduḳ teg yitip bardı can / ajunda atı ḳaldı | belgü | nişan |
| KB 1648 | uluġ bolġu oġlan ne ersig toġan / kiçigde bolur barça | belgü | nişan |
| KB 1650 | ḳamuġ bolġu neŋke bolur | belgü | teŋ / kiçigde beḍüginçe ol bolġu ter |
| KB 1693 | boḍunda beḍük boldı | belgü | nişan / ajunda çawı bardı eḍgü du’an |
| KB 1828 | bayattın erür bu uḳuş bolġusı / tadu birle kirse bolur | belgüsi | |
| KB 1864 | uḳuş kimde bolsa bu ol | belgüsi | / bu belgü bile ol uḳuş bilgüsi |
| KB 1864 | uḳuş kimde bolsa bu ol belgüsi / bu | belgü | bile ol uḳuş bilgüsi |
| KB 1899 | sewügler yüzinde bolur | belgü | neŋ / közin közke tikse anı bilgü teŋ |
| KB 1997 | iwek ḳurġu ḳılḳı ḳılınçı buşı / biligsizke | belgü | bolur bu işi |
| KB 2838 | negü tir eşitgil kişi eḍgüsi / ḳalı teŋlemiş teg uḳuş | belgüsi | |
| KB 3335 | bu söz kim sen aydıŋ baġırsaḳlıḳ ol / ḳadaş | belgüsi | hem yaġuḳ yaḳlıḳ ol |
| KB 3370 | tiriglik nişanı ne ol | belgüsi | / kişi körmese bir anıŋ eḍgüsi |
| KB 3916 | bu çaw birle atıŋ yaḍıldı köre / beḍük | belgü | boldı kişiler ara |
| KB 4284 | bu yaŋlıġ bolur ol kişi aslısı / kişike kişilik kişi | belgüsi | |
| KB 4705 | kişi ḳutluġınıŋ bolur | belgüsi | / küniŋe yigeḍür anıŋ eḍgüsi |
| KB 5108 | kebit keḍ bezedim kişi körgüsi / asıġ yoḳ kebitte satıġ | belgüsi | |
| KB 5224 | ḳara eḍgü bolsa anıŋ eḍgüsi / öziŋe bolur ay boḍun | belgüsi | |
| KB 5765 | ajun boldı erse törü öŋdisi / kişike kişilik bolur | belgüsi | |
| KB 5787 | negü tir eşitgil kişi eḍgüsi / kişilik bolur çın kişi | belgüsi | |
| KB 5791 | yanutluġ kişi ol kişi eḍgüsi / boḍunda talusı kişi | belgüsi | |
| KB 6161 | hava bas uḳuş birle nefs boynısı / bu ol er nişanı uḳuş | belgüsi | |
| KB 6356 | uḳuşluġ kişiler sözi öggü teg / köni tüz bolur ol özi | belgü | teg |
Aynı gövdeden maddeler
“belgü” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).