Tanım
- Güç, erk, yetki, iradi egemenlik; çoğu kez “erk türk”: “bar erse yazuḳum ḳına erk saŋa” suçum varsa cezalandırmak sana kalmış; “dyan saḳınçlar üze erk tarta umaz” meditasyonlar üzerinde egemenlik kuramaz; “erk türk üze” güç kudretle; “azunlarḳa ed tavarḳa erkke türkke azlanmaḳ” doğumlara, mala mülke, güce kudrete tutkunluk; “yaʿni erk bolmasa” yani güç olmazsa. Tanıklar: Mait2UShoR2KuTKB2
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): erk — yalın hâliyle 29 kez
Yazım değişkeleri (edisyonlara göre; ses değerleri farklı olabilir):
- erkin 2 (Mait) · erḳin 1 (BK)
Çekimli biçimler (9):
Bağlamlar
Bütün geçişler (12) →KB Kutadgu Bilig
12 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 639 | bar erse yazuḳum ḳına | erk | saŋa / yoḳ erse yüzüŋni ḳarartma maŋa |
| KB 942 | ulutluḳ bile bul üküş ilke | erk | / bu erk birle beglik ulı bolsu berk |
| KB 942 | ulutluḳ bile bul üküş ilke erk / bu | erk | birle beglik ulı bolsu berk |
| KB 1784 | bilig birdiŋ ilke elig birdiŋ | erk | / könilik üze tut köŋül bolsu berk |
| KB 3440 | kişiler üze yoḳ saŋa | erk | elig / özüŋ yıġsa sen bolsa atıŋ silig |
| KB 3449 | erende eri ol ḳamuġ neŋke | erk | / bulup ḳılġu yirde özin tutsa berk |
| KB 4329 | ḳara ḳarnı toḍsa tili başsırar / basa tutmasa bek özi | erk | sürer |
| KB 4588 | negü tir eşitgil boġuz tıḍġuçı / özi boġzıŋa | erk | bolup tutġıçı |
| KB 4752 | negü tir eşitgil ıla | erkini | / tapuġçı törüsin ayur kör anı |
| KB 4952 | manga kelsü tuşsu yana barsu terk / küçün tıḍmaġay men aŋa birdim | erk | |
| KB 5151 | ay ilig baḳa kör seniŋde oza / beg erdi ataŋ ilde | erk | türk tüze |
| KB 6354 | hava arzularḳa bolur erse | erk | / buşup öwke kelse özin tutsa berk |
Aynı gövdeden maddeler
“erk” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).